Trong lịch sử, những giai đoạn thanh khoản cạn kiệt thường xuất hiện khi thị trường tiến gần tới điểm kết thúc của một xu hướng lớn. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa chúng ta biết chắc thị trường sẽ tăng hay giảm ngay sau đó. Hiện tại có 2 kịch bản cần quan sát.
Kịch bản 1: Đáy của một vùng sideway giống năm 2024
Nếu nhìn lại giai đoạn năm 2024 - đầu 2025, thị trường từng xuất hiện trạng thái tương tự. Thanh khoản liên tục suy giảm mạnh thường là vùng đáy của một nhịp sideway và sau đó, thị trường có một nhịp tăng lên vùng nền trên. Nhà đầu tư mất kiên nhẫn vì cổ phiếu đi ngang quá lâu. Khi mọi người dần chấp nhận thị trường “không còn gì để chơi”, dòng tiền lớn lại âm thầm tích lũy.
Nếu kịch bản này lặp lại, thanh khoản thấp hiện nay không phải tín hiệu tiêu cực, mà là dấu hiệu cho thấy lượng cung giá thấp đang dần cạn kiệt. Chỉ cần xuất hiện một chất xúc tác đủ mạnh, thị trường có thể bước vào một nhịp hồi phục. Xác suất xảy ra với trường hợp này là 60%.
 |
Kịch bản 2: Một nhịp rũ cuối cùng
Nếu không nhìn chỉ số, đa số các cổ phiếu trên thị trường đang vận động theo cấu trúc sóng giảm, ví dụ như giai đoạn nửa cuối năm 2022.Trong trường hợp này, nhịp giảm mạnh trước đó được xem là sóng 3. Sau khi đã chịu đựng một giai đoạn giảm sâu, phần lớn nhà đầu tư cho rằng, cổ phiếu về những vùng định giá rẻ đã mua vào với kỳ vọng sẽ hồi phục. Tuy nhiên, thị trường không tăng như kỳ vọng. Cổ phiếu chỉ đi ngang kéo dài khiến nhà đầu tư dần chán nản. Khi không còn niềm tin và kỳ vọng, cả bên mua lẫn bên bán đều ngừng giao dịch. Đó chính là lý do thanh khoản suy kiệt.
Nếu kịch bản đó xảy ra, chỉ số VN-Index có thể xuất hiện thêm một nhịp rũ bỏ khoảng 15-20% trước khi hình thành đáy dài hạn. Điều đáng chú ý là những cú giảm cuối cùng thường đi kèm tâm lý cực kỳ bi quan. Giống như giai đoạn thị trường phản ứng với câu chuyện thuế quan toàn cầu hay nhịp giảm cuối năm 2022, phần lớn nhà đầu tư lúc đó đều tin rằng, thị trường sẽ còn giảm sâu hơn nữa.
Điều quan trọng không phải dự đoán đúng
Sai lầm lớn nhất của nhà đầu tư là lúc thị trường khó đoán lại luôn cố gắng dự đoán. Chẳng hạn, chọn đứng ngoài hoàn toàn hoặc giải ngân full tỷ trọng cổ phiếu để đặt cửa thị trường sẽ tăng hoặc giảm. Thực tế là không ai có thể biết chắc chắn, nên điều quan trọng hơn là xây dựng chiến lược có thể thắng trong cả 2 trường hợp.
Hiện tại, nhiều cổ phiếu đã chiết khấu mạnh về định giá và tâm lý nhà đầu tư tương đối chán nản, nhưng để giải ngân full thì chưa hợp lý. Bởi nếu thị trường đi theo kịch bản 2 và xuất hiện thêm một nhịp giảm mạnh 15-20% thì khoản lỗ lớn sẽ gây áp lực mặt tâm lý và lúc này chỉ muốn có một nhịp hồi để giải thoát. Sau đó, thị trường tạo đáy sẽ dễ bỏ qua một con sóng tăng dài.
Trong trường hợp kịch bản 1 xảy ra, phần lớn nhà đầu tư sẽ không đủ tự tin mua ở vùng đáy hiện tại. Khi thị trường tăng trở lại, tâm lý FOMO xuất hiện và họ thường mua đúng vào vùng đỉnh của giai đoạn sideway.
Một chiến lược tham khảo là phân bổ khoảng 50% tỷ trọng vào những cổ phiếu tốt, định giá hấp dẫn và sẵn sàng nắm giữ dài hạn. Nếu thị trường vận động theo kịch bản 1, nhà đầu tư có thể hưởng lợi từ nhịp hồi phục và chủ động chốt lời tại vùng đỉnh sideway.
Ngược lại, nếu thị trường đi theo kịch bản 2 và xuất hiện thêm một nhịp giảm mạnh 15-20%, phần tiền còn lại sẽ trở thành lợi thế rất lớn để tiếp tục mua vào với mức giá hấp dẫn hơn. Đặc biệt, lợi thế về mặt tâm lý khi những người full hàng chờ hồi để thoát, còn chúng ta chờ giảm để mua thêm cho một con sóng tăng dài hơn.
