Lo ngại xăng E10 bị “khép tội” hàng giả
Trong lộ trình chuyển dịch sang năng lượng sạch, xăng sinh học E10 đang được xem là một bước đi phù hợp, tiên quyết. Tuy nhiên, phía sau kỳ vọng về môi trường và chi phí là không ít băn khoăn từ doanh nghiệp và người tiêu dùng, đây những đối tượng trực tiếp sử dụng.
Ở khâu phân phối, điều khiến doanh nghiệp bán lẻ trăn trở không phải là khả năng triển khai, mà là quyền chủ động. Chia sẻ với Người Đưa Tin, ông Trần Văn Thế – Chủ tịch HĐQT CTCP Đầu tư và Phát triển INDEL (Indel Petro) cho biết, hệ thống bán lẻ không có quyền quyết định lộ trình hay cơ cấu sản phẩm. Khi cơ quan quản lý và doanh nghiệp đầu mối triển khai xăng E10, các cửa hàng sẽ thực hiện theo.
Trong bối cảnh đó, yếu tố then chốt không nằm ở sự sẵn sàng của hệ thống bán lẻ, mà ở việc bảo đảm nguồn cung ổn định từ đầu mối. Nếu khâu này không được điều phối thông suốt, nguy cơ thiếu hàng hoặc đứt gãy chuỗi cung ứng hoàn toàn có thể xảy ra, kéo theo gián đoạn hoạt động kinh doanh.
Ông Trần Văn Thế – Chủ tịch HĐQT CTCP Đầu tư và Phát triển INDEL (Indel Petro).
“Doanh nghiệp bán lẻ luôn sẵn sàng triển khai, nhưng phải có nguồn cung ổn định từ đầu mối thì mới đảm bảo bán hàng liên tục, không bị nhỡ hàng hay đứt hãy chuỗi cung ứng”, Chủ tịch Indel Petro nhấn mạnh.
Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đang bày tỏ lo ngại về rủi ro pháp lý khi triển khai xăng sinh học, đặc biệt là nguy cơ bị xử phạt với lỗi “hàng giả” do đặc tính riêng của sản phẩm.
Theo phản ánh, xăng E10 có xu hướng bay hơi và hút ẩm trong quá trình lưu thông, khiến hàm lượng ethanol có thể suy giảm từ mức 9–10% xuống còn khoảng 7–8%. Khi đó, nếu đối chiếu cứng theo quy chuẩn hiện hành, sản phẩm có thể bị coi là không đạt yêu cầu, thậm chí bị xác định là “hàng giả”, dù trên thực tế vẫn đáp ứng các tiêu chí sử dụng của xăng sinh học.
Ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho biết, xăng dầu hiện được quản lý theo hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, trong đó QCVN 01:2022/BKHCN quy định rõ xăng E5 phải chứa 4–5% ethanol, còn xăng E10 là 9–10%. Đây là các ngưỡng bắt buộc phải tuân thủ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Xăng E5, E10 có khả năng giảm phát thải một số khí độc hại.
Tuy nhiên, vấn đề phát sinh nằm ở đặc tính vật lý của xăng sinh học. Trong điều kiện lưu thông và bảo quản thực tế, việc hàm lượng ethanol suy giảm là khó tránh khỏi. Nếu áp dụng máy móc quy chuẩn để xử phạt, doanh nghiệp có thể rơi vào thế bị động và chịu rủi ro pháp lý, dù không có hành vi gian lận.
Theo đại diện Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, cách tiếp cận này là chưa phù hợp với thực tiễn và có thể tạo ra sự “bất công” đối với doanh nghiệp. Do đó, để đảm bảo tính khả thi khi triển khai xăng sinh học, cần rà soát và điều chỉnh đồng bộ các quy định liên quan đến tiêu chuẩn, quy chuẩn.
Trong đó, các yêu cầu mang tính bắt buộc nên tập trung vào yếu tố an toàn và sức khỏe người tiêu dùng, còn những chỉ tiêu có thể biến động trong quá trình lưu thông cần được xem xét áp dụng theo tiêu chuẩn linh hoạt hơn, phù hợp với đặc tính của xăng sinh học.
Vướng mắc không nằm ở xăng sinh học
Không chỉ doanh nghiệp bán lẻ, các đơn vị vận tải là nhóm tiêu thụ nhiên liệu lớn cũng đang tiếp cận E10 với tâm thế thận trọng. Chia sẻ với Người Đưa Tin, ông Đỗ Văn Bằng - Giám đốc Công ty TNHH Minh Thành Phát (Nhà xe Sao Việt), là một doanh nghiệp kinh doanh vận tải, đơn vị hoàn toàn ủng hộ chủ trương chuyển đổi sử dụng xăng sinh học để bảo vệ môi trường.
Đáng nói, để phát huy hiệu quả, điều kiện tiên quyết là nguồn cung phải ổn định, chất lượng phối trộn được kiểm soát chặt chẽ và chính sách giá đủ hấp dẫn. Cùng với đó là hệ thống quy chuẩn kỹ thuật rõ ràng, đồng bộ và ổn định lâu dài.
Ông Đỗ Văn Bằng - Giám đốc Công ty TNHH Minh Thành Phát (Nhà xe Sao Việt).
Việc chuyển đổi sang xăng sinh học như E5, E10 đòi hỏi phải có tiêu chuẩn cụ thể về tỉ lệ phối trộn, chất lượng ethanol, quy trình bảo quản, vận chuyển và phân phối nhằm bảo đảm tính đồng nhất trên toàn thị trường. Theo các doanh nghiệp, nếu thiếu quy chuẩn rõ ràng hoặc việc kiểm soát chất lượng không chặt chẽ, rủi ro sẽ đổ dồn về phía đơn vị sử dụng, từ nguy cơ phát sinh lỗi kỹ thuật, tăng chi phí bảo dưỡng đến gián đoạn hoạt động vận tải.
Bên cạnh tiêu chuẩn chất lượng, doanh nghiệp cũng mong muốn có hướng dẫn kỹ thuật cụ thể đối với từng nhóm phương tiện, đặc biệt là xe đời cũ hoặc xe chuyên dụng. Điều này giúp đơn vị chủ động xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp, tránh phát sinh chi phí ngoài kế hoạch.
Ngoài ra, yếu tố quan trọng không kém là cơ chế giá minh bạch và ổn định. Doanh nghiệp vận tải hoạt động dựa trên hợp đồng dài hạn, nên biến động giá nhiên liệu lớn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh. Vì vậy, việc ban hành khung chính sách nhất quán, có tính dự báo cao sẽ tạo niềm tin để doanh nghiệp mạnh dạn chuyển sang sử dụng xăng sinh học.
Khi những yếu tố này được đảm bảo, xăng sinh học không chỉ là giải pháp môi trường mà còn có thể trở thành bài toán kinh tế khả thi đối với doanh nghiệp vận tải.
(Còn tiếp)
