Trâu Murrah của Ấn Độ nuôi để lấy sữa, sau khi bị thải loại mới dùng để lấy thịt nên giá bán rất rẻ. Ảnh Wikipedia.
Bài toán chứng minh “thịt trâu đông lạnh Ấn Độ bị hô biến thành thịt trâu gác bếp đặc sản Tây Bắc” có thể được giải theo đúng nghĩa đen.
Bất kỳ một bà nội trợ nào từng thử mày mò làm các món thịt khô đều có thể biết, khoảng 3kg đến 4kg thịt trâu tươi sau chế biến mới ra được 1kg thịt trâu khô.
Theo thống kê từ ngày 1/1/2025 đến 31/7/2026 về mặt hàng thịt trâu gác bếp của nền tảng tổng hợp và khai thác dữ liệu Metric.vn, doanh số thu được hơn 117,4 tỷ đồng, với mức giá giao động từ 200.000 đồng/kg cho tới 1 triệu đồng/kg.
Nếu lấy mức giá trung bình ở khoảng giữa hai mức giá trên, thì để ra doanh số đó, thị trường đã tiêu thụ khoảng 200 tấn trâu khô, và cần tới 800 tấn thịt trâu tươi nguyên liệu.
Vậy cần mổ bao nhiêu con trâu để có 800 tấn thịt trâu tươi đó? Theo một người trong nghề, với trâu bản địa Việt Nam cân nặng 350 kg – 400 kg, tỷ lệ thịt xẻ và lọc lấy các phần thịt thớ dài, đẹp (đùi, mông, thăn) phù hợp làm khô chỉ chiếm khoảng gần 10% trọng lượng cơ thể (tương đương 30 – 35 kg thịt tươi). Hàng chục ngàn con trâu sẽ phải hiên ngang bước qua lò mổ để trở thành món thịt trâu khô rao bán trên các sàn thương mại điện tử.
Từ góc nhìn này, trâu Việt Nam có lẽ còn phải “cảm ơn” trâu Ấn Độ. Quy mô đàn trâu nuôi Việt Nam đang ngày càng thu hẹp, với mức giảm 3,63% trong giai đoạn 2020-2025, và nguồn cung hiện tại chỉ đáp ứng nửa nhu cầu tiêu thụ thịt trâu nội địa, theo một chuyên gia trong lĩnh vực chăn nuôi.
Giá trâu đông lạnh Ấn Độ nhập khẩu chỉ bằng giá trâu hơi của Việt Nam (TS Nguyễn Văn Trọng, nguyên Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi, Phó chủ tịch Hiệp hội Trang trại và doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam trả lời Tuổi Trẻ), tạo nên một nguồn cung đầy lợi thế cho nhu cầu tiêu thụ trong nước.
Quay lại với chính câu chuyện đang gây lùm xùm. Chắc chắn, hành vi lừa đảo người tiêu dùng của những KOLs như Hải Sapa sẽ bị xem xét và trừng trị theo đúng quy định của pháp luật.
Thế nhưng, ở chiều ngược lại, nếu muốn có đủ lượng thịt trâu gác bếp cung ứng cho việc sản xuất đại trà ở các nhà máy, nguồn cung nguyên liệu nhiều phần phải đến từ trâu đông lạnh nhập khẩu. Cũng đồng nghĩa, trong doanh số hàng trăm tỷ thịt trâu gác bếp được Metric ghi nhận, không phải tất cả đều làm thủ công, từ trâu bản địa.
Điều nghịch dị là, phép tính đơn giản như trên đã không được đặt ra ngay từ đầu. Người tiêu dùng đã đánh đồng niềm tin vào chất lượng sản phẩm với niềm tin vào những lời khoe mẽ, sự giàu sang được các KOLs bán hàng trên mạng ra sức trưng trổ.
Lỗ hổng quản lý chất lượng và ghi nhãn hàng hoá là có thật và sẽ phải được khắc phục. Tuy nhiên, nếu người tiêu dùng không tỉnh táo, kịch bản tương tự sẽ vẫn lặp lại.
Nỗi oan cuối cùng chỉ đổ đầu con trâu. Không chỉ trâu đông lạnh Ấn Độ, cả trâu bản địa sẽ vì thế mà “bỗng dưng muốn khóc”.
