Khi nhắc đến những trung tâm công nghệ hàng đầu thế giới, người ta thường nghĩ tới Thung lũng Silicon của Mỹ, các nhà máy bán dẫn ở Đài Loan (Trung Quốc) hay những tập đoàn điện tử khổng lồ tại Hàn Quốc.
Tuy nhiên, ít ai biết rằng một quốc gia nằm ở trung tâm châu Phi – Cộng hòa Dân chủ Congo – lại đang giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu nhờ nguồn tài nguyên khoáng sản khổng lồ.
Với diện tích hơn 2,3 triệu km², Congo được đánh giá là một trong những quốc gia giàu tài nguyên thiên nhiên nhất thế giới. Ngân hàng Thế giới (WB) từng ước tính giá trị tài nguyên khoáng sản chưa khai thác của nước này có thể lên tới hàng chục nghìn tỷ USD.
Trong lòng đất Congo là những mỏ kim loại chiến lược có ý nghĩa sống còn đối với nền kinh tế số hiện đại, từ điện thoại thông minh, máy tính, xe điện cho đến các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI).
Thủ phủ cobalt của thế giới
Tài nguyên nổi tiếng nhất của Congo là cobalt – kim loại không thể thiếu trong sản xuất pin lithium-ion. Theo các thống kê quốc tế, Congo hiện chiếm khoảng 70% sản lượng cobalt khai thác toàn cầu, bỏ xa mọi quốc gia khác.
Cobalt đóng vai trò quan trọng trong việc tăng mật độ năng lượng và độ bền của pin. Hầu hết smartphone, laptop, xe điện và các hệ thống lưu trữ năng lượng hiện nay đều sử dụng pin chứa cobalt. Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi chiếc iPhone, mỗi chiếc xe Tesla hay các mẫu xe điện của Trung Quốc đều có mối liên hệ trực tiếp với các mỏ khoáng sản tại Congo.
Sự bùng nổ của ngành xe điện trong thập niên qua đã khiến cobalt trở thành một trong những kim loại chiến lược được săn đón nhất thế giới. Không ít chuyên gia gọi Congo là “Saudi Arabia của cobalt” bởi vị thế thống trị gần như tuyệt đối của nước này trên thị trường toàn cầu.
Kho báu đồng phục vụ cuộc cách mạng điện hóa
Không chỉ có cobalt, Congo còn sở hữu trữ lượng đồng thuộc hàng lớn nhất thế giới. Khu vực Copperbelt trải dài giữa Congo và Zambia là một trong những vùng khai khoáng giàu có nhất hành tinh.
Đồng là kim loại thiết yếu trong quá trình điện hóa nền kinh tế. Một chiếc xe điện cần lượng đồng nhiều gấp khoảng 2-4 lần xe chạy động cơ đốt trong truyền thống. Ngoài ra, đồng còn là vật liệu không thể thiếu trong hệ thống điện, trung tâm dữ liệu, lưới truyền tải năng lượng tái tạo và các cơ sở hạ tầng phục vụ AI.
Trong bối cảnh thế giới đang đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng và xây dựng các siêu trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo, nhu cầu đồng được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong nhiều thập kỷ tới. Điều này khiến vai trò của Congo ngày càng trở nên quan trọng.
Nguồn cung coltan cho ngành điện tử
Một loại khoáng sản khác đã đưa tên tuổi Congo lên bản đồ công nghệ thế giới là coltan. Đây là quặng chứa tantalum – kim loại có khả năng chịu nhiệt cao và dẫn điện tốt.
Tantalum được sử dụng để sản xuất các tụ điện siêu nhỏ trong smartphone, máy tính bảng, thiết bị viễn thông, máy chơi game và nhiều thiết bị điện tử hiện đại khác. Nhờ đặc tính ổn định và độ bền cao, tantalum gần như không thể thay thế hoàn toàn trong nhiều ứng dụng công nghệ cao.
Các chuyên gia ước tính Congo đang nắm giữ phần lớn nguồn tài nguyên coltan đã được biết đến trên toàn cầu. Điều này giúp quốc gia châu Phi này giữ vị trí then chốt trong chuỗi cung ứng điện tử thế giới.
Từ xe điện đến trí tuệ nhân tạo
Nếu như cuộc cách mạng công nghệ đầu tiên gắn liền với dầu mỏ thì cuộc cách mạng công nghệ hiện nay lại phụ thuộc rất lớn vào các kim loại chiến lược.
Sự bùng nổ của AI đang kéo theo nhu cầu xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu với quy mô chưa từng có. Những trung tâm này cần lượng lớn hệ thống điện, pin lưu trữ, thiết bị điện tử và cơ sở hạ tầng truyền tải – tất cả đều sử dụng đồng, cobalt hoặc các khoáng sản mà Congo đang sở hữu.
Trong khi đó, ngành xe điện tiếp tục mở rộng mạnh mẽ tại Trung Quốc, Mỹ và châu Âu. Các nhà sản xuất pin lớn như CATL, LG Energy Solution, Samsung SDI hay Panasonic đều phải đảm bảo nguồn cung nguyên liệu ổn định từ các quốc gia giàu khoáng sản, trong đó Congo đóng vai trò trung tâm.
Tóm lại, từ một chiếc điện thoại thông minh trong túi người dùng, một chiếc xe điện trên đường phố cho tới các siêu máy tính vận hành mô hình AI, tất cả đều có thể mang dấu ấn của những khoáng sản được khai thác từ lòng đất Congo.Với nguồn tài nguyên khoáng sản “vô tận”, Congo là mảnh đất màu mỡ thu hút nhiều “đại bàng” trên thế giới.
Ngày 25/10/2025, Tập đoàn Vingroup (Việt Nam) đã ký kết Biên bản ghi nhớ (MoU) với chính quyền Thủ đô Kinshasa, Cộng hòa Dân chủ Congo, hợp tác và nghiên cứu và phát triển các dự án đô thị quy mô lớn và giao thông xanh tại Congo.
Theo MOU, chính quyền Kinshasa sẽ cấp miễn phí khoảng 6.300ha đất để Vingroup phát triển đại đô thị ven sông, đồng thời hợp tác trong việc chuyển đổi hơn 300.000 phương tiện xăng dầu sang xe điện, triển khai hệ thống xe buýt điện và trạm sạc do VinFast và GSM vận hành.
