Sáng 28/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.
HoSE tập trung cổ phiếu, HNX hướng tới giao dịch trái phiếu và phái sinh
Phát biểu giải trình, làm rõ ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình xây dựng, hoàn thiện dự thảo luật là đáp ứng yêu cầu huy động nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Ông cho biết, mỗi năm nền kinh tế cần huy động khoảng 4 triệu tỷ đồng vốn. Trong đó, thị trường chứng khoán là một trong những kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, góp phần đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế.
Để thực hiện mục tiêu này, thị trường chứng khoán cần phát triển theo hướng công khai, minh bạch, hoạt động hiệu quả và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Quan trọng hơn, việc hoàn thiện pháp luật phải hướng tới bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhà đầu tư và các thành viên thị trường, đặc biệt là nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu giải trình (Ảnh: Media Quốc hội).
Trước ý kiến đại biểu cho rằng dự thảo chưa có điều khoản riêng quy định rõ vai trò của Nhà nước trong bảo vệ nhà đầu tư, Bộ trưởng cho rằng các quy định của dự thảo luật cần được nhìn nhận trong tổng thể, bởi những điều kiện và cơ chế quản lý được thiết kế cũng nhằm mục tiêu bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư.
Bộ trưởng cũng đề cập việc tổ chức xếp hạng FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Theo ông, cơ quan quản lý đang tiếp tục làm việc với MSCI về việc đánh giá, xếp hạng thị trường Việt Nam.
"Việc nâng hạng được kỳ vọng giúp thị trường thu hút sự quan tâm của các quỹ đầu tư lớn, qua đó mở rộng cơ hội thu hút vốn. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu này, thị trường cần tiếp tục cải thiện tính minh bạch, hiệu quả hoạt động và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế", Bộ trưởng nói.
Bộ trưởng nhấn mạnh, cải cách thủ tục hành chính không đồng nghĩa với hạ tiêu chuẩn. Các quy định được rà soát, sửa đổi nhằm phù hợp với điều kiện phát triển mới và bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, trong khi yêu cầu bảo vệ nhà đầu tư vẫn phải được đặt lên hàng đầu.
Về mô hình tổ chức sở giao dịch chứng khoán, Bộ trưởng cho biết cơ quan quản lý đang tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để lựa chọn phương án phù hợp với yêu cầu phát triển thị trường.
Hiện nay, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam có 2 đơn vị trực thuộc là Sở Giao dịch Chứng khoán Tp.HCM (HoSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).
Theo định hướng đang được nghiên cứu, HoSE sẽ tập trung vào hoạt động niêm yết và giao dịch cổ phiếu, trong khi HNX đảm nhiệm giao dịch trái phiếu và các sản phẩm phái sinh. Tuy nhiên, Bộ trưởng nhấn mạnh việc sắp xếp mô hình cần được đánh giá kỹ lưỡng, bảo đảm hoạt động thị trường thông suốt, thúc đẩy phát triển và giảm các khâu trung gian không cần thiết.
Bảo vệ tối đa quyền lợi cho nhà đầu tư
Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo thống nhất với các ý kiến đề nghị rà soát kỹ để tránh trùng lặp với quy định đã có trong pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Dự thảo sẽ tập trung vào những điều kiện đặc thù của thị trường chứng khoán, phục vụ việc thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ và mô hình mới. Theo Bộ trưởng, hoạt động thử nghiệm phải đi kèm yêu cầu bảo đảm an toàn, bảo vệ tối đa quyền lợi cho nhà đầu tư; các nội dung mang tính nguyên tắc chung sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu giải trình (Ảnh: Media Quốc hội).
Một nội dung khác được Bộ trưởng đề cập là tăng cường cơ sở vật chất, công nghệ thông tin và năng lực giám sát của các đơn vị vận hành thị trường, trong đó có các sở giao dịch chứng khoán và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
Trước đây, khi mới vận hành, thị trường chứng khoán Việt Nam giao dịch dựa trên hệ thống công nghệ thông tin của Thái Lan, khi điều kiện, quy mô thị trường thay đổi, hệ thống đã nhiều lần gặp sự cố. Sau đó, thị trường đã chuyển sang sử dụng hệ thống phần mềm giao dịch chứng khoán của Hàn Quốc, đến nay cơ bản vận hành ổn định.
Theo Bộ trưởng, để đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời gian tới, thị trường cần hướng tới làm chủ công nghệ, chủ động nâng cấp và sửa chữa hệ thống, bảo đảm khả năng đáp ứng quy mô giao dịch cũng như các yêu cầu về công khai, minh bạch.
Cùng với hạ tầng công nghệ, việc phát triển nguồn nhân lực cho ngành chứng khoán cũng được đặt ra. Theo Bộ trưởng, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước từng có cơ chế đặc thù nhằm giữ chân cán bộ, công chức trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt về nhân lực chất lượng cao giữa cơ quan quản lý Nhà nước và các doanh nghiệp chứng khoán trên thị trường.
Ông dẫn lại thực tế trong giai đoạn 2010-2012, có thời điểm 180 trong tổng số hơn 300 người của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nghỉ việc để chuyển sang làm tại các công ty chứng khoán. Theo Bộ trưởng, đây là một trong những nguyên nhân cho thấy sự cần thiết của cơ chế phù hợp để thu hút và giữ chân nhân lực có chuyên môn.
Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu việc khôi phục cơ chế đãi ngộ phù hợp, góp phần tăng cường năng lực cho cơ quan quản lý và giám sát thị trường.
