Sau khi thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước đã có buổi làm việc với đoàn công tác của FTSE Russell về các nội dung triển khai tiếp theo về các giải pháp vận hành nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho các nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường chứng khoán Việt Nam.
Tuy nhiên, để đáp ứng các nhu cầu ngày càng cao trong giai đoạn mới, thị trường chứng khoán, thị trường vốn và các thành viên sẽ phải nhanh chóng nâng cao năng lực, cũng như thay đổi toàn diện để theo kịp sự phát triển mới này.
Trao đổi về vấn đề này trong Talk show Phố Tài chính (The Finance Street Talk show) trên VTV8, ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS) cho rằng thị trường chứng khoán dù đã được nâng hạng nhưng thị trường chứng khoán, thị trường vốn của Việt Nam sẽ cần tiếp tục cải cách mạnh mẽ để thúc đẩy thu hút dòng vốn trong và ngoài nước trong giai đoạn tới.
Th ị trường chứng khoán của Việt Nam đã bước sang một giai đoạn mới với nhiều sự thay đổi và ghi nhận từ cộng đồng quốc tế, ông đánh giá như thế nào về giai đoạn này của thị trường?
Ông Nguyễn Quang Đạt: Thị trường chứng khoán Việt Nam đã chính thức được nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE, đây được xem là bước thay đổi lớn của thị trường chứng khoán (TTCK) trong bối cảnh Chính phủ đang đặt ra mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030.
Thứ nhất, với việc đạt được mục tiêu nâng hạng TTCK Việt Nam, điều này đã nâng cao vai trò của thị trường vốn nhằm đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số và giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng trong giai đoạn tới.
Thứ hai, việc TTCK Việt Nam được nâng hạng sẽ củng cố niềm tin cho cơ quan quản lý và nhà đầu tư, từ đó hỗ trợ cho quá trình nâng các mức hạng cao hơn tại FTSE và MSCI trong tương lai.
Dự đoán dòng vốn ngoại vào Việt Nam cũng sẽ gia tăng trong thời gian tới. Tuy nhiên hiện tại khối ngoại vẫn chưa quay đầu mua ròng trở lại, theo ông nguyên nhân là vì sao?
Ông Nguyễn Quang Đạt: Như chúng ta đã biết, khối ngoại đã bán ròng liên tục kể từ năm 2022, đặc biệt khối ngoại đã bán ròng mạnh nhất trong giai đoạn 2025 đến nay với tổng giá trị bán ròng hơn 6 tỷ USD. Điều này đã khiến tỷ lệ sở hữu của khối ngoại xét theo vốn hóa giảm từ mức 22% trong năm 2019 xuống còn 12% ở thời điểm hiện tại.
Nguyên nhân chính cho đà bán ròng này là bao gồm rất nhiều yếu tố, tiêu biểu như: Rủi ro từ thị trường bất động sản trong năm 2022. Hai là lợi suất trái phiếu Mỹ và Nhật Bản tăng do lạm phát cao. Thứ ba là các yếu tố bất định như căng thẳng thương mại và rủi ro địa chính trị, gần đây nhất là xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran
Tôi kỳ vọng từ giữa năm 2026 sẽ là thời điểm khối ngoại chững lại đà bán ròng và dần mua ròng trở lại, do vấn đề lạm phát được kỳ vọng sớm hạ nhiệt sau giai đoạn căng thẳng địa chính trị, và việc nâng hạng TTCK Việt Nam cùng làn sóng IPO hay cổ phần hóa trong thời gian tới được xem là các yếu tố xúc tác cho việc mua ròng của khối ngoại.
Vậy theo ông thị trường chứng khoán cần làm gì để gia tăng dòng vốn au nâng hạng như đã dự báo?
Ông Nguyễn Quang Đạt: Ước tính về giá trị mua ròng của các quỹ đầu tư khi chúng ta được nâng hạng, chỉ có khoảng tầm 1-1,5 tỷ USD từ các quỹ thụ động, còn giá trị các quỹ chủ động thường gấp 4-5 lần giá trị của các quỹ thụ động. Tuy nhiên, quá trình giải ngân được chia ra làm 4 giai đoạn.
Điểm sáng nhất trong giai đoạn này là tỷ trọng TTCK Việt Nam được dự báo có thể tăng cao hơn so với ước tính trên khi rủi ro địa chính trị trên thế giới cũng lại đang mở ra cơ hội cho TTCK Việt Nam. Giá trị vốn hóa của các thị trường tại khu vực Trung Đông đã giảm mạnh từ 35-40% trong thời gian qua, điều này sẽ khiến tỷ trọng ở các thị trường khác trong rổ mới nổi sẽ được tăng lên, chính vì thế đây là cơ hội cho TTCK Việt Nam.
Tuy nhiên, để gia tăng dòng vốn vào Việt Nam, tôi cho rằng chúng ta cần có thêm các giải pháp để tăng tỷ trọng TTCK Việt Nam trong nhóm thị trường mới nổi.
Trong đó đầu tiên cần bổ sung các hàng hóa mới trên TTCK, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhà nước. Thứ hai là điều chỉnh các quy định của pháp luật nói chung và Luật doanh nghiệp nói riêng để tăng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trong đó sớm ban hành hướng dẫn phát hành chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết. Thứ ba là rà soát và khuyến khích các doanh nghiệp niêm yết điều chỉnh giấy phép kinh doanh để giảm nhóm ngành kinh doanh có điều kiện giúp thu hút nhà đầu nước ngoài hơn.
Khi thị trường đã được nâng hạng giúp thu hút dòng vốn vào trong tương lai nhưng cũng là mở hơn khi hội nhập quốc tế sâu rộng, chính vì vậy, các thành viên trên thị trường cũng sẽ phải nâng cao năng lực, gia tăng sự cạnh tranh như thế nào để thúc đẩy sự phát triển?
Ông Nguyễn Quang Đạt: TTCK Việt Nam đã chính thức vượt qua các điều kiện kỹ thuật của FTSE để nâng hạng thị trường. Như vậy, điều này đòi hỏi các thành viên trên thị trường cần duy trì và cũng như nâng cao năng lực.
Đầu tiên là nâng cao hạ tầng công nghệ và vận hành. Dòng vốn ngoại thụ động ước tính hơn 1,5 tỷ USD sẽ đổ vào theo từng giai đoạn từ tháng 9/2026. Tốc độ khớp lệnh, xử lý thanh toán T+2, và năng lực quản trị rủi ro realtime sẽ là điều kiện tối thiểu. Các công ty chứng khoán phải đầu tư nghiêm túc vào hệ thống, đáp ứng chuẩn FIX Protocol và kết nối trực tiếp với nhà đầu tư tổ chức quốc tế. Tiếp theo đó, các công ty chứng khoán cần nâng cao năng lực tư vấn và chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình quản lý tài sản, Hội nhập sâu đồng nghĩa với việc biên môi giới truyền thống sẽ bị nén về 0 như đã xảy ra ở Hàn Quốc trong giai đoạn tương tự.
Cuối cùng là minh bạch trong vận hành và bảo mật cao cũng là vấn đề đặt ra cho các CTCK trong giai đoạn tới. Tại Công ty Chứng khoán An Bình (ABS) chúng tôi, ban điều hành cũng đã xây dựng chiến lược để thích nghi với việc TTCK Việt Nam được nâng hạng, thông qua việc chúng tôi sẽ tăng vốn điều lệ lên 3.000 tỷ ngay trong quý 2, từ đó nâng quy mô vốn chủ sở hữu lên hơn 3.500 tỷ đồng.
Việc tăng vốn không chỉ giúp cho chúng tôi đưa được nhiều giải pháp cho nhà đầu tư trong nước mà còn sẵn sàng hợp tác với các tổ chức quốc tế trong các giao dịch có giá trị cao, đặt nền móng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của chúng tôi.
Đồng thời, việc tăng vốn này cũng giúp cho chúng tôi hoàn thiện các dịch vụ và giải pháp cao cấp theo mô hình quản lý tài sản nhằm đáp ứng mục tiêu cuối cùng của các nhà đầu tư là tăng trưởng lợi nhuận bền vững trên TTCK.
Vậy theo dự báo của ông trong giai đoạn mới, thị trường chứng khoán, thị trường vốn sẽ phát triển theo hướng như thế nào?
Ông Nguyễn Quang Đạt: Theo quan sát của tôi, việc nâng hạng thị trường sẽ kích thích đà tăng trưởng cho TTCK Việt Nam trong ngắn và trung hạn. Về dài hạn, đà tăng trưởng của thị trường còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác. Đồng thời, việc nâng hạng thị trường ngoài việc chúng ta sẽ kích thích dòng vốn ngoại và dễ dàng tiếp cận với các quỹ quy mô lớn hơn so với quy mô tại thị trường cận biên.
Bên cạnh đó, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư tổ chức được kỳ vọng sẽ gia tăng trong giai đoạn tới, điều này giúp giảm tính biến động mạnh cho TTCK Việt Nam. Ngoài ra sẽ giúp gia tăng khả năng huy động vốn cho các doanh nghiệp, củng cố cho khả năng nâng mức xếp hạng quốc gia từ đó giảm được chi phí vốn cho các doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, thị trường vốn Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng minh bạch hóa và xanh hóa. Trong đó, các cơ quan quản lý đang đẩy nhanh lộ trình hoàn thiện vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon và xây dựng khung pháp lý cho tài sản mã hóa (crypto). Song song đó, Chính phủ tích cực nỗ lực thực thi các cơ chế hỗ trợ vốn chuyên biệt cho startup nhằm đa dạng hóa công cụ tài chính, nâng cao mức vốn hóa thị trường và thúc đẩy phát triển bền vững.
Còn nhà đầu tư nên có chiến lược như thế nào trong giai đoạn mới của thị trường chứng khoán, thị trường vốn?
Ông Nguyễn Quang Đạt: Nâng hạng thị trường không phải tín hiệu mua đồng loạt, đó là sự tái cấu trúc dòng vốn có chọn lọc. Các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao, room ngoại còn trống sẽ được hưởng lợi trực tiếp và có thể định giá lại. Do đó, việc chọn vào các cổ phiếu theo các tiêu chí này hoặc đầu tư vào các ETF cho các cổ phiếu vốn hóa lớn cũng sẽ là lựa chọn cho các nhà đầu tư trong giai đoạn tới.
Tuy nhiên, việc hội nhập sâu TTCK Việt Nam sẽ nhạy cảm hơn với biến động toàn cầu. Ở ABS, chúng tôi xem hiệu suất đầu tư là thước đo đo lường cho chất lượng. Chính vì vậy, chúng tôi sẽ đa dạng hóa các giải pháp, linh hoạt trong dịch vụ, xây dựng công cụ và con người với mục tiêu hiệu suất là thước đo chính.
