Trong nhiều năm qua, muối hồng Himalaya được ca ngợi như một sản phẩm tự nhiên cao cấp, gắn liền với hình ảnh những dãy núi hùng vĩ và tinh khiết. Tuy nhiên, ít ai biết, dù tên gọi như vậy, loại muối này thực chất không hề được khai thác từ dãy Himalaya, mà đến từ một địa điểm cách đó hàng trăm kilomet tại Pakistan.
Mỏ khổng lồ, tạo ra 400.000 tấn muối hồng mỗi năm
Nguồn cung lớn nhất của muối hồng trên thế giới đến từ mỏ Khewra, nằm tại tỉnh Punjab (Pakistan), cách dãy Himalaya khoảng 250km về phía tây, thuộc khu vực cao nguyên Potohar. Đây là mỏ muối lớn nhất thế giới, với sản lượng khoảng 400.000 tấn mỗi năm.
Phần lớn lượng muối khai thác tại đây được xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu. Tại các thị trường này, sản phẩm thường được gắn nhãn muối hồng Himalaya vì muốn tận dụng danh tiếng của khu vực Himalaya rộng lớn, thay vì phản ánh chính xác nguồn gốc địa lý.
Hoạt động khai thác quy mô công nghiệp ở mỏ Khewra bắt đầu vào những năm 1870 dưới thời thuộc địa Anh. Sau khi Paskistan giành độc lập năm 1947, chính phủ tiếp quản và tiếp tục cho các doanh nghiệp tư nhân thuê khai thác.
Công nhân làm việc trong mỏ. Ảnh: Business Insider
Khai thác giữa lòng đất: Công việc nặng nhọc và rủi ro
Bên trong mỏ, các thợ khai thác không lấy hết muối mà để lại một phần lớn nhằm gia cố các đường hầm, tránh nguy cơ sụp đổ. Công việc đòi hỏi sự kết hợp giữa công nghệ khảo sát địa chất hiện đại và kinh nghiệm truyền lại qua nhiều thế hệ.
Khi xác định được vị trí có đá muối hồng, công nhân sẽ khoan các lỗ sâu khoảng 1,2m, nhồi thuốc nổ để phá vỡ cấu trúc. Sau mỗi vụ nổ, họ phải đợi khoảng 30 phút mới quay lại để kiểm tra mức độ an toàn.
Các khối đá muối sau đó được vận chuyển ra ngoài thông qua hệ thống đường hầm dài khoảng 40km. Nhiều khối nặng tới hơn 700kg, buộc phải sử dụng máy móc chuyên dụng để di chuyển, theo Business Insider.
Không chỉ trong hầm mỏ, công nhân tại các nhà máy chế biến cũng phải đối mặt với những rủi ro sức khỏe. Quá trình khoan cắt đá tạo ra bụi “khói muối”, có thể tích tụ trong phổi nếu hít phải lâu dài, gây khó thở.
Để giảm thiểu nguy cơ, người lao động sử dụng các biện pháp bảo hộ như khẩu trang, kính chắn và hệ thống phun nước. Tuy nhiên, việc xử lý các khối muối nặng hàng trăm kg vẫn đòi hỏi sự cẩn trọng cao để tránh tai nạn lao động. Có khi công nhân phải sử dụng lưỡi dao có đầu kim cương để cắt đá muối.
Trong thời gian dài, Pakistan chủ yếu xuất khẩu muối hồng dưới dạng thô, khiến phần lớn giá trị gia tăng rơi vào tay các quốc gia khác.
Một lượng lớn muối chưa qua chế biến từng được xuất sang Ấn Độ với giá thấp, sau đó được tinh chế, đóng gói và bán lại cho thị trường phương Tây với giá thành cao hơn.
Thực trạng này bắt đầu thay đổi từ năm 2019, thay vì chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô, nhiều công ty đã chuyển sang sản xuất các sản phẩm hoàn chỉnh như muối ăn đóng gói, sản phẩm chăm sóc cá nhân hay đồ trang trí.
