Sáng 12/11, Quốc hội tiến hành phiên chất vấn với Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn về 4 nội dung gồm: công tác quản lý, sử dụng và nâng cao hiệu quả vốn đầu tư công; huy động và sử dụng vốn ODA; quản lý thuế, đặc biệt là tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng và chống thất thu thuế trong thương mại điện tử; huy động các nguồn lực nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.
Còn tình trạng mua bán hóa đơn, lập công ty "ma"
Đặt câu hỏi với Bộ trưởng, đại biểu Hà Đức Minh (đoàn Lào Cai) cho biết, theo phản ánh của cử tri, tình trạng mua bán trái phép hóa đơn vẫn diễn ra mặc dù hóa đơn điện tử đã được triển khai, áp dụng trên phạm vi toàn quốc.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết nguyên nhân của tình trạng trên, trách nhiệm của cơ quan thuế trong công tác quản lý, kiểm tra, giám sát việc sử dụng hóa đơn điện tử? Bộ trưởng có giải pháp gì để chấn chỉnh tình trạng mua bán trái phép hóa đơn trong thời gian tới?
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn sáng 12/11 (Ảnh: Media Quốc hội).
Trả lời, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thừa nhận, thời gian vừa qua, cơ quan thuế đã phát hiện tình trạng mua bán hóa đơn, thành lập doanh nghiệp "ma" để lợi dụng dù đã triển khai hóa đơn điện tử. Cơ quan thuế nhận thức rõ trách nhiệm và đã chỉ đạo thực hiện quyết liệt.
Theo Bộ trưởng, trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã phát hành, đưa vào lưu thông hơn 10 tỷ hóa đơn, trong đó có 5,2 tỷ hóa đơn điện tử và 5,5 tỷ hóa đơn giấy.
Tuy nhiên, tình trạng mua bán hóa đơn, lập công ty "ma" vẫn còn diễn ra. Trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, đặc biệt là lực lượng an ninh mạng, tăng cường ứng dụng công nghệ số để định danh người đăng ký đứng tên chủ công ty, chủ doanh nghiệp.
Đồng thời, gắn với trách nhiệm của cơ quan thuế trong việc tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thực tế của doanh nghiệp; tăng cường kiểm tra, giám sát đối với những nhóm đối tượng, lĩnh vực có rủi ro để hạn chế tối đa tình trạng mua bán hóa đơn, vừa gây bất bình đẳng trong kinh doanh, vừa gây thất thoát thuế.
Bộ trưởng cho biết, từ năm 2022 đến nay, cơ quan thuế đã chuyển gần 600 hồ sơ của các doanh nghiệp có dấu hiệu trốn thuế, lậu thuế, buôn bán hóa đơn sang cơ quan điều tra.
Theo Bộ trưởng, để một chính sách đi vào cuộc sống, bên cạnh việc xây dựng chính sách tốt, cần làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật để người dân và doanh nghiệp hiểu rõ chính sách, pháp luật. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát, đi cùng với các giải pháp về cơ chế để bảo đảm pháp luật được thực thi. Đây là công cụ kiên quyết để chấm dứt tình trạng buôn bán hóa đơn trong thời gian tới.
Thủ tướng thường xuyên nhắc nhở Bộ trưởng về tình trạng chậm hoàn thuế
Đặt câu hỏi chất vấn, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) nêu rõ, báo cáo số 905, Bộ xác định rằng là việc kiểm soát hoàn thuế phải vừa chặt chẽ, ngăn ngừa gian lận hóa đơn, bảo đảm tiến độ, không gây chậm trễ.
Tuy nhiên trong thực tế hiện nay, vẫn còn tình trạng chậm hoàn thuế giá trị gia tăng làm ảnh hưởng đến dòng vốn cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, đặc biệt là đối với các đơn vị xuất khẩu có số thuế đầu vào được khấu trừ lớn.
"Xin Bộ trưởng cho biết, nguyên nhân chủ yếu và trách nhiệm thuộc khâu nào? Bộ sẽ có giải pháp như thế nào để xử lý hồ sơ tồn đọng, rút ngắn thời gian hoàn thuế đúng quy định, đồng thời vẫn kiểm soát được gian lận, bảo đảm quyền lợi chính đáng, hợp pháp của doanh nghiệp?", đại biểu đặt câu hỏi.
Đại biểu Dương Khắc Mai đặt câu hỏi chất vấn với Bộ trưởng Tài chính (Ảnh: Media Quốc hội).
Trả lời, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thừa nhận, việc hoàn thuế thời gian qua vẫn còn chậm so với yêu cầu.
Theo Bộ trưởng, trong các cuộc gặp, Thủ tướng thường xuyên nhắc nhở về tình trạng chậm hoàn thuế, còn nhiều doanh nghiệp kêu ca. Đặc biệt, trong bối cảnh doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn vốn, số vốn bị đọng trong quá trình chờ hoàn thuế cũng là một trở ngại đối với sự phát triển của doanh nghiệp.
Bộ trưởng cho biết, Bộ Tài chính đã chỉ đạo quyết liệt vấn đề này. Trước hết là triển khai phân luồng doanh nghiệp. Theo đó, những doanh nghiệp có lịch sử tốt, chấp hành pháp luật tốt được đưa vào luồng xanh, hiện chiếm khoảng 80%; 20% còn lại thuộc diện phải kiểm tra trước khi hoàn thuế. Với luồng xanh, doanh nghiệp được áp dụng cơ chế hoàn thuế trước, kiểm tra sau.
"Nhờ đó, tiến độ hoàn thuế năm nay tăng cao so với năm trước. Đến nay, số tiền hoàn thuế đạt khoảng 79.000 tỷ đồng, gần bằng 99% dự toán năm 2026 bố trí cho công tác hoàn thuế, tăng hơn 40% so với cùng kỳ", Bộ trưởng nói.
Đối với luồng xanh hoàn thuế trước, kiểm tra sau, Bộ trưởng cho biết đã chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ, trong đó 88% hồ sơ được hoàn thuế trong vòng 7 ngày, số còn lại được giải quyết trong khoảng 7-10 ngày. Với doanh nghiệp thuộc diện này, thời gian giải quyết bình quân cũng giảm từ khoảng 50 ngày trước đây xuống còn khoảng 40 ngày.
Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục đẩy mạnh phân loại hồ sơ, ứng dụng công nghệ thông tin. Hiện nay, 100% hồ sơ hoàn thuế được thực hiện trên môi trường điện tử.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, công tác hoàn thuế vẫn tiềm ẩn rủi ro cao. Trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã từ chối hoàn thuế hơn 10.000 tỷ đồng do hồ sơ của doanh nghiệp không đầy đủ và qua đối soát hóa đơn phát hiện vấn đề.
Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, vừa bảo đảm chặt chẽ, không để thất thoát ngân sách nhà nước, vừa tạo điều kiện tối đa cho người dân và doanh nghiệp trong công tác hoàn thuế.
