Theo dự thảo sửa đổi Luật Nhà ở đang được Bộ Xây dựng lấy ý kiến, một trong những nội dung đáng chú ý là quy định lại việc mua bán, chuyển nhượng NƠXH. Cụ thể, cơ quan soạn thảo đề xuất chỉ cho phép chuyển nhượng loại hình nhà ở này cho các đối tượng đủ điều kiện hưởng chính sách, thay vì được bán tự do như hiện nay.
Cụ thể, người đang sở hữu nhà ở xã hội sau 5 năm chỉ được bán lại nhà cho 11 nhóm đối tượng theo quy định, gồm người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ thuộc trường hợp được hỗ trợ cải thiện nhà ở.
Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực đô thị; người thu nhập thấp tại khu vực đô thị. Công nhân, người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp.
Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức; hộ gia đình, cá nhân thuộc trường hợp bị thu hồi đất và phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, Công nhân công an, công chức, công nhân và viên chức quốc phòng đang phục vụ tại ngũ; hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn…
Theo quy định tại Luật Nhà ở 2023, người mua NƠXH sau 5 năm kể từ thời điểm thanh toán đủ tiền và được cấp giấy chứng nhận có thể bán lại theo cơ chế thị trường. Điều này đồng nghĩa với việc bất kỳ ai có nhu cầu đều có thể mua lại, không bị ràng buộc về điều kiện thu nhập hay đối tượng.
Tuy nhiên, theo Bộ Xây dựng, chính cơ chế "mở" này đang khiến quỹ NƠXH bị "hao hụt" về bản chất. Sau khi hết thời hạn 5 năm, nhiều căn hộ được chuyển nhượng theo cơ chế thị trường như nhà ở thương mại, không còn phục vụ nhóm đối tượng thu nhập thấp – vốn là mục tiêu cốt lõi của chính sách.
Trong bối cảnh quỹ đất hạn chế, nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp còn lớn, Bộ Xây dựng cho rằng cần điều chỉnh chính sách để đảm bảo đúng mục tiêu an sinh.
Vì vậy, cơ quan soạn thảo đề xuất trường hợp bán lại nhà ở xã hội chỉ được phép chuyển nhượng cho người thuộc diện được hưởng chính sách nhà ở xã hội. Điều này đồng nghĩa với việc không còn cơ chế bán tự do như hiện nay.
Thực tế thị trường cho thấy, sau một thời gian đưa vào sử dụng, nhiều dự án NƠXH đã ghi nhận mức tăng giá đáng kể, thậm chí tiệm cận nhà ở thương mại.
Khảo sát tại Hà Nội, không ít dự án từng có giá mở bán chỉ từ 13–17 triệu đồng/m², nhưng sau 5–10 năm đã tăng gấp nhiều lần. Điển hình, các căn hộ tại Đại Kim Building hiện được rao bán khoảng 75–80 triệu đồng/m², tương đương hơn 5 tỷ đồng mỗi căn.
Tương tự, tại khu vực Linh Đàm, các căn hộ thuộc dự án Rice City cũng đang được giao dịch phổ biến quanh mức 5 tỷ đồng/căn. Mặt bằng giá này không còn nhiều khác biệt so với nhà ở thương mại trong cùng khu vực.
Giá vàng hôm nay (21/3): Giá vàng thế giới lao dốc không phanh, kéo theo giá vàng trong nước tụt sâuĐỌC NGAYNgoài ra, Bộ Xây dựng cũng đề xuất bổ sung quy định trường hợp người mua, người thuê nhà ở xã hội không còn nhu cầu sử dụng nhà thì chấm dứt hợp đồng và trả lại nhà ở cho cơ quan quản lý Nhà nước. Quy định này sẽ ngăn chặn tình trạng người mua, thuê nhà ở xã hội cho thuê lại hoặc cho người khác ở nhờ, không phù hợp với chính sách phát triển nhà ở xã hội.
Dự thảo cũng đề xuất bỏ thủ tục thẩm định giá bán, giá thuê mua NƠXH. Theo đó, chủ đầu tư được tự quyết định giá thay vì phải trình cơ quan quản lý phê duyệt như hiện nay.
Cơ quan soạn thảo cho rằng quy định này sẽ giúp người có nhu cầu thực sự dễ tiếp cận nhà ở xã hội hơn, đồng thời giữ đúng bản chất hỗ trợ của chính sách.
Quỳnh Chi (theo , Thanh Niên)
