Ảnh minh họa bằng AI.
Tháng 6 năm nay, trên hàng triệu chiếc điện thoại ở Việt Nam, những group chat ngủ quên từ kỳ World Cup trước đang dụi mắt, vươn vai sau một giấc ngủ dài. Chẳng ai khơi chuyện bằng những lời văn nặng tính thủ tục như "dạo này khỏe không" , bàn thắng ở phút 90+3 lập tức khiến nhóm chat sống lại như chưa hề có cuộc chia ly, dù trước đó những người bạn này không nhắn với nhau một tin, không gọi một cuộc, không hỏi thăm dù chỉ một câu suốt nhiều năm trời.
Cứ 4 năm một lần, khi World Cup bắt đầu, những group ngủ đông lại bừng tỉnh, rồi sau chung kết, lại chìm vào im lặng. Mùa giải năm nay kéo dài từ 11/6 đến chung kết ngày 19/7 tại MetLife Stadium với 48 đội, 104 trận; giải đấu lớn nhất và dài nhất lịch sử World Cup đồng nghĩa với vô vàn cơ hội nối lại những tình bạn xưa.
Người Việt xem World Cup theo giờ Mỹ, tức là 2, 3, thậm chí 5 giờ sáng, một mình trên chiếc điện thoại hay trước màn hình máy tính để không đánh thức người trong nhà. Group chat trở thành không gian duy nhất mà cả nhóm cùng thức với nhau; bằng đường truyền internet, anh em chí cốt một thời được ngồi cạnh nhau như thời trai trẻ.
Phía sau những tin nhắn ồn ào đó là những con số đáng lưu tâm.
Theo khảo sát của American Perspectives Survey năm 2021, tỷ lệ đàn ông có từ sáu người bạn thân trở lên đã giảm từ 55% vào năm 1990 xuống còn 27%. Tới 15% đàn ông Mỹ không có người bạn thân nào, và chỉ 21% đàn ông được hỏi khẳng định họ được bạn bè hỗ trợ tinh thần trong tuần vừa qua. Những con số này không mô tả một thảm kịch rõ ràng, bởi vì tình bạn tan vỡ thường quá êm, quá chậm để ai đó nhận ra.
Một người đàn ông 35 tuổi, có vợ, có con, có công việc là đã đủ bận để lấp đầy mọi khoảng trống trong ngày. Anh ta không nhớ lần cuối cùng mình nói chuyện với bạn bè về điều gì đó khác ngoài công việc hay con cái. Bạn bè không phải thứ anh chủ động từ bỏ, nó cứ vơi dần đi. Đàn ông Việt lớn lên trong quan niệm ngầm rằng đàn ông tự giải quyết được mọi thứ, rằng tâm sự là thứ xa lạ, rằng tình bạn là điều nên để phía sau sau một độ tuổi nhất định. Không ai nói thẳng điều đó, nhưng ai cũng âm thầm coi đó là chuyện thường tình.
Để rồi, bóng đá lấp vào đúng chỗ trống đó, theo cách mà rất ít thứ khác làm được.
Quang cảnh từ khán đài trong trận đấu giữa Úc và Thổ Nhĩ Kỳ diễn ra hôm 14/6 vừa qua, trong khuôn khổ World Cup 2026 - Ảnh: Aeacad/Cấp quyền theo CC BY-NC-ND 2.0.
Nghiên cứu về tâm lý học tình bạn nam giới đều chỉ ra cùng một đặc điểm: đàn ông kết nối kiểu "vai kề vai", khi họ cùng nhìn về một hướng. Đàn ông cần một hoạt động chung làm bối cảnh: câu cá, chơi game hoặc xem bóng. Hoạt động đó là lý do để họ ở cạnh nhau; khi đã ở cạnh nhau đủ lâu, những thứ thật hơn mới có cơ hội thành hình. Bóng đá cung cấp đúng cấu trúc đó: tất cả cùng nhìn vào màn hình, cùng có lý do để phấn khích, cùng có trận đấu để tranh cãi. Câu hỏi "Argentina đá sao vậy?" là câu mở đầu; nhưng điều thật sự xảy ra đằng sau câu hỏi đó là hai người đang ngồi cạnh nhau về mặt tinh thần, dù cách nhau cả trăm kilomet về mặt vật lý.
Văn hóa cà phê buổi sáng, nhậu cuối tuần, xem bóng tối thứ Ba, tất cả đều là những hoạt động "vai kề vai" điển hình. Và câu "đi xem bóng không?" đã từ lâu là cách đàn ông Việt nói thể hiện việc mong muốn gặp gỡ mà không cần phải nói thẳng ra.
Nội dung group chat mùa bóng, nếu ai đó dành thời gian đọc lại, phần lớn là tranh cãi về trận đấu, bình luận về cầu thủ, meme cười trọng tài, … chứ hiếm có câu thăm hỏi. Nhưng ẩn trong những tin nhắn ồn ào đó là thứ quan trọng hơn: sự hiện diện. Theo khảo sát của Pew Research năm 2025, khoảng 74% đàn ông khi cần chia sẻ điều gì đó sẽ chỉ tâm sự với vợ hoặc bạn gái, ít hơn nhiều so với phụ nữ xét trên góc độ chia sẻ với bạn bè.
Tức là phần lớn đàn ông có rất ít không gian để tâm sự, ngoài mối quan hệ thân mật nhất của họ. Group chat mùa bóng là một trong những ngoại lệ hiếm hoi, nơi họ có thể la hét, tranh cãi, bông đùa, và đôi khi, sau 1 giờ sáng, sau một trận thua đáng tiếc, ai đó sẽ nhắn riêng: "Dạo này thế nào? Lâu quá không gặp". Câu hỏi nhỏ đó, lồng trong không khí bóng đá, nhẹ nhàng đến mức dễ trả lời hơn nhiều so với việc chủ động gọi điện hỏi thăm mà không có lý do.
Ảnh minh họa bằng AI.
Đáng chú ý hơn là điều xảy ra khi những người bạn cũ thật sự tìm lại nhau. Dù chỉ qua màn hình điện thoại sau nhiều năm im lặng: họ nối lại gần như tức thì.
Ba năm không liên lạc, mười năm mỗi người một phương, rồi gặp nhau trong group chat lúc 2 giờ sáng vì một bàn thắng phút bù giờ, nhưng câu an ủi lại là … "mày vẫn chọn đội yếu thế à" , để rồi cả nhóm cười (thả haha) như hồi còn ngồi trên ghế nhà trường. Bỏ qua những màn chào hỏi xã giao để vào thẳng vấn đề, đó là một thứ gia vị đặc biệt của tình bạn đàn ông ở độ tuổi trung niên: sức bền của nó đo bằng khả năng tiếp tục từ chỗ còn dang dở, hơn là tần suất liên lạc. Đàn ông đơn giản vậy đó.
Cuộc vui nào cũng phải tàn, tiếng còi mãn cuộc trận chung kết World Cup 2026 vang lên. Chỉ vài tiếng sau, group chat bắt đầu lịm dần đi, tần suất tin nhắn được gửi đi, số người seen bắt đầu thưa hơn rồi im hẳn. Ai cũng biết điều này sẽ xảy ra, nhưng không ai nỡ buông lời “tạm biệt” hay “bốn năm nữa gặp lại nhé”. Group bước vào kỳ ngủ đông tiếp theo như mọi mùa World Cup trước.
Nhưng tuyệt nhiên, không ai xóa group hay rời nhóm chat cả.
Điện thoại người Việt thường chứa hàng chục group chat ngủ đông với những cái tên gợi lên một thời kỳ nào đó, một phiên bản nào đó của bản thân mình và những người từng quan trọng. Chúng là những cuốn album không ai mở, nhưng không ai nỡ xóa, bởi lẽ xóa đi có nghĩa là thừa nhận điều gì đó đã thật sự kết thúc.
Group chat sẽ ngủ lại sau chung kết. Nhưng mỗi bốn năm một lần, bóng đá làm được điều cả năm dài bận rộn không làm được: nhắc những người đàn ông rằng họ cần nhau.
