Chỉ số VN-Index đang bị "bóp méo"?
Trong quá trình đầu tư, đặc biệt là với các nhà đầu tư cá nhân (F0), diễn biến của chỉ số VN-Index luôn được xem là kim chỉ nam quan trọng. Nhà đầu tư nhìn vào chỉ số để đánh giá xu hướng thị trường và cân nhắc khả năng thị trường đang tạo đáy hay đỉnh.
Tuy nhiên ở thời điểm hiện tại, Chứng khoán KIS nhận thấy nếu chỉ dùng VN-Index làm thước đo duy nhất để ra quyết định đầu tư thì có thể mắc sai lầm. Cụ thể, mức định giá hiện tại của thị trường đang bị "bóp méo" đáng kể bởi cơ chế tính toán, khiến rủi ro bị phóng đại trong khi vô vàn cơ hội hấp dẫn lại bị che khuất.
Đầu tiên nhà đầu tư cần hiểu về cách tính chỉ số. Chỉ số VN-Index là một chỉ số được tính toán dựa trên phương pháp trọng số giá trị vốn hóa thị trường (market-cap weighted). Điều này có nghĩa là cổ phiếu nào có khối lượng lưu hành và thị giá càng lớn (tức vốn hóa càng cao) thì mức độ ảnh hưởng của nó lên sự biến động của chỉ số chung càng mạnh mẽ.
Phương pháp này sẽ phản ánh một cách khách quan, chính xác bức tranh toàn cảnh nếu thị trường có sự phân bổ vốn hóa tương đối đồng đều giữa các nhóm ngành, hoặc không có một vài cổ phiếu chiếm tỷ trọng quá áp đảo. Nhưng trên thực tế, thị trường chứng khoán lại đang gặp phải bài toán mất cân đối vốn hóa cục bộ.
Chứng khoán KIS nhận thấy chỉ số VN-Index hiện đang chịu sự chi phối và ảnh hưởng lớn bởi một nhóm thiểu số các cổ phiếu, đặc biệt là nhóm cổ phiếu Vingroup (như VIC, VHM). Số liệu chỉ ra rằng chỉ riêng cổ phiếu VIC đã chiếm tới 17,3% tổng giá trị vốn hóa của toàn sàn HOSE. Con số này thậm chí còn lớn gấp đôi so với cổ phiếu đứng ở vị trí á quân về vốn hóa là VHM (chiếm 6,49%), 4 cổ phiếu thuộc nhóm Vingroup có vốn hóa lên đến 26,4% vốn hóa toàn thị trường.
 |
Điều này dẫn đến khi VIC hoặc VHM biến động do bất kỳ yếu tố đầu tư hoặc đầu cơ, thì chỉ số sẽ biến động theo và bỏ qua nỗ lực tăng/giảm của các cổ phiếu khác. Chính vì thế, điểm số VN-Index ở hiện tại không còn là tấm gương phản chiếu chính xác xu hướng và tiềm năng của thị trường chứng khoán. Cụ thể khi loại bỏ hoàn toàn nhóm cổ phiếu liên quan đến VIC ra khỏi rổ tính toán, Chứng khoán KIS nhận thấy thị trường đang giao dịch quanh vùng đáy tháng 03/2026 hơn là giao dịch quanh vùng đỉnh lịch sử. Các cổ phiếu có xu hướng tích lũy từ tháng 03/2026 đến nay.
Thị trường vẫn đang được định giá
Sự sai lệch trong góc nhìn từ chỉ số chung vô tình tạo ra nhận thức sai của nhà đầu tư về định giá thực sự của thị trường. Theo Chứng khoán KIS, nhìn vào điểm số neo cao, nhiều nhà đầu tư cá nhân sẽ nghĩ định giá đang ở mức cao và chần chừ trong việc giải ngân. Tuy nhiên, nếu nhìn theo hướng khác, chúng ta sẽ thấy một bức tranh nhiều tiềm năng hơn.
Thứ nhất, số lượng cổ phiếu đang bị định giá thấp chiếm tỷ lệ áp đảo. Theo quan sát từ Chứng khoán KIS có đến 75% số lượng cổ phiếu được định giá từ định chế tài chính đang giao dịch ở mức giá thấp hơn nhiều so với giá trị thực của doanh nghiệp (bị định giá thấp). Đây là mức cao nhất trong 2 năm trở lại đây.
 |
Thứ hai, mức P/E (Hệ số giá trên lợi nhuận) đang ở mức hấp dẫn. Nếu tính gộp toàn bộ rổ VN-Index, mức P/E của thị trường hiện đang dao động quanh ngưỡng 13.8 lần. Đây là một con số ở mức trung bình cao, khiến nhiều người cho rằng thị trường đã "hết dư địa" hoặc đang đắt đỏ. Tuy nhiên, khi loại bỏ đi nhóm cổ phiếu Vingroup, mức P/E trung bình của thị trường đột ngột giảm sâu chỉ còn 11.4 lần. Đây là vùng định giá hấp dẫn. Nhóm cổ phiếu họ Vin tuy chiếm đến 26.4% vốn hóa toàn thị trường, nhưng hiện tại chỉ đóng góp khoảng 13.3% vào tổng lợi nhuận của toàn bộ các doanh nghiệp niêm yết.
Thị trường chứng khoán luôn ẩn chứa những nghịch lý. Việc chỉ số chung "bị bóp méo" tạo ra góc nhìn chưa chính xác về thị trường nhưng lại là cơ hội lớn cho những nhà đầu tư hiểu biết với những vị thế trung và dài hạn.
