Hoàn thành và vượt 5/5 chỉ tiêu
Chiều 9/4, thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn đã báo cáo Quốc hội về Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.
Theo Bộ trưởng, trong giai đoạn 2021-2025, kế hoạch đầu tư công trung hạn đã đạt và vượt toàn bộ 5/5 chỉ tiêu đề ra.
Tổng mức vốn đầu tư công của cả giai đoạn đạt 2,87 triệu tỷ đồng. Chính phủ đã giao vốn ngân sách Trung ương cho 4.652 dự án, giảm khoảng một nửa so với giai đoạn trước, qua đó góp phần thu gọn danh mục, hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải.
Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn (Ảnh: Media Quốc hội).
Ước tính cả giai đoạn giải ngân đạt khoảng 3,02 triệu tỷ đồng, tập trung triển khai nhiều dự án kết cấu hạ tầng chiến lược, quan trọng quốc gia. Việc cắt giảm mạnh danh mục dự án từ ngân sách Trung ương được đánh giá đã góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư.
Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế. Chất lượng công tác chuẩn bị dự án ở một số nơi chưa cao, còn phải điều chỉnh nhiều lần và kéo dài tiến độ. Việc tổ chức thực hiện tại một số bộ, địa phương còn lúng túng, hiệu quả chưa đồng đều.
Tình trạng giải ngân chậm vẫn xảy ra, đặc biệt đối với vốn ODA và các chương trình mục tiêu quốc gia. Một số địa phương phân bổ vốn ngân sách còn dàn trải.
Hệ số ICOR đã giảm so với giai đoạn trước nhưng vẫn ở mức 6,4%, trong khi việc huy động nguồn lực ngoài Nhà nước chưa đạt kỳ vọng.
Ưu tiên cho các dự án kết cấu hạ tầng chiến lược, then chốt
Đối với giai đoạn 2026-2030, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ xây dựng kế hoạch đầu tư công trên cơ sở các kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị và Quốc hội, xác định 5 mục tiêu cụ thể và 8 nhóm giải pháp trọng tâm.
Tổng nguồn vốn đầu tư công dự kiến khoảng 8,22 triệu tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương khoảng 3,8 triệu tỷ đồng và ngân sách địa phương khoảng 4,42 triệu tỷ đồng.
Kế hoạch đầu tư công sẽ được bố trí có trọng tâm, trọng điểm, bám sát các nhiệm vụ phát triển đã nêu tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các chương trình hành động của Trung ương. Nguồn lực sẽ ưu tiên cho các dự án kết cấu hạ tầng chiến lược, then chốt, góp phần mở rộng không gian phát triển của các vùng và của cả nước.
Đồng thời, Chính phủ đặt mục tiêu giảm số lượng dự án tối thiểu 30% so với giai đoạn trước, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong đầu tư công, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa đầu tư công và đầu tư xã hội, qua đó phấn đấu tiếp tục giảm hệ số ICOR.
Quang cảnh phiên họp chiều 9/4 (Ảnh: Media Quốc hội).
Đối với ngân sách Trung ương, cơ cấu phân bổ dự kiến gồm: khoảng 10% cho các nhiệm vụ, dự án trực tiếp; khoảng 75% tổng vốn dành cho các chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia và các nhiệm vụ chiến lược; khoảng 15% hỗ trợ các bộ, địa phương triển khai các dự án cần thiết khác.
Trong điều hành, Chính phủ sẽ chủ động điều hành linh hoạt kế hoạch đầu tư công. Trường hợp tăng thu hoặc tiết kiệm chi ngân sách nhà nước hằng năm, nguồn lực sẽ được ưu tiên bổ sung cho các dự án trọng điểm nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện.
Đối với ngân sách địa phương, việc bố trí vốn sẽ tuân thủ nguyên tắc chung nhưng bảo đảm địa phương chủ động quyết định đầu tư theo khả năng cân đối nguồn lực, theo tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", đồng thời ưu tiên các dự án liên vùng và các chương trình có sự hỗ trợ từ Trung ương.
Để thực hiện kế hoạch, Chính phủ xác định nhiều giải pháp như đổi mới phương thức quản lý đầu tư công theo hiệu quả, hoàn thiện thể chế quản lý đầu tư công và ngân sách Nhà nước, tăng cường kỷ luật, trách nhiệm của người đứng đầu trong toàn bộ quá trình từ lựa chọn dự án, chuẩn bị đầu tư đến giải ngân và quyết toán.
Chính phủ sẽ huy động tối đa nguồn lực xã hội thông qua hợp tác công - tư, vốn nước ngoài, nguồn lực từ doanh nghiệp và người dân, kết hợp với ngân sách nhà nước để triển khai các dự án quy mô lớn.
Một giải pháp mới cũng được nghiên cứu là trình Quốc hội kế hoạch đầu tư công theo phương thức cuốn chiếu, nhằm tăng tính linh hoạt, chủ động trong điều hành và kịp thời ứng phó với những biến động của tình hình trong nước và quốc tế.
