Ảnh minh họa
Ngày 22/11/2011, đóng điện thành công máy biến áp 500 kV đầu tiên do Việt Nam tự nghiên cứu, thiết kế và chế tạo tại Trạm biến áp 500 kV Nho Quan, Ninh Bình.
Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, ngày 22/11/2011, đây là máy biến áp thứ hai được lắp đặt tại trạm, có công suất 450 MVA, thuộc dự án nâng công suất Trạm biến áp 500 kV Nho Quan với tổng mức đầu tư gần 220 tỷ đồng.
Công an phát thông báo nóng tới toàn bộ người dân đang bật mạng di động 4G/5G liên tục 24/7Công trình có nhiệm vụ giải tỏa công suất của tổ máy số 4 Nhà máy Thủy điện Sơn La, đồng thời giảm tình trạng quá tải tại trạm và tăng cường khả năng cung cấp điện cho Hà Nội cùng các tỉnh khu vực phía Bắc.
Đằng sau lần đóng điện này là quá trình nghiên cứu kéo dài khoảng ba năm. Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, ngày 11/8/2011, Công ty Cổ phần Chế tạo Thiết bị điện Đông Anh (EEMC) phải đầu tư đào tạo đội ngũ cán bộ kỹ thuật, kỹ sư thiết kế và công nhân lành nghề; một số nhân sự có kinh nghiệm sửa chữa máy biến áp 500 kV còn được cử đi thực tập tại Ukraine và Italia.
Sản phẩm đầu tiên được thiết kế theo cấu hình tổ máy biến áp một pha 3 x 150 MVA, tổng công suất 450 MVA. Tổ máy được gắn biển công trình chào mừng Đại lễ 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội.
Thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở việc chế tạo thiết bị mà còn ở khâu thử nghiệm. Ngày 5/3/2011, EEMC phối hợp với Viện Năng lượng thử nghiệm thành công hạng mục cuối cùng là thử nghiệm xung sét 1.550 kV. Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, ngày 8/3/2011, kết quả này cho thấy máy biến áp đã sẵn sàng được đưa vào khai thác vận hành.
Thành công đó đưa Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á chế tạo được máy biến áp cấp điện áp 500 kV, gia nhập top 12 quốc gia trên thế giới làm chủ công nghệ này ở thời điểm bấy giờ.
Vận hành ổn định, tiết kiệm gần 30% chi phí nhập khẩu
Với thiết bị điện có cấp điện áp đặc biệt cao, thử nghiệm đạt yêu cầu chưa đồng nghĩa với việc có thể vận hành an toàn trong thời gian dài. Máy biến áp phải chịu được những điều kiện làm việc phức tạp của hệ thống điện, trong đó có biến động phụ tải và các tác động điện áp bất thường.
Theo báo cáo được EVN công bố ngày 13/9/2012, sau khi được đưa vào vận hành từ tháng 11/2011, máy biến áp 500 kV do EEMC chế tạo vẫn hoạt động ổn định tại Trạm biến áp Nho Quan.
Số liệu quan trắc được dẫn trong báo cáo cho thấy nhiệt độ dầu và nhiệt độ các cuộn dây của máy thấp hơn 18–20 độ C so với các máy biến áp nhập khẩu được dùng để đối chiếu. Thiết bị cũng được đánh giá có khả năng chịu quá tải tốt, phù hợp với điều kiện vận hành của lưới điện Việt Nam.
Kỹ sư Nguyễn Thị Nguyệt, người thiết kế phần điện của máy biến áp 500 kV đầu tiên, cho biết các thiết bị có cấp điện áp từ 500 kV trở lên tiềm ẩn nhiều thách thức ngay cả với các nhà sản xuất nước ngoài. Theo bà, từng có máy biến áp nhập khẩu gặp tình trạng vận hành không ổn định sau một tháng và hỏng hẳn sau ba tháng.
Bởi vậy, việc thiết bị do Việt Nam tự thiết kế và chế tạo vận hành ổn định trên lưới điện 500 kV mang ý nghĩa vượt ra ngoài một sản phẩm công nghiệp đơn lẻ. Đây là bước kiểm chứng quan trọng đối với năng lực nghiên cứu, thiết kế và chế tạo thiết bị điện siêu cao áp trong nước.
Bên cạnh ý nghĩa công nghệ, sản phẩm còn đem lại lợi ích kinh tế. Theo EEMC đưa tin ngày 23/11/2011, việc sử dụng máy biến áp 500 kV sản xuất trong nước giúp tiết giảm gần 30% chi phí mua sắm so với thiết bị nhập khẩu cùng loại. Năng lực sản xuất nội địa cũng giúp ngành điện chủ động hơn trong cung ứng, bảo dưỡng và xử lý sự cố, đồng thời giảm phụ thuộc vào nguồn thiết bị từ nước ngoài.
Đáng chú ý, hành trình của chiếc máy biến áp đầu tiên không dừng lại tại Nho Quan. Theo thông tin được Cổng Thông tin điện tử Chính phủ đưa tin ngày 16/12/2024, máy biến áp này hiện đang vận hành an toàn tại Trạm biến áp 500 kV Nghi Sơn, Thanh Hóa. Điều đó cho thấy thiết bị đã tiếp tục được sử dụng trên hệ thống điện quốc gia sau giai đoạn vận hành tại địa điểm lắp đặt ban đầu.
Từ tổ máy 450 MVA đầu tiên, EEMC tiếp tục phát triển các dòng máy biến áp cấp điện áp cao hơn về quy mô công suất. Ngày 16/12/2024, doanh nghiệp tổ chức xuất xưởng và gắn biển công trình máy biến áp 500 kV – 3 x 300 MVA, đánh dấu bước phát triển tiếp theo của năng lực chế tạo thiết bị điện trong nước.
