Ảnh minh họa
Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu vonfram của Trung Quốc đang gây gián đoạn nguồn cung nguyên liệu sản xuất mũi khoan siêu nhỏ, công cụ quan trọng trong quá trình chế tạo bảng mạch in và chất nền chip AI. Tình trạng thiếu hụt nguyên liệu khiến giá sản phẩm tăng nhiều lần, đồng thời tạo lợi thế cho các nhà sản xuất Trung Quốc.
Theo Nikkei Asia, việc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu vonfram đã ảnh hưởng đến các nhà máy tinh luyện tại Nhật Bản, Đài Loan, Mỹ và châu Âu. Nhiều doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguyên liệu, buộc một số nhà sản xuất PCB phải chuyển sang sử dụng mũi khoan hoặc vật liệu vonfram cacbua từ Trung Quốc.
Mũi khoan siêu nhỏ là công cụ có hình dạng giống những chiếc kim, chủ yếu được chế tạo từ cacbua vonfram. Chúng được sử dụng để tạo các lỗ có đường kính rất nhỏ trên bảng mạch in (PCB) và chất nền chip, giúp hình thành kết nối điện giữa nhiều lớp vật liệu.
Nhu cầu đối với loại công cụ này tăng lên khi PCB và chất nền chip ngày càng phức tạp, với nhiều lớp hơn, vật liệu cứng hơn và yêu cầu độ chính xác cao hơn. Xu hướng này được thúc đẩy bởi sự bùng nổ của điện toán AI, trong bối cảnh các nhà sản xuất chip cần những linh kiện có khả năng xử lý và truyền tải dữ liệu ở tốc độ cao.
Một quản lý trong ngành PCB cho biết với Nikkei Asia rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc đã hạn chế nguồn cung nguyên liệu vonfram cacbua chất lượng cao cho các nhà cung cấp tại Nhật Bản và nhiều thị trường khác. Một số nhà sản xuất PCB đã phải tìm đến nhà cung cấp Trung Quốc khi các đối tác truyền thống tại Nhật Bản, Đài Loan và châu Âu thiếu nguyên liệu, trong khi giá mũi khoan tăng vọt nhiều lần.
Doanh nghiệp Trung Quốc gia tăng lợi thế cạnh tranh
Các nhà cung cấp vật liệu cacbua vonfram cao cấp hàng đầu thế giới hiện có Sumitomo Electric Industries, Kyocera, Mitsubishi Materials của Nhật Bản, Kennametal của Mỹ và Sandvik của Thụy Điển. Tuy nhiên, dù sở hữu công nghệ sản xuất tiên tiến, những doanh nghiệp này vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn vonfram từ Trung Quốc.
Trong khi đó, các nhà sản xuất mũi khoan chuyên dụng như Union Tool của Nhật Bản và Topoint của Đài Loan ghi nhận nhu cầu tăng mạnh nhưng cũng phải đối mặt với chi phí nguyên liệu đầu vào leo thang.
Ngược lại, doanh nghiệp Trung Quốc có lợi thế nhờ khả năng tiếp cận nguồn cung vonfram trong nước. Guangdong Dtech Technology và Shenzhen Jinzhou Precision Technology được cho là đang gia tăng thị phần khi các đối thủ nước ngoài gặp khó khăn về nguyên liệu.
Dtech ghi nhận doanh thu kỷ lục trong quý III/2026, tăng gần 180%, trong khi lợi nhuận ròng tăng hơn 280%. China Tungsten and Hightech Materials, một nhà cung cấp vật liệu cacbua vonfram lớn của Trung Quốc, cũng báo cáo doanh thu 9 tháng đầu năm 2026 tăng 85% so với cùng kỳ năm trước.
Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), Trung Quốc chiếm khoảng 79% sản lượng vonfram toàn cầu năm 2025. Các quốc gia sản xuất khác gồm Việt Nam, Kazakhstan, Triều Tiên, Australia và Áo, nhưng quy mô nhỏ hơn đáng kể. Sự tập trung nguồn cung này khiến các nhà sản xuất quốc tế dễ bị tổn thương trước những thay đổi trong chính sách xuất khẩu của Bắc Kinh. Riêng Việt Nam hiện có trữ lượng vonfram ước tính 170.000 tấn, trong đó Thái Nguyên được cho là chiếm khoảng 90%.
Sản lượng vonfram của Trung Quốc áp đảo so với thế giới. Theo Nikkei Asia
Giá vonfram tăng mạnh, nguồn cung thay thế còn hạn chế
Trung Quốc bắt đầu áp đặt hạn chế xuất khẩu đối với nhiều vật liệu liên quan đến vonfram từ đầu năm 2025, cùng các kim loại quan trọng khác như bismuth và molypden.
Theo dữ liệu từ thị trường kim loại Thượng Hải, giá amoni paratungstat (APT), sản phẩm trung gian trong quá trình chế biến vonfram và là chỉ báo quan trọng của thị trường, đã tăng từ khoảng 212.750 nhân dân tệ/tấn vào tháng 2/2025 lên hơn 530.000 nhân dân tệ/tấn vào đầu tháng 11/2026.
Một lãnh đạo doanh nghiệp sản xuất mũi khoan cho biết giá APT tại Trung Quốc dao động khoảng 500.000-600.000 nhân dân tệ/tấn, trong khi giá tại các thị trường bên ngoài có thể lên tới 1,5-1,8 triệu nhân dân tệ/tấn.
Trước áp lực này, một số nhà sản xuất đang thử nghiệm vật liệu từ Trung Quốc, thậm chí cân nhắc thiết lập hoạt động sản xuất tại nước này để tránh những trở ngại về nguồn cung.
Nhiều quốc gia cũng đẩy mạnh các dự án khai thác và chế biến vonfram nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Tuy nhiên, việc xây dựng nguồn cung thay thế cần thời gian, trong khi nhu cầu từ ngành bán dẫn và AI tiếp tục gia tăng.
Diễn biến cho thấy các biện pháp kiểm soát xuất khẩu khoáng sản chiến lược không chỉ tác động đến nguồn cung nguyên liệu mà còn lan tới những công cụ chuyên dụng trong chuỗi sản xuất chip. Đáng chú ý, việc hạn chế nguồn cung từ Trung Quốc lại đang thúc đẩy một số doanh nghiệp chuyển sang sử dụng vật liệu và sản phẩm của chính các nhà cung cấp nước này.
