Không phải gia đình nào cũng có đủ diện tích để dành riêng một căn phòng cho việc thờ cúng. Điều này càng phổ biến ở chung cư, nhà phố diện tích vừa và nhỏ, nơi phòng khách thường phải đảm nhiệm nhiều công năng cùng lúc. Thậm chí, ngay cả khi nhà rộng hơn, một số gia đình vẫn chủ động đặt bàn thờ tại phòng khách để thuận tiện chăm nom, thắp hương vào những dịp cần thiết. Bởi vậy, đặt bàn thờ trong phòng khách tự nó không phải vấn đề. Điều đáng quan tâm hơn là lựa chọn vị trí nào, sắp xếp ra sao và sử dụng thế nào để khu vực thờ cúng vẫn có sự trang nghiêm mà không gây bất tiện cho sinh hoạt hằng ngày.
1. Đừng chọn vị trí chỉ vì thấy còn trống
Khi bố trí phòng khách, nhiều người đặt sofa, tivi, tủ kệ trước rồi mới tìm một khoảng trống còn lại cho bàn thờ. Tuy nhiên, nếu đã xác định đặt bàn thờ tại đây lâu dài, gia đình nên tính vị trí ngay từ đầu.
Một khu vực thường xuyên có người đi ngang, ngay sát lối ra vào hoặc dễ bị va quệt sẽ không phải lựa chọn thuận tiện. Ngược lại, bàn thờ nên có một khoảng không tương đối ổn định, không cản trở đường đi và cũng không khiến mọi người phải liên tục né tránh trong sinh hoạt. Gia đình cũng nên nhìn xa hơn một chút. Một vị trí hiện tại vừa vặn nhưng sau này bị chắn bởi tủ mới, điều hòa, rèm hoặc đồ nội thất khác sẽ khiến việc thay đổi trở nên khó khăn.
2. Tạo một khoảng phân tách vừa đủ với khu vực sinh hoạt
Bàn thờ đặt trong phòng khách không có nghĩa phải dựng kín thành một “phòng thờ thu nhỏ”. Với những căn nhà không quá rộng, làm như vậy đôi khi còn khiến phòng khách trở nên bí và chật hơn. Thay vào đó, mọi người có thể tạo sự phân tách bằng chính cách bố trí nội thất. Chẳng hạn, dành một mảng tường riêng cho bàn thờ, giữ khu vực phía trước tương đối thoáng hoặc sử dụng vách ngăn phù hợp nếu thực sự cần thiết. Đặc biệt, nên tránh để bàn thờ trở thành nơi tiện tay đặt chìa khóa, túi xách, đồ chơi hay những món đồ sinh hoạt hằng ngày. Chỉ cần giữ khu vực này gọn gàng và có ranh giới tương đối rõ với phần còn lại của phòng khách, cảm giác trang nghiêm đã khác đáng kể.
3. Với bàn thờ đứng, hãy tính cả khoảng trống phía trước
Ưu điểm của bàn thờ đứng là chắc chắn, dễ tiếp cận và thuận tiện hơn khi thay hoa, thay nước hay lau dọn. Tuy nhiên, loại bàn thờ này chiếm diện tích sàn nên khi đặt trong phòng khách, gia đình đừng chỉ tính đúng kích thước chiếc bàn. Phía trước vẫn cần một khoảng trống đủ để mọi người đứng thắp hương, bày lễ và vệ sinh mà không phải kéo bàn ghế hoặc dịch chuyển đồ đạc mỗi lần sử dụng. Đây là chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng khá nhiều đến sự tiện lợi về lâu dài.
Ngoài ra, bàn thờ đứng cần được đặt trên mặt sàn bằng phẳng, chắc chắn. Nếu phía dưới có ngăn tủ, gia đình cũng nên sử dụng đúng công năng, tránh biến khu vực này thành chỗ nhét quá nhiều đồ khiến việc vệ sinh khó khăn và không gian trở nên lộn xộn.
4. Với bàn thờ treo, đừng chỉ quan tâm treo cao bao nhiêu
Bàn thờ treo đặc biệt phù hợp với những phòng khách nhỏ vì không chiếm diện tích sàn. Thế nhưng chính việc nằm ở trên cao lại tạo ra một nhóm vấn đề khác mà gia đình cần tính từ lúc lắp đặt.
Trước tiên là khả năng chịu lực của tường, hệ giá đỡ và phương án cố định bàn thờ. Bàn thờ sau khi lắp còn phải chịu thêm trọng lượng của bát hương, lọ hoa, đồ lễ và các vật dụng khác, vì vậy việc bắt vít, lựa chọn phụ kiện và thi công cần chắc chắn, phù hợp với loại tường thực tế. Nếu không am hiểu, mọi người nên để người có chuyên môn thực hiện thay vì tự lắp theo cảm tính. Sau đó là câu chuyện sử dụng hằng ngày. Bàn thờ treo quá cao có thể khiến mỗi lần thay nước, cắm hoa hay lau dọn, bạn phải với tay hoặc đứng lên ghế không chắc chắn. Đây mới là rủi ro rất thực tế. Nếu cần lên cao, hãy sử dụng thang hoặc dụng cụ kê đứng chắc chắn, đặt trên mặt sàn phẳng và hạn chế vừa với người vừa bê những món đồ nặng, dễ đổ. Nói cách khác, độ cao của bàn thờ không nên chỉ được quyết định bởi quan niệm “càng cao càng trang trọng”, mà còn phải tính đến việc gia đình có thể tiếp cận và chăm sóc khu vực này một cách an toàn hay không.
5. Phòng khách là nơi sinh hoạt nhiều, càng phải để ý đến điện và lửa
Đây có lẽ là điều thực tế nhất khi bàn thờ nằm ngay trong không gian sinh hoạt chung. Trên bàn thờ có thể đồng thời xuất hiện hương đang cháy, đèn điện, hoa, giấy và nhiều vật dụng khác. Trong khi đó, phòng khách lại thường có rèm, sofa, đồ gỗ và thiết bị điện ở xung quanh. Vì vậy, gia đình nên giữ khoảng cách phù hợp giữa nguồn nhiệt, ngọn lửa với những vật dễ cháy; dây điện của đèn thờ cần được đi gọn và kiểm tra nếu đã sử dụng lâu. Khi thắp hương, mọi người cũng không nên để chân hương quá đầy hoặc đặt thêm quá nhiều đồ khiến khu vực trở nên chật chội.
Song song với đó, bàn thờ trong phòng khách dễ bám bụi do đây là nơi mọi người đi lại thường xuyên. Thay vì chỉ tổng vệ sinh vào ngày lễ, gia đình có thể duy trì việc lau bụi, thay nước, bỏ hoa quả đã hỏng và kiểm tra các thiết bị xung quanh định kỳ.
Không cần phòng riêng, vẫn có thể giữ được sự trang nghiêm
Một không gian thờ cúng trang trọng không nhất thiết phải nằm trong một căn phòng riêng biệt. Với chung cư hay những ngôi nhà có diện tích hạn chế, bàn thờ đặt tại phòng khách vẫn là lựa chọn phù hợp nếu được bố trí cẩn thận. Quan trọng hơn cả là gia đình tìm được sự cân bằng: bàn thờ có một vị trí riêng, sạch sẽ và chỉn chu nhưng không làm ảnh hưởng đến sinh hoạt; đồng thời việc thắp hương, lau dọn hay thay đồ lễ đều thuận tiện và an toàn. Khi những yếu tố thực tế ấy được đảm bảo, mọi người cũng không cần tự tạo thêm áp lực bằng quá nhiều quy tắc cứng nhắc cho không gian thờ cúng của gia đình.
