Về quê, nhiều gia đình thường tranh thủ mua đủ thứ mang lên thành phố: vài cân thịt lợn, gà quê, cá đồng, tôm, trứng, rau vườn, hoa quả theo mùa… Ai cũng nghĩ thực phẩm nhà trồng, nhà nuôi vừa tươi ngon, vừa yên tâm hơn. Mua một lần ăn cả tuần, thậm chí cả tháng, cũng tiết kiệm được kha khá chi phí sinh hoạt.
Thế nhưng, có một điều không phải ai cũng để ý: thực phẩm sạch đến đâu cũng cần được bảo quản đúng cách. Nếu mua quá nhiều, vận chuyển lâu, để trong tủ lạnh không đúng nhiệt độ hoặc rã đông sai cách, nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn có thể xảy ra.
Dưới đây là những lời khuyên dành cho các gia đình có thói quen mua nhiều thực phẩm ở quê rồi mang lên thành phố tích trữ.
1. Đừng nghĩ thực phẩm quê thì có thể để lâu
Thịt gà nuôi tại nhà, cá đánh bắt dưới ao, rau hái trong vườn hay trứng do gia đình tự nuôi đều có thể là những thực phẩm tốt. Tuy nhiên, nguồn gốc quen thuộc không đồng nghĩa với việc thực phẩm chắc chắn an toàn hoặc có thể bảo quản lâu hơn.
Thịt, cá tươi vẫn có thể chứa vi khuẩn gây bệnh. Trong quá trình vận chuyển từ quê lên thành phố, đặc biệt khi phải đi xe nhiều giờ, thực phẩm có thể tiếp xúc với nhiệt độ cao nếu không được giữ lạnh đúng cách.
Vì vậy, nếu mua thịt, cá, tôm hoặc các thực phẩm dễ hỏng, gia đình nên chuẩn bị túi giữ nhiệt, thùng lạnh và đá gel để duy trì nhiệt độ thấp trong suốt hành trình. Không nên để thực phẩm tươi sống trong cốp xe nóng hoặc ngoài nhiệt độ phòng quá lâu.
FDA, nguyên tắc chung là thực phẩm dễ hỏng không nên ở ngoài môi trường lạnh quá 2 giờ; nếu nhiệt độ môi trường trên 32°C, thời gian này giảm xuống còn 1 giờ. Nếu thực phẩm đã nằm ngoài điều kiện bảo quản an toàn quá lâu, không nên chỉ dựa vào mùi hay màu sắc để quyết định có tiếp tục sử dụng hay không.
2. Mua về đến nhà, hãy chia nhỏ thực phẩm trước khi cấp đông
Một sai lầm khá phổ biến là mua cả vài cân thịt, cho nguyên túi vào ngăn đá rồi mỗi lần nấu lại mang cả khối ra rã đông, cắt một phần và cất phần còn lại vào tủ.
Cách làm này vừa bất tiện, vừa khiến thực phẩm trải qua những lần thay đổi nhiệt độ không cần thiết.
Tốt hơn hết, ngay khi thực phẩm còn tươi và được giữ lạnh đúng cách, hãy chia thành từng phần vừa đủ cho một bữa ăn hoặc một lần chế biến. Mỗi phần được cho vào túi hoặc hộp đựng thực phẩm sạch, kín, ghi ngày cấp đông nếu cần, sau đó đưa vào ngăn đá.
Chẳng hạn, một con gà có thể chia thành các phần để nấu canh, rang hoặc luộc; thịt lợn chia thành từng gói nhỏ; cá làm sạch, để ráo theo cách phù hợp rồi đóng gói riêng. Cách này giúp gia đình lấy đúng lượng cần dùng mà không phải rã đông cả túi lớn.
Đặc biệt, nên duy trì nhiệt độ ngăn đông ở khoảng -18°C hoặc thấp hơn. Cấp đông giúp ngăn vi khuẩn phát triển, nhưng không tiêu diệt được tất cả vi khuẩn có hại đã có trong thực phẩm. Vì vậy, thực phẩm cần được xử lý an toàn ngay từ đầu.
3. Đừng nhồi nhét kín tủ lạnh vì nghĩ càng nhiều đồ càng tiết kiệm
Tủ lạnh đầy ắp thịt, cá, rau củ và đồ ăn chín có thể khiến gia đình cảm thấy yên tâm vì đã chuẩn bị đủ thức ăn cho nhiều ngày. Tuy nhiên, nếu nhồi nhét quá kín, không khí lạnh khó lưu thông, khiến việc làm lạnh và duy trì nhiệt độ đồng đều trở nên kém hiệu quả.
Tủ lạnh nên được duy trì ở mức 4°C trở xuống, còn ngăn đông ở -18°C trở xuống. Gia đình có thể sử dụng nhiệt kế chuyên dụng để kiểm tra thay vì chỉ dựa vào cảm giác lạnh khi mở tủ.
Ngoài ra, cần sắp xếp thực phẩm sống và thực phẩm đã nấu chín riêng biệt. Thịt, cá sống nên được đựng trong hộp kín, đặt ở vị trí thấp để nước từ thực phẩm không nhỏ xuống rau ăn ngay hoặc thức ăn đã chế biến.
Rau củ cũng không nên bị ép chặt đến mức dập nát, ẩm ướt hoặc không có không gian bảo quản phù hợp. Tủ lạnh cần được vệ sinh thường xuyên, lau ngay khi có nước thịt, cá rò rỉ và loại bỏ thực phẩm đã hỏng.
4. Thịt cá để ngăn mát không thể ăn dần cả tháng
Đây là điều các gia đình cần đặc biệt lưu ý. Ngăn mát chỉ giúp làm chậm sự phát triển của vi khuẩn chứ không ngăn hoàn toàn quá trình này. Do đó, thịt cá tươi không nên được giữ trong ngăn mát quá lâu với suy nghĩ rằng chỉ cần chưa có mùi lạ thì vẫn ăn được.
Theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), thịt gia cầm sống, thịt xay sống và hải sản tươi thường chỉ nên bảo quản trong ngăn mát khoảng 1-2 ngày trước khi chế biến hoặc cấp đông. Các phần thịt bò, lợn nguyên miếng thường có thể giữ 3-5 ngày trong điều kiện phù hợp.
Với thức ăn đã nấu chín, thời gian bảo quản trong ngăn mát thường khoảng 3-4 ngày. Đây là hướng dẫn chung; thực tế còn phụ thuộc vào tình trạng thực phẩm trước khi bảo quản, nhiệt độ duy trì và cách xử lý trong quá trình chế biến.
Nếu mua nhiều để ăn dần trong vài tuần, gia đình nên cấp đông sớm những phần chưa dùng đến thay vì để tất cả trong ngăn mát. Thực phẩm đông lạnh được bảo quản liên tục ở -18°C có thể duy trì độ an toàn lâu dài, nhưng chất lượng về mùi vị, độ mềm và kết cấu vẫn giảm dần theo thời gian.
5. Rã đông thịt cá đúng cách, tuyệt đối không để ngoài bàn bếp cả buổi
Nhiều người có thói quen lấy thịt từ ngăn đá ra để trên bồn rửa, bàn bếp hoặc ngâm nước ấm cho nhanh mềm. Cách làm này có thể khiến lớp ngoài của thực phẩm đạt nhiệt độ thuận lợi cho vi khuẩn phát triển trong khi phần bên trong vẫn còn đông cứng.
Có ba cách rã đông an toàn phổ biến:
Rã đông trong ngăn mát: Chuyển thực phẩm từ ngăn đá xuống ngăn mát trước khi chế biến. Đây là cách an toàn và dễ kiểm soát nhất, dù cần lên kế hoạch từ trước.
Rã đông bằng nước lạnh: Cho thực phẩm vào túi kín không rò rỉ, ngâm trong nước lạnh và thay nước khoảng 30 phút một lần. Sau khi rã đông, cần chế biến ngay.
Rã đông bằng lò vi sóng: Thực hiện theo hướng dẫn của thiết bị và chế biến ngay sau khi rã đông.
Không nên rã đông ở nhiệt độ phòng. Nếu đã lấy một phần thực phẩm ra sử dụng, cũng không nên tùy tiện cấp đông lại khi chưa biết thực phẩm đã trải qua những điều kiện nhiệt độ nào.
6. Rau quê cũng cần bảo quản đúng, không phải cứ cho vào tủ lạnh là xong
Rau vườn mới hái thường được nhiều gia đình mua thành từng bó lớn vì tươi, ngon và có giá hợp lý. Tuy nhiên, nếu rau bị dập, còn đọng nhiều nước hoặc để lẫn với thực phẩm sống, chất lượng có thể giảm nhanh.
Gia đình nên loại bỏ phần lá úa, dập nát; bảo quản rau phù hợp với từng loại và không để rau tiếp xúc trực tiếp với nước thịt, cá sống. Rau cần rửa sạch dưới vòi nước sạch trước khi ăn hoặc chế biến; không nên dùng xà phòng hay chất tẩy rửa gia dụng để rửa rau.
Không phải loại rau nào cũng thích hợp để cấp đông sống. Với những loại muốn trữ đông lâu hơn, có thể cần chần sơ, làm nguội nhanh, để ráo và đóng gói phù hợp. Việc cấp đông không đúng cách có thể làm rau mất độ giòn, đổi màu và giảm chất lượng khi sử dụng.
Quan trọng nhất, nên mua lượng rau vừa đủ dùng trong vài ngày, ưu tiên sử dụng rau dễ hỏng trước thay vì tích trữ quá nhiều rồi để quên ở cuối ngăn tủ.
7. Đừng cố ăn hết thực phẩm đã để quá lâu chỉ vì tiếc
Tâm lý tiếc của khiến nhiều người vẫn cố sử dụng thịt, cá hoặc đồ ăn đã nằm trong tủ lạnh nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần. Nhưng thực phẩm có thể chứa vi khuẩn gây bệnh mà không có dấu hiệu bất thường rõ ràng về màu sắc, mùi hay vị.
Nếu thực phẩm có mùi lạ, nhớt, mốc, bao bì rò rỉ hoặc có dấu hiệu hư hỏng, cần loại bỏ. Tuy nhiên, ngay cả khi chưa có những biểu hiện này, thực phẩm vẫn có thể không an toàn nếu đã được bảo quản sai cách hoặc vượt quá thời gian khuyến nghị.
Với thức ăn chín, hãy chia thành hộp nông, đậy kín và đưa vào tủ lạnh sớm, không để trên bàn ăn nhiều giờ rồi mới cất. Phần ăn chưa dùng đến nên được cấp đông nếu muốn bảo quản lâu hơn.
Tiết kiệm thực phẩm là tốt, nhưng không nên đánh đổi sự an toàn của cả gia đình chỉ vì tiếc một túi thịt hay vài con cá.
(Ảnh minh hoạ: Internet)
