Hàng loạt dự án chậm tiến độ vì vướng mặt bằng
Theo UBND tỉnh Ninh Bình, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB), thiếu nguồn vật liệu san lấp, giá nguyên vật liệu biến động, thủ tục đầu tư và năng lực thực hiện ở cơ sở đang là những điểm nghẽn ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai, giải ngân vốn đầu tư công.
Một góc Dự án Cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng. Ảnh: Đ.M
Đáng chú ý, các dự án đường song hành đường Vành đai 5 có tổng diện tích thực hiện khoảng 415,7ha, nhưng đến nay mới bàn giao được gần 300ha mặt bằng. Một số khu tái định cư triển khai chậm, trong đó có khu tái định cư Công Lý và Đức Lý, thuộc xã Nam Xang. Việc di chuyển hệ thống điện và các công trình hạ tầng kỹ thuật cũng chưa đáp ứng yêu cầu tiến độ.
Các dự án đường song hành đường Vành đai 5 hiện mới đạt khoảng 50% khối lượng xây lắp theo giá trị hợp đồng. Tổng vốn bố trí cho 4 dự án là 2.777 tỷ đồng, trong đó mới giải ngân khoảng 1.723 tỷ đồng.
Tại dự án đầu tư xây dựng cầu vượt trên đường T4 tại nút giao với tuyến T1, ĐT.495B, diện tích mặt bằng được bàn giao mới đạt khoảng 12/22,8ha. Giá trị thi công đạt hơn 250/742 tỷ đồng, trong khi kế hoạch vốn năm 2026 mới giải ngân hơn 129/250 tỷ đồng.
Theo ông Đặng Thái Sơn - Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Ninh Bình, khó khăn trong bồi thường, GPMB; thiếu vật liệu san lấp; giá nguyên vật liệu tăng và việc điều chỉnh quy mô, thiết kế một số dự án là những nguyên nhân chính tác động đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.
Toàn tỉnh Ninh Bình hiện có hơn 50 dự án đầu tư công gặp khó khăn, vướng mắc. Trong số này, hơn 30 dự án đã được xử lý theo các hướng như hoàn thành quyết toán, xác định điểm dừng kỹ thuật hoặc tiếp tục bố trí vốn để hoàn thành. Khoảng 20 dự án còn lại đang được tập trung tháo gỡ trong năm 2026.
Để nâng cao hiệu quả quản lý, tỉnh Ninh Bình đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho chính quyền cơ sở. UBND tỉnh đã thực hiện 7 đợt ủy quyền cho 13 xã, phường, giao thực hiện nhiệm vụ, thẩm quyền của cấp quyết định chủ trương đầu tư đối với 101 dự án đầu tư công.
Đối với các dự án được bàn giao từ các ban quản lý dự án cấp tỉnh về UBND xã, phường quản lý, tổng kế hoạch vốn năm 2026 là 508,4 tỷ đồng. Đến nay, các địa phương đã thực hiện và giải ngân 349 tỷ đồng, đạt 68,7% kế hoạch.
13 dự án vướng GPMB cần tập trung xử lý
Tuy nhiên, UBND tỉnh xác định vẫn còn 13 dự án vướng GPMB cần tập trung xử lý. Trong đó có 5 dự án tại xã Nho Quan, 1 dự án tại xã Quỳnh Lưu, 1 dự án tại xã Thanh Lâm, 1 dự án tại xã Phong Doanh, 4 dự án tại phường Kim Bảng và 1 dự án tại phường Tam Chúc.
Các địa phương được yêu cầu huy động cả hệ thống chính trị để tuyên truyền, vận động, đối thoại với người dân; hoàn thiện hồ sơ, thủ tục và tổ chức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định. Những vấn đề vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền, không để kéo dài.
Bên cạnh đó, tỉnh yêu cầu rà soát 6 dự án gặp khó khăn do phải điều chỉnh quy mô, tăng tổng mức đầu tư và 8 dự án đã được phê duyệt chủ trương đầu tư nhưng chưa phê duyệt dự án hoặc đã phê duyệt nhưng chưa triển khai thi công.
Việc tiếp tục triển khai hay dừng dự án phải được xem xét trên cơ sở tính cần thiết, hiệu quả đầu tư và khả năng cân đối nguồn vốn. Với những dự án kéo dài, hiệu quả thấp, địa phương phải chủ động rà soát, đề xuất cắt giảm quy mô, xác định điểm dừng kỹ thuật hoặc phương án xử lý phù hợp.
Đối với các dự án đã hoàn thành nhưng đang quyết toán, tỉnh yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, tổ chức thẩm tra, phê duyệt quyết toán. Những dự án đủ điều kiện phải hoàn thành quyết toán trong tháng 9/2026; trường hợp chưa đủ điều kiện phải xác định rõ nguyên nhân và thời hạn hoàn thành, không để hồ sơ kéo dài.
Để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trên, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Nguyễn Thanh Bình yêu cầu các chủ đầu tư thường xuyên đôn đốc nhà thầu, đẩy nhanh tiến độ thi công. Những vị trí đã có mặt bằng phải tổ chức thi công đồng thời nhiều hạng mục, không để máy móc, thiết bị và nhân lực phải chờ.
Tỉnh cũng yêu cầu rà soát nhu cầu vốn, khả năng giải ngân của từng dự án để chủ động điều chỉnh, điều chuyển vốn theo quy định; ưu tiên vốn cho các dự án có khả năng hoàn thành, giải ngân tốt, không để xảy ra tình trạng vốn đã giao nhưng không có khả năng giải ngân hoặc giải ngân chậm.
