Người mua nhà không có lỗi không phải trả chi phí khắc phục
Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết là Điều 3, khoản 5 nêu rõ: “Người mua, người nhận chuyến nhượng hợp pháp căn hộ, nhà ở không có lỗi trong hành vi vi phạm không phải chịu chi phí, thiệt hại phát sinh từ việc khắc phục hậu quả vi phạm của chủ đầu tư. Nghĩa vụ bồi thường, hỗ trợ đối với người bị di dời được ưu tiên thực hiện trước nghĩa vụ nộp số lợi bất hợp pháp và nghĩa vụ tài chính về đất đai của chủ đầu tư”.
Nghị quyết của HĐND thành phố Hà Nội thể hiện sự quyết liệt trong giải quyết những vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng tại 12 dự án liên quan đến Tập đoàn Mường Thanh đã tồn tại nhiều năm. Ảnh: Hữu Thắng
TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam đánh giá, đây là quy định có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi người mua nhà. Theo đó, khi mua nhà ở thương mại, người dân thường căn cứ vào thông tin do chủ đầu tư công bố, không phải ai cũng có điều kiện kiểm tra dự án có thực hiện đúng quy hoạch được duyệt hay không. Vì vậy, cần xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, không để người mua nhà không có lỗi phải gánh chịu hậu quả từ vi phạm của doanh nghiệp.
Mức bồi thường được xác định theo giá thị trường tại thời điểm ban hành quyết định bồi thường. Ảnh: Hữu Thắng
Đối với trường hợp phải di dời, Điều 10, khoản 1, điểm a quy định mức bồi thường được xác định theo giá thị trường tại thời điểm ban hành quyết định bồi thường, do Hội đồng thẩm định giá xác định. Điểm 10, khoản 1, điểm a, quy định người thuộc đối tượng được mua nhà ở xã hội theo Luật Nhà ở được ưu tiên mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm.
TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm cho rằng, khi bố trí nơi ở mới cho người dân, ngoài chính sách bồi thường cần tính đến điều kiện sinh hoạt, việc học tập của con em và khả năng tiếp cận hạ tầng, tiện ích xã hội. Đây là những yếu tố gắn trực tiếp với cuộc sống của các hộ đã sinh sống lâu năm tại dự án.
Với các hộ không phải di dời, Điều 10, khoản 2, điểm a nhắc lại: “Người mua căn hộ, nhà ở không phải nộp các chi phí phát sinh từ việc khắc phục hậu quả của chủ đầu tư”. Trong khi đó, trước đây không có quy định rõ ràng nào bảo vệ người mua khỏi việc bị "trả giá” thay chủ đầu tư, đây là nỗi lo lớn nhất của cư dân trong suốt thập kỷ qua.
Ông Vũ Quang Thọ, cư dân tầng 30, tòa CT6C. Ảnh: Lại Tấn
Ông Vũ Quang Thọ, cư dân tầng 30, tòa CT6C cho biết người dân vui mừng, tin tưởng vào quyết sách của thành phố. Theo ông, việc giải quyết tồn tại tại 12 dự án góp phần ổn định cuộc sống cho gần 20.000 hộ gia đình, tránh lãng phí tài sản xã hội.
Ông Vũ Quang Thọ mong muốn các hộ đủ điều kiện được tiếp tục ở lại, cấp giấy chứng nhận sớm có lộ trình cụ thể để thực hiện nghĩa vụ tài chính. Với những hộ phải di dời, ông đề nghị thành phố có phương án hỗ trợ thiết thực, tạo điều kiện để người dân được mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm.
Xem xét công trình theo tiêu chí an toàn
Khoản 3 Điều 4 của Nghị quyết quy định các tiêu chí xem xét đối với nhà cao tầng, trong đó có tình trạng công trình đã hoàn thành, đưa vào vận hành, sử dụng; yêu cầu về an toàn chịu lực, phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; khả năng đáp ứng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và điều kiện an toàn khi tháo dỡ phần công trình vi phạm.
Phương án xử lý cần căn cứ vào hiện trạng cụ thể của từng công trình. Ảnh: Hữu Thắng
Từ những tiêu chí này, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm đề xuất thành lập hội đồng thẩm định gồm kỹ sư, nhà khoa học và chuyên gia để đánh giá từng công trình về kết cấu, an toàn, cảnh quan và khả năng tiếp tục sử dụng. Theo ông, phương án xử lý cần căn cứ vào hiện trạng cụ thể của từng công trình, không chỉ dựa vào việc có vi phạm để quyết định phá dỡ.
Từng dự án, công trình và hạng mục phải được rà soát trên cơ sở hồ sơ pháp lý và hiện trạng thực tế. Ảnh: Hữu Thắng
KTS Phạm Thanh Tùng, Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam, cũng đề xuất thành lập đoàn kiểm tra liên ngành với sự tham gia của chuyên gia về kinh tế, kiến trúc, kết cấu công trình, pháp lý và phòng cháy, chữa cháy. Qua kiểm tra cần xác định mức độ vi phạm, khả năng khắc phục và trách nhiệm của các bên liên quan tại từng dự án.
Bên cạnh việc xử lý các dự án, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm cho rằng cần rà soát trách nhiệm của chủ đầu tư và cơ quan quản lý trong quá trình triển khai, kiểm tra, giám sát. Đặc biệt, khi phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho chính quyền địa phương, cần bảo đảm năng lực kiểm tra, quản lý trật tự xây dựng tại cơ sở.
