Phát biểu tại tọa đàm, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho biết công nghệ tài chính (Fintech) đang trở thành động lực quan trọng tái định hình ngành tài chính - ngân hàng. Việt Nam đã xây dựng nhiều hạ tầng số nền tảng như hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử, nền tảng thông tin tín dụng quốc gia, hệ thống định danh và xác thực điện tử cùng các kênh kết nối giữa ngân hàng với các nền tảng số quốc gia.
Nhờ đó, khoảng 89% người trưởng thành đã có tài khoản ngân hàng; độ phủ thông tin tín dụng đạt khoảng 70% dân số trưởng thành; hơn 90% giao dịch ngân hàng được thực hiện trên kênh số; thanh toán QR tăng trưởng bình quân trên 100% mỗi năm trong giai đoạn 2021-2025. Phần lớn các dịch vụ ngân hàng cơ bản đã được số hóa theo hướng trực tuyến, tự động và thông minh hơn, phục vụ hiệu quả người dân và doanh nghiệp.
Quang cảnh buổi tọa đàm ăn trưa làm việc (Ảnh: Đức Tuân).
Ông Marc Woo - Giám đốc Google Việt Nam nhận định AI không chỉ giúp tối ưu hóa hoạt động tài chính mà còn tạo ra những giá trị mới cho hệ sinh thái Fintech. Theo ông, ASEAN cần sớm xây dựng khuôn khổ quản trị AI chung, hài hòa các tiêu chuẩn về dữ liệu và an toàn thông tin, đồng thời thúc đẩy kết nối thanh toán xuyên biên giới và phát triển các cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho các giải pháp đổi mới sáng tạo.
Đại diện Google cũng đánh giá Việt Nam có tiềm năng trở thành địa điểm thử nghiệm các giải pháp Fintech dựa trên dữ liệu và chuyển đổi số, qua đó đóng vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi giá trị đổi mới sáng tạo của khu vực.
Trong khi đó, bà Mari Pangestu, nguyên Bộ trưởng Kinh tế - Du lịch Indonesia cho rằng ASEAN đã đạt nhiều tiến bộ trong phát triển thanh toán số và thanh toán xuyên biên giới. Tuy nhiên, sự chênh lệch về mức độ phát triển tài chính số giữa các quốc gia thành viên vẫn là thách thức lớn. Theo bà, ASEAN cần xây dựng một “trục kết nối” đa phương, hình thành mạng lưới thanh toán liên thông, an toàn và hiệu quả trên quy mô toàn khu vực.
Các diễn giả đều thống nhất rằng ASEAN cần xây dựng một hệ sinh thái Fintech liên thông dựa trên AI, dữ liệu và công nghệ số; đẩy mạnh thanh toán xuyên biên giới, hài hòa thể chế, phát triển các cơ chế thử nghiệm đổi mới sáng tạo, tăng cường tài chính toàn diện và thúc đẩy hợp tác công - tư nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, khả năng tự cường và kết nối của khu vực trong kỷ nguyên số.
Phát biểu kết luận tọa đàm, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định công nghệ tài chính không còn chỉ là câu chuyện của riêng lĩnh vực ngân hàng hay thanh toán số; mà đang trở thành hạ tầng chiến lược, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kết nối xuyên biên giới và xây dựng, củng cố niềm tin trong nền kinh tế số ASEAN, đồng thời cũng là yếu tố kết nối nhân lên sức mạnh giữa các quốc gia trong khối ASEAN.
Bên cạnh "hạ tầng cứng" của hội nhập là đường bộ, đường không, cảng biển, chuỗi logistics thì dữ liệu, kết nối số và dòng chảy tài chính thông minh chính là "hạ tầng mềm" quyết định năng lực cạnh tranh, khả năng tự cường của mỗi quốc gia và cả khu vực.
Quan trọng hơn, công nghệ tài chính đang góp phần hiện thực hóa một mục tiêu rất căn bản của ASEAN: Đưa cơ hội phát triển đến gần hơn với từng người dân, từng doanh nghiệp, từng cộng đồng còn ở phía sau của tiến trình số hóa.
Theo Phó Thủ tướng, để trở thành một trung tâm tài chính số của Châu Á - Thái Bình Dương và thế giới, ASEAN không chỉ kết nối thị trường mà phải tiến tới kết nối hệ sinh thái công nghệ tài chính.
Tuy nhiên, điều này khó có thể trở thành hiện thực nếu các nước ASEAN vẫn bị chia cắt bởi những "ốc đảo dữ liệu", những tiêu chuẩn thiếu tương thích hay những khoảng trống về niềm tin và quản trị.
Với tinh thần đó, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đề nghị cùng kiến tạo một hệ sinh thái công nghệ tài chính ASEAN mở, an toàn, minh bạch, bao trùm và bền vững. "Mở" để kết nối. "An toàn" để phát triển. "Minh bạch" để tạo dựng niềm tin. Bao trùm để không ai bị bỏ lại phía sau. Và "bền vững" để đủ sức chống chịu và đi xa hơn.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại tọa đàm (Ảnh: Đức Tuân).
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh bốn yêu cầu trọng tâm.
Thứ nhất, kết nối hạ tầng - đồng bộ tiêu chuẩn. Theo đó, ASEAN cần thúc đẩy mạnh hơn kết nối hạ tầng thanh toán xuyên biên giới thế hệ mới, mở rộng từ thanh toán QR hay giao dịch bán lẻ sang thanh toán thời gian thực, tài chính nhúng, tiêu chuẩn giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API) và cơ chế phối hợp phòng chống gian lận tài chính trên toàn khu vực.
Thứ hai, khuyến khích đổi mới - bảo đảm an toàn. Theo đó, cần xây dựng các khuôn khổ pháp lý minh bạch, ổn định và cân bằng; tạo điều kiện cho AI, blockchain và các công nghệ mới phát triển, đồng thời phải kiểm soát tốt các rủi ro đối với hệ thống tài chính và người sử dụng. Chúng ta cũng cần tăng cường nghiên cứu khả năng xây dựng cơ chế "ASEAN Fintech Sandbox" ở cấp khu vực, tạo điều kiện để các giải pháp công nghệ tài chính xuyên biên giới an toàn, minh bạch và có kiểm soát.
Thứ ba, mở rộng hợp tác - kết nối công - tư. Trong đó, Chính phủ kiến tạo thể chế, doanh nghiệp dẫn dắt đổi mới, định chế tài chính tiếp sức nguồn lực, quỹ đầu tư mở rộng không gian phát triển; đưa đổi mới, sáng tạo thực sự đến với từng người dân và doanh nghiệp.
Thứ tư, đặt người dân làm trung tâm - lấy hiệu quả làm thước đo. Thành công của hệ sinh thái công nghệ tài chính sẽ không chỉ nằm ở chỗ chúng ta có thêm bao nhiêu ứng dụng, sinh ra bao nhiêu kỳ lân công nghệ - mà ở chỗ người dân, doanh nghiệp trong ASEAN có được tiếp cận, sử dụng rộng rãi và hưởng lợi công bằng không, xã hội số có an toàn, minh bạch hơn không. Đó mới là thước đo thực chất của thành công.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, ASEAN đang đứng trước cơ hội để trở thành một trung tâm công nghệ tài chính có vai trò ngày càng quan trọng ở khu vực và toàn cầu.
Trong tiến trình đó, Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành cùng các nước ASEAN và đối tác quốc tế thúc đẩy mạnh mẽ một hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực cởi mở hơn, kết nối hơn, an toàn hơn và nhân văn hơn.
