Sở Xây dựng Hà Nội vừa hoàn tất thẩm định nhiệm vụ Quy hoạch giao thông vận tải Thủ đô tầm nhìn 100 năm để trình UBND thành phố xem xét, phê duyệt.
Dòng xe cá nhân tập trung đông trên các trục xuyên tâm, trong khi mạng lưới vận tải hành khách công cộng Hà Nội mới đáp ứng khoảng 4,8% nhu cầu.
Đáng chú ý, hồ sơ thẩm định lần này công bố số liệu khảo sát thực trạng giao thông nội đô với mức độ sụt giảm tốc độ lưu thông đáng báo động, tạo cơ sở thực tiễn để thành phố quyết định thay đổi căn bản tư duy phát triển hạ tầng.
Cụ thể, tốc độ đi lại bình quân toàn khu vực nội đô trong giờ thấp điểm đạt 21,02km/h, nhưng vào giờ cao điểm đã rơi xuống mức 15,54km/h. Tình trạng giảm tốc nghiêm trọng nhất xuất hiện trên các tuyến huyết mạch: trục Trần Duy Hưng giảm từ 21,5km/h xuống còn 12,2km/h; đường Vành đai 3 - Phạm Hùng giảm từ 18,6km/h xuống 12,7km/h; Vành đai 2 - Láng giảm từ 20,5km/h xuống 14,4km/h; đường Giải Phóng giảm từ 22,5km/h xuống 15,8km/h.
Áp lực lưu thông bắt nguồn từ sự phụ thuộc quá lớn vào giao thông đường bộ và phương tiện cá nhân. Xe máy hiện chiếm 82,3% lưu lượng phương tiện và 52,5% mức độ chiếm dụng diện tích mặt đường; ô tô con chiếm 12,2% lưu lượng và 26% diện tích chiếm dụng.
Trong khi đó, với hai tuyến đường sắt đô thị và một tuyến buýt nhanh BRT, vận tải hành khách công cộng mới chỉ đáp ứng khoảng 4,8% nhu cầu đi lại. Thực trạng này cho thấy việc chỉ tập trung mở rộng mặt cắt đường bộ không còn đủ khả năng giải quyết dứt điểm ùn tắc.
Từ bức tranh áp lực thực tế trên, nhiệm vụ Quy hoạch giao thông vận tải Thủ đô tầm nhìn 100 năm được lập nhằm cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô (đã được phê duyệt tại Quyết định số 2512/QĐ-UBND ngày 13/5/2026), thay thế cho nhiệm vụ quy hoạch đến năm 2045, tầm nhìn 2065 trước đây. Phạm vi nghiên cứu bao trùm toàn bộ diện tích tự nhiên gần 3.360km² của Hà Nội và tính toán kết nối liên vùng với các địa phương lân cận.
Mạng lưới giao thông mới được gắn chặt với mô hình phát triển đô thị đa tầng, đa lớp, định hình theo 9 trục không gian hành lang kinh tế, 9 cực tăng trưởng và 9 trung tâm lớn. Theo Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng, quy hoạch không dừng lại ở việc bổ sung thêm các công trình hạ tầng đơn lẻ mà hướng tới tổ chức lại toàn bộ cấu trúc phát triển không gian và phương thức di chuyển của người dân.
Trọng tâm chuyển dịch mang tính quyết định là đưa đường sắt đô thị làm trục xương sống của toàn bộ hệ thống vận tải công cộng, tổ chức theo các tuyến hướng tâm, đường vành đai và tuyến ngang, gắn trực tiếp với các đầu mối trung chuyển lớn như sân bay, nhà ga. Mạng lưới xe buýt và các tuyến gom sẽ đóng vai trò kết nối đưa đón hành khách tiếp cận đường sắt, kết hợp đồng bộ với giải pháp đi bộ, xe đạp, phương tiện chia sẻ và bãi đỗ chuyển tiếp.
Về giao thông đường bộ, quy hoạch phân định rõ chức năng từng cấp đường: các tuyến vành đai tập trung phân luồng từ xa kết nối các cực tăng trưởng, còn các trục hướng tâm thực hiện nhiệm vụ kết nối với lõi trung tâm.
Toàn bộ hồ sơ nhiệm vụ quy hoạch đã được 12/12 thành viên Hội đồng thẩm định thành phố thông qua, tạo tiền đề pháp lý để triển khai các phương án mạng lưới chi tiết trong giai đoạn tiếp theo.
