Trong một căn nhà ở Hà Nội, hàng tấn tiền xu được chất trong lu, khạp, ché và những chiếc mâm lớn. Nhiều đồng tiền đã han gỉ, dính chặt vào nhau sau hàng trăm năm. Có những đồng được đúc từ thời nhà Đinh, nhà Lý, nhà Trần, cũng có những đồng tiền mang dấu tích của các triều đại Trung Quốc cách đây hơn 2.000 năm.
Chủ nhân của kho tiền ấy là doanh nhân Nguyễn Ngọc Khôi.
Trong giới doanh nhân Việt Nam, có người dành hàng chục năm săn tìm cổ vật, có người xây cả bảo tàng để cất giữ những món đồ không thể mua lại bằng cách đặt hàng, thậm chí bỏ ra hàng trăm tỷ đồng đưa một báu vật từ nước ngoài trở về.
Những khối tài sản được đếm bằng tấn và hàng nghìn hiện vật
Theo bài phỏng vấn đăng trên báo Thanh Niên ngày 15/12/2014, ông Nguyễn Ngọc Khôi, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Hà Nội KAT, khi đó sở hữu hơn 9 tấn tiền kim loại cổ. Ông Khôi cho biết Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đã trực tiếp đến cân đo, kiểm đếm để xác lập kỷ lục.
Bộ sưu tập không chỉ có tiền của các triều đại phong kiến Việt Nam mà còn bao gồm tiền của 185 quốc gia. Một số đồng được ông Khôi giới thiệu có giá trị hàng chục nghìn USD.
Một góc tiền cổ của ông Nguyễn Ngọc Khôi, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Hà Nội KAT. Ảnh: Đời sống & Pháp luật
Đến tháng 10/2020, Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập ghi nhận khối lượng tiền kim loại của Bảo tàng Tiền tệ Việt Nam do ông Khôi gây dựng đã lên tới 10 tấn 3 tạ. Bên cạnh tiền cổ, doanh nhân này còn sưu tầm hàng nghìn huân chương, huy chương và huy hiệu quân đội. Năm 2014, ông cho biết có khoảng 9.300 hiện vật loại này.
Vốn là một cựu quân nhân, ông Khôi kể rằng có những huân chương chưa kịp trao thì người được nhận đã hy sinh. Vì vậy, ông tìm cách lưu giữ những hiện vật gắn với đồng đội và cuộc chiến tranh.
Nếu tài sản của ông Khôi được cân bằng tấn, bộ sưu tập của doanh nhân Hải Phòng Cao Văn Tuấn lại được tính bằng hàng chục nghìn hiện vật. Từng nổi tiếng trong giới kinh doanh với biệt danh "Vua cá sấu", ông Tuấn là người sáng lập Bảo tàng Văn hóa – Nghệ thuật Đông Dương tại Hải Phòng.
Theo bài phỏng vấn trên báo Nhà báo & Công luận ngày 19/6/2026, ông Tuấn cho biết đã sưu tập hơn 18.000 hiện vật, trong đó khoảng 2.000 cổ vật và hơn 300 tác phẩm hội họa. Trong kho hiện vật có đồ gốm, đồ đồng cách đây khoảng 2.000 năm, những con thuyền cổ và một số món đồ được giới thiệu có nguồn gốc từ hoàng gia.
Ông Tuấn giới thiệu bộ Bát xà mâu – TK 18. Ảnh: Văn hóa Doanh nhân
Đặc biệt, bảo tàng đang lưu giữ chiếc đàn dương cầm cùng chiếc rương đựng tư trang được giới thiệu là của Nam Phương hoàng hậu.
Có một câu chuyện khác trên truyền thông, theo đó, ông Tuấn từng phải bán một mảnh đất để có tiền mua lại đôi câu đối cổ từ một đền thờ Ngô Quyền bị thất lạc.
Để lưu giữ bộ sưu tập, ông dành khu đất khoảng 13.000 m² xây dựng bảo tàng. Doanh nhân này tự tính rằng nếu cho thuê khu đất làm kho bãi hoặc kinh doanh, ông có thể thu khoảng 400 triệu đồng mỗi tháng.
Sếp ngân hàng giữ 1.500 bức tranh, doanh nhân ngành giày có 18 bảo vật quốc gia
Ông Nguyễn Thiều Quang là doanh nhân từng nhiều năm giữ vị trí Phó Chủ tịch HĐQT Techcombank, đồng thời là người sáng lập Bảo tàng Nghệ thuật Quang San tại TP.HCM cùng gia đình.
Theo bài phỏng vấn trên báo Tiền Phong ngày 12/10/2023, bảo tàng của gia đình ông khi đó lưu giữ khoảng 1.500 tác phẩm của các họa sĩ Việt Nam, trải dài từ thời mỹ thuật Đông Dương đến đương đại. Trong số đó có những tác phẩm của Nguyễn Gia Trí, Nguyễn Tường Lân, Nguyễn Tiến Chung, Đặng Xuân Hòa và nhiều họa sĩ nổi tiếng.
Ông Quang sinh ra trong gia đình có truyền thống văn học nghệ thuật, cha là nhà văn Nguyễn Xuân Thiều. Từ những năm học tập ở nước ngoài, ông đã bắt đầu quan tâm đến hội họa. Sau khi trở về Việt Nam cuối thập niên 1990, ông chuyển sang sưu tập tranh Việt, với mong muốn tái hiện tiến trình phát triển mỹ thuật trong nước qua các thời kỳ.
Để sở hữu bộ sưu tập, tiền bạc không phải lúc nào cũng là yếu tố quyết định. Ông Quang kể lại việc mua tranh từ nhà sưu tập Đào Danh Anh, người có những tác phẩm từng thuộc bộ sưu tập nổi tiếng của Đức Minh.
Ông kể rằng dù đã đồng ý bán, nhà sưu tập vẫn rất khó lòng chia tay bức tranh mình yêu quý. Có tác phẩm sau khi được bán, người chủ cũ ngồi thẫn thờ ở cầu thang, khiến ông Quang cảm nhận rõ sự gắn bó đặc biệt giữa nhà sưu tập và tác phẩm.
Một bức tranh của Đặng Xuân Hòa còn khiến ông mất hai năm mới vận chuyển được từ nước ngoài về Việt Nam do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19.
Ở Hải Phòng, doanh nhân Trần Đình Thăng, Giám đốc Công ty giày Nhật Việt, cũng dành khoảng 40 năm để xây dựng một gia tài đặc biệt mang tên bộ sưu tập An Biên. Bộ sưu tập của ông có khoảng 500 hiện vật được lập hồ sơ khoa học và đăng ký với cơ quan nhà nước. Trong số đó, 18 hiện vật đã được công nhận là bảo vật quốc gia qua các đợt năm 2021, 2022 và 2023.
Các hiện vật trải dài từ thời văn hóa Đông Sơn đến các triều đại phong kiến. Có những chiếc ấm, liễn và đĩa gốm thời Lý cách đây gần 1.000 năm, bên cạnh bình đồng, lư hương và các hiện vật gốm quý.
Đặc biệt, năm 2024, ông Thăng mua được sáu hiện vật gốm Chu Đậu thế kỷ XV từ thị trường đấu giá quốc tế. Doanh nhân này không tiết lộ số tiền bỏ ra, nhưng cho biết mức giá thực tế cao gấp 7–10 lần dự tính ban đầu.
3 cổ vật ngàn năm tuổi gồm Bình đồng Đông Sơn, bình gốm hoa nâu và lư hương gốm men lam xám thuộc bộ sưu tập An Biên. Ảnh: Báo Người Lao động
Ông Thăng từng chia sẻ rằng việc sở hữu bảo vật khiến đối tác Nhật Bản có cái nhìn khác về ông, thậm chí cử chuyên gia hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm giày dép trước khi xuất khẩu.
Tuy nhiên, tâm nguyện của ông không chỉ là sở hữu. Ông mong sau này, khi bản thân không còn đủ sức chăm sóc, sẽ có cá nhân hoặc tổ chức phù hợp tiếp tục gìn giữ và phát huy giá trị bộ sưu tập.
Một doanh nhân khác ở Hà Nội cũng đang nắm giữ những hiện vật đặc biệt từ nền văn hóa Đông Sơn là Nguyễn Văn Kính, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty TNHH Anh Trí, người đứng sau Bảo tàng Kính Hoa.
Theo Quyết định 236/QĐ-TTg ngày 3/2/2026, có bốn hiện vật, nhóm hiện vật đang lưu giữ tại Bảo tàng Kính Hoa được công nhận là bảo vật quốc gia, gồm bộ áo giáp đồng, bộ chuông đồng, sưu tập muôi đồng và chậu trống đồng.
Trong đó, bộ áo giáp đồng có niên đại khoảng thế kỷ I trước Công nguyên đến thế kỷ I sau Công nguyên, tương đương khoảng 2.000 năm tuổi. Bảo vật được xác định gồm 16 phiến đồng, có những bộ phận che cổ, gáy, vai và thân người. Những phiến giáp còn lưu giữ được cấu tạo, hoa văn và vị trí lỗ buộc dây, giúp các nhà nghiên cứu tìm hiểu trang bị của cư dân Đông Sơn.
Trước đó, bộ sưu tập Kính Hoa đã có những trống đồng, thạp đồng được công nhận bảo vật quốc gia. Như vậy, bên cạnh tài sản kinh doanh, ông Nguyễn Văn Kính dành nguồn lực xây dựng một kho di sản mà giá trị lịch sử không thể thể hiện hết qua giá mua bán.
Chi hơn 153 tỷ đồng mua ấn vàng, đi kèm một cam kết đặc biệt
Trong số những doanh nhân sở hữu bảo vật quốc gia, ông Nguyễn Thế Hồng tại Bắc Ninh là trường hợp hiếm hoi có một thương vụ mua tài sản được công khai với giá trị lên tới hàng trăm tỷ đồng. Đó là ấn vàng Hoàng đế chi bảo, được đúc năm Minh Mạng thứ tư, tức năm 1823.
Chiếc ấn nặng khoảng 10,78 kg, có quai hình rồng với phần trán khắc chữ "Vương". Đây từng là một trong những biểu tượng quyền lực quan trọng của triều Nguyễn.
Theo Cục Di sản văn hóa, tháng 11/2022, khi phía Việt Nam đàm phán với nhà đấu giá Millon tại Pháp nhằm đưa ấn vàng trở về nước, ông Nguyễn Thế Hồng, Giám đốc Công ty TNHH Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng, là người tham gia mua ấn để bổ sung vào bộ sưu tập. Tổng số tiền được công bố là hơn 6,1 triệu euro, tương đương hơn 153 tỷ đồng, bao gồm giá mua cùng các khoản thuế và chi phí liên quan.
Tháng 11/2023, lễ chuyển giao ấn vàng được tổ chức tại Đại sứ quán Việt Nam ở Pháp. Đến cuối năm 2024, chiếc ấn chính thức được Thủ tướng công nhận là bảo vật quốc gia.
Nhưng chi tiết đặc biệt của thương vụ không chỉ nằm ở số tiền. Trong thỏa thuận ký ngày 12/11/2022 với Cục Di sản văn hóa, Công ty TNHH Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng và cá nhân ông Nguyễn Thế Hồng cam kết chỉ chuyển giao ấn vàng cho Nhà nước Việt Nam, thông qua Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, khi không còn nhu cầu sở hữu, trưng bày và phát huy giá trị tại bảo tàng, phù hợp quy định pháp luật.
Đặc biệt, nếu một tổ chức hoặc cá nhân muốn nhận chuyển nhượng chiếc ấn nhằm hiến tặng Nhà nước, phía bảo tàng cũng cam kết đồng thuận. Theo thỏa thuận được Cục Di sản văn hóa công bố, chi phí chuyển nhượng được xác định dựa trên những chi phí đã bỏ ra để mua và đưa ấn về Việt Nam.
Nếu các bảng xếp hạng người giàu thường tập trung vào cổ phần doanh nghiệp và những tài sản có cơ sở định giá, những bộ sưu tập này là một phần khác trong câu chuyện tài sản của giới doanh nhân Việt: không dễ quy đổi thành tiền, không dễ tìm người mua và có những món chỉ còn một trên đời.
