Bạn đã bao giờ nghĩ tuổi 30 có ý nghĩa gì chưa? Là lúc lập gia đình, xây dựng sự nghiệp hay trở thành một người thực sự độc lập? Thế nhưng thực tế có thể khác xa những gì chúng ta hình dung.
Tại Tây Ban Nha, năm 2025, hơn một nửa số người trẻ từ 25-34 tuổi, tương đương 50,2%, vẫn phụ thuộc tài chính vào cha mẹ. Ở Mỹ, khoảng 64% người thuộc thế hệ Gen Z (18-28 tuổi) cũng cần sự hỗ trợ kinh tế từ gia đình để duy trì cuộc sống.
Ngay tại châu Á, khái niệm "con cái toàn thời gian" (full-time children) cũng đang được nhắc đến ngày càng nhiều. Đây là những người trưởng thành ở nhà cùng cha mẹ, nhận hỗ trợ tài chính và đổi lại bằng việc chăm sóc gia đình, làm việc nhà hoặc đồng hành với cha mẹ. Tuổi 30, độ tuổi mà người xưa gọi là "tam thập nhi lập", với không ít người lại trở thành một cột mốc khó vượt qua.
Ảnh minh hoạ
Khi tuổi 30 vẫn chưa thể tự lập
Thế hệ cha mẹ thường hiểu chữ "lập" là tự kiếm sống, tự chịu trách nhiệm và đủ khả năng gánh vác gia đình. Nhưng ngày nay, nhiều người đã bước sang tuổi 30 mà khoản tiền mua nhà vẫn phải nhờ cha mẹ hỗ trợ, chuyện cưới hỏi vẫn cần cha mẹ đứng ra lo liệu, thậm chí khi có con, ông bà vẫn là người trực tiếp chăm sóc cháu mỗi ngày. Đó không còn là sự hỗ trợ tạm thời, mà trở thành sự phụ thuộc kéo dài.
Hiện tượng này xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới.
Tại Tây Ban Nha, dù tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên giảm và tiền lương tăng lên, số người trẻ sống độc lập lại ngày càng ít. Năm 2024, chỉ khoảng 54% người trẻ có việc làm ổn định đủ khả năng ra ở riêng, thấp hơn 13 điểm phần trăm so với một thập kỷ trước. Nguyên nhân lớn nhất là chi phí nhà ở. Tiền thuê nhà hiện ngốn gần 80% thu nhập của nhiều người trẻ, khiến việc sống tự lập trở thành điều xa xỉ.
Tại Mỹ, cha mẹ không chỉ hỗ trợ tiền sinh hoạt mà còn trả học phí, cùng ký vay ngân hàng, cho con ở miễn phí hoặc hỗ trợ nhiều khoản chi khác. Trung bình mỗi tháng, một số bậc cha mẹ chi khoảng 1.474 USD để hỗ trợ con trưởng thành. Ở nhiều nước châu Á, áp lực cũng không hề nhỏ. Thị trường lao động cạnh tranh khốc liệt, chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, trong khi giá nhà vượt xa khả năng tích lũy của phần lớn người trẻ.
Nhưng vấn đề không chỉ nằm ở tiền. Không ai có thể phủ nhận những khó khăn khách quan mà thế hệ trẻ đang phải đối mặt. Tuy nhiên, điều khiến nhiều bậc cha mẹ lo lắng hơn cả không phải là việc con cái cần giúp đỡ một thời gian, mà là khi tuổi 30 vẫn còn mắc kẹt trong bốn thói quen nguy hiểm.
Thứ nhất: Xem sự hỗ trợ của cha mẹ là điều hiển nhiên
Giúp đỡ con cái là bản năng của cha mẹ. Nhưng khi sự giúp đỡ trở thành nghĩa vụ mặc định, lòng biết ơn rất dễ biến mất. Có những người đã đi làm nhiều năm nhưng vẫn coi việc cha mẹ chu cấp tiền bạc, hỗ trợ nhà cửa hay chăm sóc con cháu là chuyện đương nhiên. Họ quên rằng phía sau những khoản hỗ trợ ấy là hàng chục năm lao động, tiết kiệm và hy sinh của cha mẹ. Khi lòng biết ơn không còn, các mối quan hệ gia đình cũng dần rạn nứt.
Thứ hai: Tiêu tiền không có kế hoạch
Một nghịch lý khá phổ biến là nhiều người trẻ có thu nhập không thấp nhưng vẫn luôn trong tình trạng thiếu tiền. Lương vừa nhận đã hết. Tiết kiệm gần như bằng không. Gặp biến cố nhỏ cũng phải tìm đến cha mẹ. Khi biết rằng phía sau luôn có người sẵn sàng "đỡ lưng", một số người vô tình đánh mất ý thức quản lý tài chính cá nhân.
Người xưa nói: Trong nhà có lương thực dự trữ thì lòng mới yên. Khả năng tích lũy không chỉ là chuyện tiền bạc mà còn phản ánh tinh thần trách nhiệm với tương lai của chính mình.
Thứ ba: An phận trong vùng an toàn
Có những người không nghèo, cũng không thất nghiệp. Nhưng họ sống trong trạng thái "đủ dùng là được". Công việc không có mục tiêu phát triển. Không học thêm kỹ năng mới. Không muốn thay đổi hay thử thách bản thân. Ban ngày đi làm cầm chừng, tối về dành hàng giờ cho điện thoại và mạng xã hội. Điều đáng sợ nhất không phải là thất bại, mà là mất đi động lực tiến lên. Ở tuổi 30, nếu ngừng phát triển, rất dễ bị bỏ lại phía sau khi thị trường lao động thay đổi từng ngày.
Thứ tư: Thờ ơ với cha mẹ
Đây có lẽ là điều khiến nhiều gia đình đau lòng nhất. Cha mẹ dành phần lớn cuộc đời để chăm sóc con cái. Nhưng đến khi tuổi già ập đến, điều họ cần đôi khi chỉ là một cuộc điện thoại, một bữa cơm hay vài giờ trò chuyện. Thế nhưng không ít người lại coi những điều đó là phiền phức.
Cha mẹ bệnh thì thấy bất tiện. Cha mẹ nhắc nhở thì khó chịu. Cha mẹ cần được quan tâm thì luôn nhận được câu trả lời: "Con đang bận."
Một người không biết trân trọng những người thân yêu nhất trong đời rất khó xây dựng được những mối quan hệ bền vững ngoài xã hội. Điều đáng lo không phải là nghèo, mà là mất đi khả năng trưởng thành Không ai phủ nhận những khó khăn của thế hệ trẻ hôm nay.
Giá nhà cao, cạnh tranh khốc liệt, tương lai nhiều bất ổn là những áp lực có thật. Nhưng dù hoàn cảnh thế nào, điều quan trọng nhất vẫn là giữ được tinh thần độc lập. Cha mẹ có thể hỗ trợ, nhưng không thể sống thay con mãi mãi. Gia đình có thể là nơi trú bão, nhưng không nên trở thành nhà kính nuôi dưỡng sự phụ thuộc vô thời hạn.
Bi kịch lớn nhất của một gia đình không phải là thiếu tiền. Tiền mất còn có thể kiếm lại. Điều đáng sợ hơn là khi con cái đã bước sang tuổi 30 nhưng vẫn quen dựa dẫm, tiêu xài thiếu trách nhiệm, ngại cố gắng và quên mất lòng biết ơn. Bởi đến một lúc nào đó, cha mẹ sẽ già đi.
Và khi ấy, thứ giúp một người đứng vững không còn là sự che chở của gia đình, mà là bản lĩnh, trách nhiệm và khả năng tự bước trên đôi chân của chính mình.
