Giữa dòng chảy sôi động của đô thị, ít ai để ý giữa lòng TPHCM vẫn có một xóm ghe tồn tại nhiều năm. Gần 20 chiếc ghe cũ neo dọc bờ kênh Tẻ, đoạn đường Trần Xuân Soạn (phường Tân Thuận). Trên mỗi ghe là cuộc sống của một gia đình buôn bán nhỏ. Phần lớn họ quê Bến Tre cũ (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long), rời quê từ thuở đôi mươi, mang theo chiếc ghe nhỏ và giấc mơ mưu sinh, rồi gắn đời mình với sóng nước suốt mấy chục năm ròng.
Ghe neo quanh năm, chở hàng và chở cả cuộc sống của những gia đình mưu sinh xa quê
Mùa Tết gói gọn trong khoang ghe nhỏ
Chiếc ghe mưu sinh của vợ chồng bà Hai Phượng neo đậu dọc bến sông
Chiếc ghe của vợ chồng bà Hai Phượng nằm gần giữa bến. So với những ghe chở hàng lớn, ghe của bà nằm lọt thỏm ở giữa, lối đi chỉ vừa đủ một người xoay trở. Bà Phượng kể hơn 20 năm trước, bà rời Vĩnh Long theo chồng lên TPHCM bán trái cây. Khi ấy, họ chỉ nghĩ đi vài vụ, có vốn rồi sẽ về quê làm ăn. Nhưng rồi năm này qua năm khác, chiếc ghe nhỏ trở thành "nhà". "Ở riết thành quen. Giờ kêu bỏ cũng không biết làm gì khác" - bà Phượng nói.
Ngày thường, bà Phượng bán bánh xèo ở một góc chợ, đến Tết, hai vợ chồng gom hết tiền tích cóp, nhập thêm trái cây từ mối quen dưới quê. Vốn liếng dồn vào vài chuyến hàng cuối năm, nên mỗi thùng hàng bán ra đều là một phần áp lực được gỡ xuống.
Khi được hỏi bao giờ về quê, bà Phượng ngập ngừng nói: "Phải chờ xem sao. Hàng còn thì chưa thể nghỉ"
Bà cho biết có năm dự tính rời bến sớm để về quê trước giao thừa, nhưng buôn bán ế ẩm nên phải ở lại thêm. Khi mọi thứ vừa thu xếp xong, hai vợ chồng vội vã chạy xe về trong đêm. Trước khi rời đi chỉ cần khóa ghe, gửi nhờ hàng xóm trông giúp. "Ở đây đa phần là người cùng xứ, mình giữ dùm người ta, người ta giữ lại cho mình" - bà Phượng chia sẻ.
Ông Tâm, chồng bà Phượng, ngồi lọt thỏm trước khoang ghe chật kín đồ đạc
Với vợ chồng bà Phượng, thời khắc cuối năm không được tính bằng đồng hồ. "Khi nào bán hết hàng, lúc đó là giao thừa" - bà cười, giọng nhẹ hẳn đi.
Giữa khoang ghe chật hẹp, khi chuyến hàng cuối cùng rời tay, nỗi lo khép lại, họ mới thật sự bắt đầu hành trình trở về nhà đón Tết.
20 năm lỡ hẹn giao thừa vì thương con
Cách đó vài chiếc ghe, bà Trần Thị Em (75 tuổi) ngồi ở sạp hàng phía trước mũi ghe, ánh mắt díu lại vì cái nắng hanh hao. Cứ mỗi độ Tết về, bà lại bắt chuyến xe từ Long An cũ (nay là tỉnh Tây Ninh) lên đây để phụ con gái bán hàng. Con bà, chị Dương Thị Mơ, đã gắn bó với chiếc ghe này hơn 20 năm. Vì muốn được gần con cái, bà bỏ lại nhà dưới quê nhờ dòng họ trông nom.
Chiếc ghe nhỏ của con gái bà Em nằm gọn bên dòng kênh. Nhìn khoang ghe chật hẹp, bà vẫn đùa: “Vậy chứ chứa cả chục người cũng được đó”
Cũng vì thế mà đã hơn 20 cái Tết, bà Em không được đón giao thừa dưới mái nhà mình. Bà tâm sự, giọng trầm buồn: "Nghèo khổ mới ở đây bán chứ ai mà không muốn đón giao thừa. Bán đến khi nào hết hàng thì hai mẹ con mới về, cũng vì cái nghèo chứ không được ở nhà ngày này thì buồn lắm".
Thời khắc chuyển giao năm cũ và năm mới của bà Em không có tiếng pháo, không có mâm cúng tất niên tươm tất, mà chỉ có tiếng sóng vỗ bập bềnh vào hông ghe. Bà Em cho biết mọi năm, từ 25 tháng Chạp trở đi khách mua đông, nhưng năm nay bến sông trầm lắng hẳn, những sọt trái cây ế vàng rực vẫn còn nằm đợi khách dưới nắng trưa. Hai mẹ con bảo nhau ráng bám trụ đến phút cuối, đợi bán sạch hàng mới về, mong có thêm đồng ra đồng vào để cái Tết ở quê bớt phần chật vật.
Bà Trần Thị Em ngồi bên sạp trái dư, phụ con gái buôn bán giữa dòng người qua lại
Bà Em cho biết phải đến rạng sáng mùng Một hai mẹ con mới thu xếp để về quê. Tết của họ vì thế luôn bắt đầu muộn và kết thúc sớm, chỉ vỏn vẹn vài ngày sum họp rồi lại chia tay. Khi niềm vui đoàn viên còn chưa kịp lắng, chị Mơ - con bà Em - đã chuẩn bị cho chuyến trở lại. Con nước quen thuộc vẫn đó, và cuộc mưu sinh lại tiếp tục như chưa từng có quãng nghỉ.
Ngót nghét mấy chục năm lênh đênh, xóm "chợ nổi" đã quen với nhịp nước, nhịp chợ giữa lòng thành phố. Con ghe nhỏ vừa là phương tiện làm ăn, vừa là nơi neo giữ mùa xuân của nhiều gia đình. Dẫu còn nhiều nhọc nhằn, họ vẫn bền bỉ bám nghề, coi đó là cách gìn giữ cuộc sống giữa đô thị đổi thay.
