Cỏ mần trầu còn gọi là cỏ vườn trầu, cỏ màn trầu, cỏ dáng…; tên khoa học: Eleusine indica (L.) Gaertn; thuộc họ Lúa (Poaceae)
Cây mọc sum suê thành cụm, thân cây mọc bò dài sau đó thẳng đứng và phân nhánh. Chiều cao cây cỏ mần trầu từ 30 – 50cm. Lá cây hình dải nhọn mọc so le, phiến lá mềm nhẵn và bẹ lá mỏng có lông, lá cây xếp thành hai dãy cách nhau. Hoa cây mọc thành cụm gồm 5 đến 7 bông ở ngọn, khoảng 2 bông khác mọc thấp hơn trên cánh hoa. Quả cây dài 3 – 4mm, hình thuôn dài gần như 3 cạnh. Mùa ra hoa quả của cây cỏ mần trầu vào khoảng tháng 5 – 7.
Cỏ mần trầu là loại cây ưa sáng, ưa ẩm và có thể chịu bóng. Tại Việt Nam, cây mọc ở khắp nơi, thường mọc thành đám tại các vùng đồng bằng, trung du đến vùng núi cao. Do khả năng sinh trưởng mạnh, nhiều người xem đây là một loại cỏ dại khó diệt trừ trong sản xuất nông nghiệp.
Tuy nhiên, Lương y Bùi Đắc Sáng, Hội Đông Y Hà Nội cho biết, cỏ mần trầu còn được gọi là ngưu cân thảo, tiết suất thảo, cỏ vườn trầu, thanh tâm thảo, màng trầu, cỏ chỉ tía...
Trong y học cổ truyền, toàn bộ cây đều có thể dùng làm thuốc. Cây thường được thu hái vào mùa khô, rửa sạch rồi dùng tươi hoặc phơi khô để bảo quản.
Ảnh minh họa.
Theo các tài liệu y học cổ truyền, cỏ mần trầu có vị ngọt hơi đắng, tính bình, có tác dụng thanh nhiệt, mát gan, lợi tiểu, cầm máu, tiêu viêm và hoạt huyết.
Nghiên cứu cho thấy cây chứa flavonoid, beta-sitosterol và một số hợp chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chủ yếu dừng ở thực nghiệm, chưa đủ để khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Trong dân gian, cỏ mần trầu thường được dùng để hỗ trợ các trường hợp hạ huyết áp, thanh nhiệt, hạ sốt, tiểu ít, tiểu khó, mụn nhọt, viêm da.
Dù loại cỏ này được đánh giá tương đối an toàn, người dân không nên tự ý sử dụng để thay thế thuốc điều trị, đặc biệt với các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, viêm gan hay sỏi tiết niệu.
Lưu ý, khi thu hái bạn cần lựa chọn cây mọc ở khu vực sạch, không nhiễm thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng hoặc hóa chất.
Hiệu quả của cỏ mần trầu có thể khác nhau tùy cơ địa từng người. Nếu có ý định sử dụng trong thời gian dài hoặc phối hợp với thuốc điều trị, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc y học cổ truyền để đảm bảo an toàn.
Minh Hoa (t/h theo Sức khỏe & Đời sống, Vietnamnet)
