Nhu cầu lithium toàn cầu đang tăng mạnh cùng quá trình điện khí hóa, kéo theo cuộc cạnh tranh nhằm kiểm soát nguồn cung khoáng sản quan trọng này. Theo dự báo, nhu cầu lithium có thể đạt khoảng 4 triệu tấn vào năm 2035, tăng đáng kể so với mức hơn 1,5 triệu tấn mỗi năm hiện nay. Riêng trong thập kỷ này, nhu cầu lithium toàn cầu đã tăng hơn 400%.
Trong báo cáo Triển vọng Khoáng sản Quan trọng Toàn cầu năm 2026, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo lithium sẽ là khoáng sản có tốc độ tăng trưởng nhu cầu cao nhất trong số các khoáng sản quan trọng được theo dõi.
Tuy nhiên, nguồn cung lithium thế giới hiện tập trung đáng kể tại Trung Quốc. Quốc gia này kiểm soát khoảng 72% thị trường lithium-ion toàn cầu, trong khi các doanh nghiệp Trung Quốc nắm giữ khoảng 1/4 công suất khai thác lithium trên thế giới.
Năm 2024, hơn 80% pin toàn cầu được sản xuất tại Trung Quốc. Theo dự báo của Wood Mackenzie, tỷ trọng của Trung Quốc trong sản lượng khai thác lithium toàn cầu có thể đạt 39% vào năm 2030.
Pin xe điện phụ thuộc rất lớn vào lithium.
Allan Pedersen, Giám đốc nghiên cứu về chuyển đổi năng lượng và vật liệu pin - lithium tại Wood Mackenzie, cho biết sản lượng và quyền sở hữu lithium đang có xu hướng phân hóa.
Trong khi hoạt động sản xuất ngày càng mở rộng về mặt địa lý, quyền sở hữu vẫn tập trung vào một nhóm nhỏ doanh nghiệp, phần lớn có liên hệ với Trung Quốc.
Trong bối cảnh đó, Mỹ đang tìm cách mở rộng nguồn cung trong nước. Hiện nước này chỉ đóng góp hơn 1% sản lượng lithium toàn cầu, phần lớn đến từ mỏ Silver Peak của Albemarle tại bang Nevada.
Một trong những khu vực được kỳ vọng có thể thay đổi tình hình là hệ tầng Smackover, trải dài qua miền nam bang Arkansas và khu vực phía đông Texas. Đây là khu vực có trữ lượng lithium đáng chú ý trong các mỏ nước muối ngầm.
David Park, Giám đốc điều hành Standard Lithium, mô tả Smackover là một hiện tượng địa chất hiếm gặp với nồng độ lithium rất cao. Ông cho biết riêng khu vực mà doanh nghiệp này đang khai thác tiềm năng có thể đạt sản lượng hơn 150.000 tấn mỗi năm.
Standard Lithium đang phát triển Dự án Tây Nam Arkansas (SWA) tại khu vực này và dự kiến nhận giấy phép vào cuối năm 2026. Giai đoạn đầu của dự án có công suất thiết kế 22.500 tấn lithium, dự kiến được triển khai từ quý I/2027.
Khu vực dãy núi cổ ở phía đông Texas, được cho là vừa phát hiện mỏ lithium khổng lồ.
Sức hút của Smackover còn thể hiện qua các thỏa thuận thương mại. Cuối tháng 8/2026, LG Energy Solution, một trong những nhà sản xuất pin lớn trên thế giới, đã ký hợp đồng cung ứng kéo dài 10 năm với Smackover Lithium. Theo thỏa thuận, LG Energy Solution sẽ mua 8.000 tấn lithium cacbonat dùng cho sản xuất pin mỗi năm, bắt đầu từ năm 2029.
Bên cạnh Standard Lithium, EnergyX, doanh nghiệp công nghệ năng lượng có trụ sở tại Texas, cũng đang phát triển hoạt động tại khu vực này. Công ty đã đưa vào hoạt động một nhà máy thí điểm công suất 250 tấn vào đầu năm 2026. EnergyX đặt mục tiêu khởi công cơ sở thương mại Project Lonestar, có công suất dự kiến 15.000 tấn, vào cuối năm 2027.
Đáng chú ý, Smackover không chỉ thu hút các doanh nghiệp chuyên về khai thác và công nghệ lithium mà còn trở thành điểm đến của những tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ. ExxonMobil cũng đã tham gia khu vực này từ năm 2023 và hiện nắm giữ diện tích đất lớn nhất, với hơn 400.000 mẫu Anh. Tập đoàn dự kiến khởi động dự án thí điểm tại đây vào năm 2027.
Chevron cũng gia nhập cuộc đua khi mua một khu đất rộng 125.000 mẫu Anh tại Smackover trong năm 2025. Sự tham gia của hai tập đoàn dầu khí lớn cho thấy tiềm năng của lithium đang thu hút sự quan tâm ngày càng lớn từ các doanh nghiệp vốn có thế mạnh trong lĩnh vực năng lượng truyền thống.
Triển vọng khai thác luôn đi kèm với những thách thức.
Dù vậy, triển vọng khai thác lithium tại Smackover vẫn đi kèm nhiều thách thức. Giá lithium giao ngay biến động mạnh trong những năm gần đây, trong khi các dự án mới cần thêm thời gian để hoàn thiện và chứng minh khả năng cạnh tranh với những nguồn cung đã hình thành trên thị trường quốc tế.
Max Yerrill, nhà phân tích khoáng sản quan trọng tại BMO Capital Markets nhận định, Smackover có trữ lượng lithium lớn về mặt lý thuyết, nhưng tính khả thi về kinh tế của hoạt động khai thác tại đây vẫn chưa được chứng minh.
