Ảnh minh họa
Theo National Maritime Foundation, Trung Quốc được cho là quốc gia sở hữu đội tàu khảo sát và nghiên cứu biển lớn nhất thế giới. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng nước này đang vận hành khoảng 60-70 tàu các loại. Trong đó, khoảng 40-50 tàu thường xuyên hoạt động ngoài khơi, số còn lại luân phiên bảo trì, tiếp tế hoặc làm nhiệm vụ trong vùng biển gần bờ. Điều này đồng nghĩa Trung Quốc gần như luôn duy trì một mạng lưới tàu thám hiểm hoạt động liên tục.
Bên cạnh các tàu do cơ quan nhà nước quản lý, nhiều doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc, đặc biệt là các tập đoàn hoạt động trong lĩnh vực thăm dò dầu khí, cũng sở hữu những đội tàu chuyên dụng có chức năng tương tự. Nếu tính cả các tàu này, quy mô thực tế của đội tàu khảo sát và nghiên cứu biển của Trung Quốc còn lớn hơn đáng kể.
Hai tàu phá băng chủ lực của Trung Quốc là Xuelong và Xuelong 2, được sử dụng cho các hoạt động nghiên cứu tại Bắc Cực và Nam Cực, đồng thời tiếp tế cho các trạm nghiên cứu của Trung Quốc ở Nam Cực.
Mỗi năm, con tàu tham gia hai chuyến thám hiểm lớn: Một chuyến tới Bắc Cực và một chuyến tới Nam Cực. Năm 2025, Trung Quốc đã thực hiện chuyến thám hiểm Bắc Cực lần thứ 15, còn năm 2026 là chuyến thám hiểm Nam Cực lần thứ 42.
Cùng với đó, con tàu Xuelong – “Rồng Tuyết” hơn 30 năm tuổi. Xuelong ban đầu được Liên Xô thiết kế như một tàu chở hàng và tiếp tế phá băng phục vụ Bắc Cực. Trung Quốc sau đó mua lại con tàu vào năm 1993 và chính thức đưa vào biên chế năm 1994 với phân hạng phá băng PC-6. Tàu từng trải qua hai đợt nâng cấp lớn vào các năm 2007 và 2013, trong đó có việc lắp thêm mái vòm radar cỡ lớn phía trên nhà chứa, giúp kéo dài thêm khoảng 15 năm tuổi thọ hoạt động.
Xuelong sở hữu hai cần cẩu lớn ở giữa thân tàu, hai cần cẩu nhỏ ở mũi và một khung A-frame phía đuôi phục vụ hoạt động. Con tàu được thiết kế với đài chỉ huy lớn, cho tầm quan sát rộng.
Đáng chú ý, các con tàu này đều được trang bị radar hiện đại, các công nghệ và thiết bị chủ chốt cho việc thăm dò biển sâu. Thiết bị công nghệ hoạt động như một "máy chụp CT" của trái đất, phân tích các tín hiệu trường điện từ tự nhiên từ bên trong hành tinh để phát hiện các đặc tính điện của đá sâu dưới lòng đất, từ đó suy ra cấu trúc địa tầng, thành phần vật chất và thậm chí cả điều kiện nhiệt độ.
Như con tàu “Haitun 1” (hay “Dolphin 1” – Cá heo 1) của Trung Quốc có chiều dài 25 mét cũng đang được sử dụng trong việc thám hiểm đại dương. Theo CCTV, con tàu được phát triển bởi Harbin Engineering University tại tỉnh Hắc Long Giang, Đông Bắc Trung Quốc, con tàu được trang bị công nghệ bản sao số (digital twin) và sẽ tiến hành một loạt thí nghiệm trong hành trình.
Theo ông Xia Guihua, giáo sư của trường đồng thời là người đứng đầu dự án, con tàu được đặt tên theo loài cá heo, đây là động vật nổi tiếng với trí thông minh cao cùng khả năng quan sát và thính giác vượt trội.
Ông Xia cho biết các công nghệ mới nhất như lidar 128 kênh với tầm hoạt động 2 hải lý, hệ thống quan sát hồng ngoại toàn cảnh 360 độ và hệ thống nhận diện tín hiệu âm thanh đã được tích hợp trên tàu. Những tính năng tiên tiến này cho phép tàu phát hiện các mục tiêu nhỏ chỉ cao khoảng nửa mét trên mặt nước ở khoảng cách lên tới 2 hải lý.
Ngoài khả năng phát hiện vật cản, con tàu còn có thể điều khiển từ xa và tự động điều hướng nhờ hệ thống song sinh số hàng hải. Công nghệ bản sao số cũng giúp các nhà nghiên cứu giám sát tình trạng động cơ tàu, hệ thống đẩy và hệ thống dẫn đường, ông Xia cho biết. “Thông qua con tàu này, chúng tôi muốn xây dựng một ‘phòng thí nghiệm hàng hải di động’ phục vụ việc phát triển và nâng cấp các hệ thống, thiết bị thông minh cho tàu thuyền Trung Quốc”, ông Xia nói thêm.
