Việc UBND TP Hà Nội ban hành Kế hoạch 04/2026 để triển khai nghị quyết của HĐND thành phố về giảm phát thải nhựa đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cách tiếp cận vấn đề môi trường của thủ đô.
Lần đầu tiên, việc "nói không" với rác thải nhựa không còn dừng ở những lời kêu gọi mang tính phong trào, mà được thể chế hóa bằng những quy định bắt buộc, những mốc thời gian cụ thể và chế tài đi kèm. Đó chính là dấu hiệu của một nền quản trị hiện đại, nơi việc bảo vệ môi trường được đặt ngang hàng với phát triển kinh tế.
Hà Nội sẽ cấm đồ nhựa dùng một lần thế nào?ĐỌC NGAYHà Nội hiện phát sinh hơn 7.000 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày, trong đó có hơn 1.400 tấn rác thải nhựa với khoảng 60% là túi ni-lông và sản phẩm dùng một lần. Những bãi rác khổng lồ như Nam Sơn hay Xuân Sơn đã quá tải, trong khi nhựa phải mất hàng trăm năm mới có thể phân hủy. Nếu không có giải pháp quyết liệt, rác thải sẽ tiếp tục trở thành "quả bom môi trường" đe dọa chất lượng sống của người dân thủ đô.
Nhiều năm qua, TP Hà Nội không thiếu các chiến dịch "chống rác thải nhựa" nhưng thực tế cho thấy các phong trào tự nguyện khó tạo ra sự thay đổi bền vững. Thói quen sử dụng túi ni-lông, hộp xốp, chai nhựa tiện lợi và rẻ tiền vẫn quay lại sau mỗi đợt ra quân. Nguyên nhân sâu xa là ở chỗ thiếu một hành lang pháp lý đủ mạnh để điều chỉnh hành vi. Kế hoạch 04 ra đời khắc phục đúng điểm nghẽn đó, khi thành phố chuyển từ "vận động" sang "quản lý bằng kỷ cương".
Nghị quyết của HĐND TP Hà Nội đề ra lộ trình rất rõ ràng. Từ ngày 1-1-2026, khách sạn, khu du lịch không được sử dụng đồ nhựa dùng một lần; cơ quan nhà nước phải tuyệt đối "nói không" với túi ni-lông và hộp xốp. Từ năm 2027-2028, các chợ, cửa hàng tiện lợi và doanh nghiệp sản xuất bao bì buộc phải thay đổi. Đến năm 2031, Hà Nội sẽ dừng hoàn toàn việc sản xuất, nhập khẩu nhựa dùng một lần, trừ các sản phẩm đạt nhãn sinh thái Việt Nam. Những mốc thời gian ấy tạo ra sự chắc chắn cho thị trường và cho cả xã hội trong việc chuẩn bị chuyển đổi.
Vai trò tiên phong của khu vực công là một điểm nhấn quan trọng trong việc này. Khi những cuộc hội họp, sự kiện đến hoạt động thường ngày của các cơ quan nhà nước đều không sử dụng chai nhựa, túi ni-lông thì sẽ gửi đi thông điệp mạnh mẽ về trách nhiệm nêu gương. Trong quản trị đô thị, sự gương mẫu của chính quyền chính là "đòn bẩy mềm" hiệu quả nhất để giúp thay đổi hành vi của cộng đồng và doanh nghiệp.
Dưới góc nhìn kinh tế, việc siết chặt rác thải nhựa không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn mở ra nhiều cơ hội. Nhu cầu bao bì xanh, vật liệu sinh học, công nghệ tái chế sẽ tạo ra một thị trường mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hình thành chuỗi giá trị của nền kinh tế tuần hoàn.
Quan trọng hơn cả, quyết định "nói không" với rác thải nhựa là bước đi cần thiết để Hà Nội tiến gần hơn tới hình ảnh một thủ đô văn hiến - văn minh - hiện đại. Trong bối cảnh các đô thị toàn cầu đang hướng tới việc phát triển bền vững, lựa chọn tăng trưởng xanh không còn là khẩu hiệu, mà là đường phải đi.
Kế hoạch 04 cho thấy Hà Nội sẵn sàng đi đầu trong cuộc chuyển đổi ấy, vì một môi trường trong lành hôm nay và tương lai bền vững cho các thế hệ mai sau.
