Sau 30 năm hình thành và phát triển, vốn hóa thị trường cổ phiếu trên HOSE, HNX và UPCoM đạt hơn 10,57 triệu tỷ đồng, tương đương 82,3% GDP ước tính năm 2025. Thanh khoản duy trì ở mức cao với giá trị giao dịch bình quân đạt gần 29.300 tỷ đồng/phiên. Trong giai đoạn mới, cơ quan quản lý cho biết sẽ tiếp tục xây dựng một thị trường vận hành an toàn, ổn định, có khả năng chống chịu cao và thích ứng với mô hình thị trường mới.
Trao đổi về vấn đề này trong Talk show Phố Tài chính (The Finance Street Talk show) trên VTV8, ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc, Công ty CP Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS) cho biết, bên cạnh những thành quả đã đạt được trong 30 năm qua, thị trường vốn cần tiếp tục phát triển đi vào chiều sâu với việc đẩy mạnh hàng hóa tốt, nguồn vốn dài hạn cũng như gia tăng các định chế tài chính trung gian có năng lực.
Thưa ông, ngành chứng khoán sắp kỷ niệm 30 hình thành và phát triển, để nói về hành trình này sẽ có rất nhiều những câu chuyện thăng trầm. Tuy nhiên, ở góc độ của ông, ông có thể chia sẻ những điểm nhấn thật đặc biệt của hành trình này không ạ?
Ông Nguyễn Duy Linh: Tôi nghĩ 30 năm là một hành trình rất đáng tự hào. Đặc biệt, nếu chúng ta nhìn lại điểm xuất phát để thấy thị trường chứng khoán đã lớn lên cùng nền kinh tế Việt Nam như thế nào.
Năm 1996, ngành chứng khoán chính thức được hình thành. Đến năm 2000, thị trường bắt đầu giao dịch với vỏn vẹn hai cổ phiếu, REE và SAM, cùng vài nghìn tài khoản. Gần ba thập kỷ sau, chúng ta đã có gần 14,1 triệu tài khoản chứng khoán, quy mô thị trường cổ phiếu hơn 10 triệu tỷ đồng và ngày càng hội nhập sâu rộng với thị trường tài chính quốc tế.
Nhưng với tôi, thành tựu lớn nhất không chỉ nằm ở những con số ấy.
Điều đáng quý hơn là chúng ta đã từng bước xây dựng được một kênh huy động và phân bổ vốn quan trọng cho nền kinh tế. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã lớn mạnh nhờ tiếp cận thị trường vốn. Hàng triệu người dân có thêm cơ hội tham gia đầu tư và chia sẻ thành quả phát triển của đất nước. Tôi cũng rất trân trọng những giai đoạn khó khăn. Những biến động lớn năm 2008, giai đoạn 2011–2012 hay năm 2022 là những bài học không dễ quên đối với người làm nghề như chúng tôi. Chính những thời điểm đó buộc doanh nghiệp, nhà đầu tư và các định chế tài chính phải hiểu sâu hơn về giá trị thực, tính minh bạch và quản trị rủi ro.
Và gần đây nhất, dấu mốc nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp theo FTSE Russell ngày 21/9/2026 là một bước tiến rất ý nghĩa. Đằng sau một ngày được nâng hạng là nhiều năm cải cách bền bỉ của cơ quan quản lý, các sở giao dịch, các thành viên thị trường và cộng đồng doanh nghiệp. Nhìn lại hành trình ấy, tôi càng tin rằng những thay đổi lớn chưa bao giờ đến sau một đêm. Đó là kết quả của tầm nhìn dài hạn, sự kiên trì và nỗ lực của nhiều thế hệ. Nếu 30 năm qua là hành trình xây dựng và phát triển một thị trường chứng khoán, tôi kỳ vọng chặng đường tiếp theo sẽ là hành trình xây dựng một thị trường vốn đủ sâu, đủ mạnh và đủ niềm tin để đồng hành với khát vọng phát triển của Việt Nam.
Trong giai đoạn 3 thập kỷ đầu tiên, thị trường chứng khoán, thị trường vốn của Việt Nam đã đạt được nhiều thành quả tích cực. Vây trong giai đoạn tiếp theo, theo ông thị trường vốn sẽ cần phải phát triển theo hướng như thế nào?
Ông Nguyễn Duy Linh: Tôi cho rằng câu chuyện quan trọng nhất của thị trường vốn trong giai đoạn tới là chuyển từ phát triển về quy mô sang phát triển về chất lượng và hiệu quả phân bổ vốn, bởi chúng ta đang bước vào một giai đoạn rất khác của nền kinh tế Việt Nam.
Gần 40 năm Đổi mới đã đưa đất nước tiến rất xa, dựa trên những động lực quan trọng như sản xuất, xuất khẩu, đầu tư nước ngoài và lợi thế lao động. Nhưng để thực hiện khát vọng phát triển đến năm 2030 và 2045, Việt Nam cần những động lực mới: năng suất cao hơn, công nghệ, hạ tầng hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng và những doanh nghiệp Việt Nam đủ sức cạnh tranh quốc tế. Muốn làm được điều đó, nhu cầu vốn trung và dài hạn sẽ rất lớn. Ngân hàng không thể là kênh duy nhất. Thị trường vốn phải đảm nhiệm vai trò lớn hơn trong việc đưa những nguồn lực tài chính đến đúng doanh nghiệp, đúng dự án và những lĩnh vực tạo ra giá trị cao nhất cho nền kinh tế.
Theo tôi, có ba chuyển dịch quan trọng. Thứ nhất, từ tăng quy mô thị trường sang nâng chất lượng doanh nghiệp. Chúng ta cần nhiều hơn những doanh nghiệp lớn, có năng lực cạnh tranh, minh bạch, quản trị tốt và hoạt động trong các ngành kinh tế mới như công nghệ, công nghiệp, hạ tầng, logistics, y tế và tiêu dùng. Với doanh nghiệp, nhà đầu tư sẽ không chỉ hỏi lợi nhuận tăng bao nhiêu, mà còn hỏi cần bao nhiêu vốn để tạo ra tăng trưởng ấy. Hiệu quả sử dụng vốn, chất lượng lợi nhuận và dòng tiền kinh doanh thật sẽ ngày càng quan trọng.Thứ hai, từ dòng vốn ngắn hạn sang nguồn vốn dài hạn. Một thị trường trưởng thành cần hệ thống quỹ đầu tư, bảo hiểm, quỹ hưu trí và các nhà đầu tư tổ chức đủ lớn để đồng hành với doanh nghiệp qua nhiều chu kỳ, thay vì quá phụ thuộc vào giao dịch ngắn hạn. Thứ ba, từ nhiều nhà đầu tư sang những nhà đầu tư có năng lực hơn. Mở được hàng triệu tài khoản là thành quả đáng mừng. Nhưng điều quan trọng là người dân có hiểu mình đang đầu tư vào đâu, biết quản trị rủi ro và có phương pháp để tích lũy tài sản dài hạn hay không.
Tôi nghĩ việc nâng hạng thị trường đã mở ra một cánh cửa mới để đón dòng vốn quốc tế. Nhưng vốn đến được là một chuyện, để vốn ở lại và tiếp tục đến mới là thước đo chất lượng thực sự của thị trường. Và điều đó phụ thuộc vào niềm tin, chất lượng doanh nghiệp, minh bạch và sự chuyên nghiệp của tất cả các thành viên. Sau cùng, thành công của thị trường vốn không nên chỉ được đo bằng VN Index tăng bao nhiêu điểm, mà bằng việc đồng vốn tạo ra bao nhiêu giá trị cho doanh nghiệp, cho nhà đầu tư và cho nền kinh tế Việt Nam.
Ngoài ra, là bên ông là thành viên lâu năm trên thị trường, ông đánh giá vai trò của chính các thành viên trên thị trường sẽ giúp đóng góp như thế nào vào sự phát triển của thị trường vốn trong giai đoạn mới?
Ông Nguyễn Duy Linh: Tôi luôn nghĩ rằng một thị trường mạnh không thể chỉ được tạo nên bởi một cơ quan quản lý hay một vài doanh nghiệp lớn. Đó phải là kết quả của cả một hệ sinh thái cùng phát triển và cùng nâng chuẩn. Cơ quan quản lý xây dựng hành lang pháp lý minh bạch và bảo vệ sự an toàn của thị trường. Các doanh nghiệp niêm yết phải kinh doanh hiệu quả, quản trị tốt và có trách nhiệm với đồng vốn của cổ đông. Các ngân hàng, quỹ đầu tư, bảo hiểm, tổ chức lưu ký và công ty chứng khoán phải cùng tạo ra những kênh dẫn vốn an toàn, hiệu quả.
Trong hệ sinh thái đó, tôi cho rằng vai trò của các công ty chứng khoán đang thay đổi rất rõ. Trước đây, chúng ta thường được nhìn nhận như một trung gian giúp nhà đầu tư mua bán chứng khoán, cung cấp thông tin hay hỗ trợ giao dịch. Nhưng trong giai đoạn mới, trách nhiệm ấy phải lớn hơn. Với các doanh nghiệp, công ty chứng khoán cần có năng lực tư vấn cấu trúc vốn, huy động vốn, phát hành, tái cấu trúc và kết nối các nhà đầu tư chiến lược. Với nhà đầu tư, chúng ta không chỉ giúp họ nhìn thấy cơ hội sinh lời, mà còn phải giúp họ hiểu rủi ro, có phương pháp đầu tư và đưa ra những quyết định tài chính tốt hơn.
Và khi thị trường ngày càng hội nhập, các công ty chứng khoán như chúng tôi cũng phải nâng chuẩn về nghiên cứu, công nghệ, quản trị rủi ro, chất lượng dịch vụ và năng lực phục vụ nhà đầu tư tổ chức quốc tế. Thị trường nâng chuẩn thì bản thân các công ty chứng khoán cũng phải nâng chuẩn. Đó chính là điều chúng tôi đang nỗ lực thực hiện.
Với nhà đầu tư cá nhân, chúng tôi hướng tới việc giúp họ đầu tư có phương pháp, xây dựng danh mục và quản trị tài sản phù hợp với mục tiêu dài hạn. Với doanh nghiệp, chúng tôi mong muốn trở thành người đồng hành trong hành trình huy động vốn, tối ưu cấu trúc tài chính và phát triển kinh doanh. Để làm được, chúng tôi đang đầu tư vào con người, nghiên cứu, công nghệ và quản trị rủi ro. Cá nhân tôi đặc biệt quan tâm đến năng lực của đội ngũ tư vấn, bởi cuối cùng, công nghệ có thể giúp chúng ta phục vụ nhiều nhà đầu tư hơn, nhưng chính con người và chất lượng tư vấn mới xây dựng được niềm tin lâu dài.
Tôi thường chia sẻ với đội ngũ rằng một người tư vấn giỏi không chỉ giúp nhà đầu tư nhìn thấy cơ hội, mà còn phải giúp họ tránh những quyết định có thể gây tổn thất lớn. Những kết quả về thị phần hay quy mô rất đáng khích lệ, nhưng chưa phải thước đo cuối cùng. Tôi luôn tự hỏi ba điều đó là nhà đầu tư đã nhận được giá trị gì tốt hơn? Đội ngũ và hệ thống của chúng ta đã tiến bộ đến đâu? Và những kết quả hôm nay có tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong tương lai hay không? Đó là cách chúng tôi mong muốn đóng góp cho chặng đường mới.
Vậy ông có thể chia sẻ thêm lý do vì sao phải phát triển các giải pháp quản lý tài sản toàn diện trong giai đoạn mới không, thưa ông?
Ông Nguyễn Duy Linh: Tôi nghĩ quản lý tài sản là một câu chuyện rất gần gũi, bởi nó gắn liền với cuộc sống của mỗi chúng ta. Hãy hình dung một người bắt đầu đi làm ở tuổi 25–30. Khi ấy, điều họ quan tâm có thể là tiết kiệm, tích lũy những khoản tiền đầu tiên, mua nhà hoặc tạo dựng sự nghiệp.
Đến tuổi 40–50, khi đã có gia đình và tài sản lớn hơn, những câu hỏi lại khác: Nên phân bổ tài sản thế nào? Làm sao bảo vệ thành quả đã tích lũy? Chuẩn bị tài chính cho con cái ra sao? Và sau này, làm thế nào để có một cuộc sống hưu trí an tâm? Rõ ràng, những nhu cầu ấy không thể được giải quyết chỉ bằng việc hôm nay nên mua hay bán một mã cổ phiếu nào. Đầu tư chứng khoán là một phần của hành trình tài chính, nhưng không phải toàn bộ hành trình đó.
Tại các thị trường phát triển, chúng ta có thể thấy người dân ngày càng tiếp cận đầu tư thông qua quỹ đầu tư, hệ thống hưu trí và các dịch vụ tư vấn, phân bổ tài sản chuyên nghiệp. Mỗi quốc gia có cách làm riêng, nhưng có một điểm chung đó là giúp người dân biến thu nhập hôm nay thành tài sản và sự an tâm cho tương lai.
Tôi nghĩ Việt Nam cũng đang bước vào giai đoạn đó. Khi thu nhập và tài sản của người dân tăng lên, nhu cầu sẽ chuyển từ tìm kiếm cơ hội sinh lời đơn lẻ sang quản trị toàn bộ tài sản: bao nhiêu dành cho thanh khoản, bao nhiêu cho tăng trưởng, bao nhiêu cho bảo vệ và những mục tiêu dài hạn. Điều này cũng đòi hỏi sự thay đổi từ các định chế tài chính. Đây cũng chính là tinh thần trong chiến lược quản lý tài sản toàn diện mà chúng tôi đang xây dựng. Chúng tôi muốn đồng hành với nhà đầu tư từ tích lũy, đầu tư, phát triển tài sản đến quản trị và bảo vệ tài sản qua các giai đoạn cuộc sống.
Và tôi tin một người tư vấn thực sự có giá trị không phải người luôn đưa ra những cơ hội lợi nhuận hấp dẫn nhất, mà là người giúp nhà đầu tư hiểu, lựa chọn và kiên trì với một kế hoạch tài chính phù hợp. Bởi cuối cùng, mục tiêu của đầu tư không đơn thuần là làm cho tiền sinh lời, mà là giúp mỗi người có một cuộc sống tốt đẹp và một tương lai tài chính vững vàng hơn.
Ngoài ra, theo ông, sẽ cần có thêm những giải pháp như thế nào từ phía cơ quan quản lý để các giải pháp quản lý tài sản toàn diện cho người dân ngày càng phát huy hiệu quả, qua đó thúc đẩy thị trường vốn phát triển đi vào chiều sâu, đóng góp được nhiều hơn cho nền kinh tế trong giai đoạn mới?
Ông Nguyễn Duy Linh: Điều khiến tôi tin tưởng là chúng ta không còn ở giai đoạn chỉ bàn về định hướng. Những bước cải cách quan trọng đã có chính sách, có lộ trình và đang được triển khai. Đặc biệt, Bộ Tài chính đã phê duyệt Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán đến năm 2030, với những mục tiêu rất cụ thể: 500 quỹ đầu tư, 2,5 triệu nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ và tổng tài sản ròng của các quỹ đạt 5% GDP. Cùng với đó là định hướng đa dạng hóa sản phẩm quỹ và nâng cao chất lượng tư vấn đầu tư. Tôi cho rằng đây là một bước chuyển rất có ý nghĩa: không chỉ khuyến khích người dân tham gia thị trường, mà từng bước tạo ra những phương thức đầu tư chuyên nghiệp để họ tích lũy tài sản dài hạn.
Về hạ tầng, hệ thống KRX đã đi vào vận hành; các cơ chế tạo thuận lợi cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài tiếp tục được hoàn thiện. Việc đưa cổ phiếu Việt Nam vào các bộ chỉ số toàn cầu của FTSE Russell cũng đang thực hiện theo lộ trình từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Cơ chế đối tác bù trừ trung tâm được định hướng triển khai từ năm 2027.
Theo tôi, điều quan trọng nhất của giai đoạn tới là sự kiên trì và nhất quán trong thực thi. Chính sách tốt phải trở thành sản phẩm minh bạch, hệ thống vận hành an toàn và những dịch vụ tư vấn thực sự đặt lợi ích khách hàng lên trước. Với các công ty chứng khoán như SHS, chúng tôi cũng phải chủ động nâng chuẩn về con người, công nghệ, các giải pháp và quản trị rủi ro, không thể chỉ chờ chính sách tạo ra cơ hội; chính chúng tôi phải có năng lực biến cơ hội ấy thành giá trị thực cho khách hàng.
Tôi tin tưởng vào hướng đi và quyết tâm cải cách của cơ quan quản lý. Và tôi nghĩ, thành công cuối cùng không chỉ được đo bằng số lượng quỹ hay quy mô dòng vốn, mà bằng việc ngày càng nhiều gia đình Việt Nam có thể tích lũy tài sản một cách hiểu biết, bền vững và an tâm hơn về tương lai.
