Ông Lưu (47 tuổi, Trung Quốc), một tài xế taxi làm việc ca đêm, thường xuyên bị đau lưng, dễ cảm thấy lạnh và ngủ không sâu giấc.
Vài tháng trước, trong một lần trò chuyện với bạn bè, ông nghe được thông tin đậu đen là thực phẩm "bổ thận" nên bắt đầu bổ sung đậu đen vào chế độ ăn hằng ngày.
Mỗi ngày, ông sử dụng khoảng 150g đậu đen khô, chế biến thành sữa đậu đen, cháo đậu đen hoặc nước đậu đen để uống thay nước. Thói quen này được duy trì liên tục suốt nhiều tháng.
Không ngờ, khi đi khám sức khỏe định kỳ, ông nhận kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ axit uric tăng cao và xuất hiện protein trong nước tiểu. Lo lắng trước những chỉ số bất thường, ông đã tìm đến bác sĩ để được tư vấn.
Ảnh minh họa.
Khi tìm hiểu về chế độ ăn uống, bác sĩ nhận thấy lượng đậu đen mà ông Lưu sử dụng mỗi ngày cao hơn đáng kể so với mức thông thường.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, đậu đen là thực phẩm giàu protein thực vật, chất xơ, vitamin, khoáng chất và các hợp chất chống oxy hóa như anthocyanin. Đây là loại thực phẩm có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu được sử dụng hợp lý. Tuy nhiên, bất kỳ thực phẩm nào cũng cần được tiêu thụ với lượng phù hợp.
Việc ăn quá nhiều thực phẩm giàu protein trong thời gian dài có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa đối với cơ thể. Đối với những người đã có bệnh lý thận hoặc nguy cơ suy giảm chức năng thận, chế độ ăn giàu protein cần được kiểm soát theo hướng dẫn của bác sĩ.
Ngoài ra, đậu đen cũng chứa purin - hợp chất khi chuyển hóa sẽ tạo thành axit uric. Mặc dù hàm lượng purin trong các loại đậu thấp hơn đáng kể so với nội tạng động vật hay một số loại hải sản, việc tiêu thụ số lượng lớn trong thời gian dài vẫn có thể ảnh hưởng đến nồng độ axit uric ở một số người nhạy cảm.
Những sai lầm thường gặp khi sử dụng đậu đen
Bỏ qua bước ngâm đậu đen
Ảnh minh họa.
Nhiều người sau khi ăn đậu đen mỗi ngày thường có cảm giác đầy bụng, khó chịu. Nguyên nhân có thể là trước khi nấu đậu đen, bạn không ngâm chúng trong nước từ 8-12 giờ. Đậu đen có tính lạnh, việc ngâm đậu đen trong nước sẽ hạn chế được những ảnh hưởng tới cơ thể.
Ngoài ra, việc ngâm đậu đen giúp giảm hàm lượng phytic acid trong hạt đậu, đây là chất có thể ngăn chặn sự hấp thụ khoáng chất trong hệ tiêu hóa. Đậu đen sau khi ngâm cũng mềm hơn, dễ chế biến và cơ thể cũng dễ tiêu hóa hơn.
Sử dụng quá nhiều
Dù đậu đen rất tốt nhưng nếu ăn quá nhiều có thể gây gánh nặng cho thận. Theo các chuyên gia, nếu thường xuyên sử dụng đậu đen, mỗi ngày bạn không nên ăn quá 50gr đậu đen.
Trong thực phẩm này cũng chứa tanin, chất ức chế hấp thu sắt và tác động tiêu cực đến dự trữ sắt. Mặt khác, axit phytic có trong đậu đen cũng ức chế hấp thu canxi, sắt, kẽm. Vì thế, người đang sử dụng thuốc, bà bầu, người già, trẻ em cần hết sức khi dùng quá nhiều đậu đen.
Kết hợp với thực phẩm không hợp
Khi sử dụng đậu đen, bạn nên tránh kết hợp với rau chân vịt, sữa, trứng, dầu thầu dầu... Cách kết hợp này sẽ ảnh hưởng tới nguồn dinh dưỡng trong đậu đen, hoặc nặng hơn có thể gây các triệu chứng đầy bụng, khó tiêu.
Ảnh minh họa.
Bên cạnh đó, một số nhóm người cần đặc biệt lưu ý, vì việc ăn đậu đen có thể gây ra tác dụng phụ không mong muốn.
Người bị rối loạn tiêu hóa
Đậu đen chứa một lượng lớn chất xơ hòa tan và không hòa tan. Dù chất xơ này có lợi cho hệ tiêu hóa, nhưng đối với những người có vấn đề về tiêu hóa như hội chứng ruột kích thích (IBS) hoặc viêm đại tràng, đậu đen có thể gây đầy hơi, chướng bụng và khó tiêu. Theo nghiên cứu từ Tạp chí Tiêu hóa Lâm sàng Hoa Kỳ, các oligosaccharide trong đậu đen khó tiêu hóa và có thể lên men trong ruột, dẫn đến sản sinh khí.
Người bị bệnh thận mãn tính
Đậu đen chứa nhiều kali và phospho, hai khoáng chất cần được kiểm soát nghiêm ngặt ở những người mắc bệnh thận mãn tính. Viện Thận Hoa Kỳ (NKF) khuyến cáo rằng lượng kali quá cao có thể gây rối loạn nhịp tim, trong khi phospho dư thừa gây mất cân bằng khoáng chất và tăng nguy cơ loãng xương.
Người bị bệnh gout
Đậu đen chứa một lượng purin nhất định – hợp chất khi phân hủy trong cơ thể sẽ tạo ra axit uric. Những người mắc bệnh gout hoặc có nguy cơ tăng axit uric máu cần hạn chế thực phẩm giàu purin. Việc tiêu thụ quá nhiều purin có thể làm tăng nguy cơ tái phát cơn đau gout cấp tính.
Người thiếu hụt men G6PD (Glucose-6-phosphate dehydrogenase)
Đậu đen, giống như một số loại đậu khác, có thể chứa các chất gây oxy hóa mạnh như vicine và convicine. Ở những người bị thiếu hụt men G6PD, các hợp chất này có thể gây tan máu, dẫn đến thiếu máu cấp tính. Theo WHO, thiếu men G6PD là một rối loạn di truyền phổ biến, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn cầu, đặc biệt ở khu vực châu Á và châu Phi.
Người có hệ miễn dịch yếu
Đậu đen sống hoặc nấu chưa chín chứa lectin, một loại protein có thể gây ngộ độc. Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã cảnh báo rằng, việc ăn đậu chưa được nấu kỹ có thể gây ra triệu chứng buồn nôn, tiêu chảy, và đau bụng. Những người có hệ miễn dịch yếu, như người già, phụ nữ mang thai, hoặc bệnh nhân đang điều trị hóa trị, dễ bị ảnh hưởng bởi các chất độc này hơn.
Người bị dị ứng đậu
Mặc dù không phổ biến, dị ứng với đậu đen vẫn có thể xảy ra ở một số người. Biểu hiện của dị ứng bao gồm phát ban, khó thở, hoặc sưng mặt, môi và lưỡi. Bất kỳ ai có tiền sử dị ứng với các loại đậu nên thận trọng khi thử đậu đen.
Đối với những nhóm người có nguy cơ, việc tiêu thụ đậu đen cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Nếu muốn bổ sung đậu đen vào chế độ ăn uống, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Minh Hoa (t/h)
