Khu kinh tế mở Chu Lai được thành lập năm 2003, là khu kinh tế mở đầu tiên của Việt Nam. Theo quy hoạch, khu kinh tế có diện tích khoảng 27.040 ha, với các chức năng công nghiệp, cảng biển, logistics, đô thị, dịch vụ, du lịch và nông nghiệp công nghệ cao.
Điểm đáng chú ý của Chu Lai không nằm ở một nhà máy đơn lẻ mà ở cách các hạ tầng và ngành kinh tế được kết nối. Công nghiệp ô tô và cơ khí là một trong những hạt nhân lớn. THACO đầu tư tại Chu Lai từ năm 2003; sau hơn hai thập kỷ, khu vực này hình thành tổ hợp sản xuất, lắp ráp ô tô, cơ khí chế tạo và công nghiệp hỗ trợ.
Nếu công nghiệp là động lực sản xuất, cảng biển và logistics là mắt xích đưa Chu Lai ra thị trường bên ngoài. Cảng Chu Lai cùng hệ thống hậu cần được phát triển để kết nối hàng hóa từ miền Trung, Tây Nguyên, Nam Lào và Bắc Campuchia ra biển.
Theo kế hoạch THACO công bố cho năm 2025, sản lượng hàng hóa qua cảng Chu Lai ước khoảng 5,5 triệu tấn, doanh thu hợp nhất của THILOGI gần 5.400 tỷ đồng. Đây là số liệu kế hoạch do doanh nghiệp công bố, nhưng cho thấy quy mô ngày càng lớn của trục logistics Chu Lai.
Một phần khu KT mở Chu Lai (ảnh: Báo CA Đà Nẵng).
Tháng 7/2026, Ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030 doanh thu và số thu ngân sách của các doanh nghiệp trong khu kinh tế tăng từ 11% mỗi năm, đóng góp khoảng 25% tổng thu ngân sách Đà Nẵng, tạo thêm khoảng 10.000 việc làm và thu hút 5 tỷ USD vốn đầu tư mới.
Từ tăng trưởng sang bài toán ESG
Quy mô công nghiệp và logistics càng lớn, câu hỏi về ESG càng trực tiếp hơn. THACO mô tả chu kỳ đầu tư mới tại Chu Lai theo hướng hình thành "hệ sinh thái công nghiệp đa ngành thế hệ mới: xanh, thông minh, hiện đại". Nhưng với ESG, tuyên bố "xanh" mới là điểm bắt đầu; điều cần quan sát là phát thải, tài nguyên và tác động được đo lường ra sao.
Một số cơ sở của THACO tại Chu Lai đã thuộc danh mục phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính theo Quyết định 13/2024/QĐ-TTg, gồm Tổ hợp Cơ khí THACO Chu Lai, nhà máy ô tô du lịch Trường Hải - Kia, nhà máy ô tô tải Chu Lai - Trường Hải và THACO Mazda. Danh mục cập nhật theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg cũng đã được ban hành và sẽ có hiệu lực từ ngày 25/9/2026.
THACO INDUSTRIES cho biết đang số hóa quản trị sản xuất bằng ERP, MES, SCADA để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, ESG và kiểm kê khí nhà kính; một số nhà máy linh kiện được doanh nghiệp công bố đáp ứng ISO 14001:2015 về hệ thống quản lý môi trường.
Trong logistics, THILOGI đã hoàn thành giai đoạn 1 hệ thống điện mặt trời tại Cảng quốc tế Chu Lai vào tháng 3/2026. Hồ sơ giới thiệu năm 2026 của doanh nghiệp cũng nêu điện mặt trời và đội xe đạt tiêu chuẩn khí thải EURO 4 trong định hướng "green logistics". Tại Khu công nghiệp THACO Chu Lai, doanh nghiệp công bố có nhà máy xử lý nước thải phục vụ các nhà máy trong khu và khu vực lân cận.
Những dữ kiện này cho thấy Chu Lai đã có các cấu phần môi trường của ESG đi vào vận hành. Tuy nhiên, trong các tài liệu công khai được rà soát cho bài viết này, chưa thấy bức tranh hợp nhất về lượng phát thải khí nhà kính của toàn hệ sinh thái THACO Chu Lai, mức giảm so với năm gốc, mục tiêu Scope 1-2-3, hay mức đóng góp cụ thể của điện mặt trời, đội xe và các giải pháp sản xuất vào tổng mức giảm phát thải.
Vì vậy, câu hỏi ESG quan trọng với Chu Lai trong giai đoạn tăng trưởng mới không chỉ là khu kinh tế tạo thêm bao nhiêu doanh thu hay thu ngân sách. Khi nhà máy, vận tải và cảng biển tiếp tục mở rộng, thước đo tiếp theo sẽ là phát thải, tài nguyên và tác động môi trường trên mỗi đơn vị tăng trưởng được công khai và cải thiện đến đâu.
