Mới đây, một bài đăng đầy bất lực của một người mẹ có con sinh năm 2012 nhận được sự chú ý. Chị cho biết, từ một đứa trẻ ngoan ngoãn, biết nghe lời, cậu con trai bỗng chốc thay đổi chóng mặt khi bước vào lứa tuổi ẩm ương: nghiện game, lơ mơ trong giờ học, liên tục bị giáo viên nêu tên vì nợ bài tập và điểm số tụt dốc không phanh.
Đỉnh điểm là những cuộc "đấu trí" xuyên đêm giữa bố mẹ và con cái. Dù bố mẹ mang máy tính đi làm, đổi mật khẩu, ngắt mạng, cậu bé vẫn tìm mọi cách "vượt rào" bằng cách kết nối wifi hàng xóm, nhìn trộm pass, lén chơi game đến 2-3 giờ sáng rồi ngủ quên trên giường. Sau hàng loạt biện pháp từ phân tích, mắng mỏ cho đến đòn roi, người mẹ bất lực thốt lên: "Con lần nào cũng hứa đây là lần cuối nhưng chỉ hôm sau là tiếp tục tái phạm... Cứ có cơ hội là chơi chứ không bao giờ nghĩ đến tác hại hay bố mẹ cả!".
"Các mẹ đã qua thời gian đồng hành với con tuổi dậy thì tư vấn cho em với ạ. Em hết cách mất rồi!", bà mẹ than thở.
Dưới bài viết, hàng trăm phụ huynh cùng đưa ra ý kiến. Hóa ra, câu chuyện của người mẹ này không phải cá biệt, mà là "bản hồ sơ chung" của rất nhiều gia đình có con tuổi teen.
Không cấm thì nên làm gì?
Nhiều phụ huynh đồng cảm sâu sắc vì chính họ cũng đang quay cuồng trong "ma trận" quản lý công nghệ với con. Một số có kinh nghiệm thực tế đã lập tức "mách nước" cho người mẹ những công cụ kỹ thuật để giành lại quyền kiểm soát: Đặt cấu hình giới hạn giờ giấc ngắt mạng, khóa app tự động sau 10 giờ tối. Sử dụng các ứng dụng quản lý chuyên sâu để chặn các trang độc hại, quản lý đa nền tảng và kiểm soát nội dung trò chuyện của con. Đưa toàn bộ máy tính ra phòng khách có lắp camera giám sát, tuyệt đối không để tivi, máy tính hay điện thoại trong phòng ngủ của con sau 10 giờ tối.
Ảnh minh hoạ
Tuy nhiên, nhiều người cho rằng đây chỉ là giải pháp kỹ thuật cần thiết trong giai đoạn đầu, bởi nếu thiết bị luôn trong tầm tay, trẻ rất khó cưỡng lại sức hấp dẫn của game.
Ở tuổi dậy thì, trẻ có nhu cầu rất lớn về sự tôn trọng, được lắng nghe, được tự quyết định và được công nhận. Khi những nhu cầu đó không được đáp ứng trong đời sống thực, thế giới trực tuyến lại mang đến cảm giác thành công tức thì, kết nối nhanh và sự ghi nhận liên tục.
Vị phụ huynh này chia sẻ rằng con mình thực ra nhận thức được đúng sai, nhưng khả năng kiểm soát cảm xúc khi bị kích thích còn chưa tốt, dẫn đến việc dù đã hứa nhưng vẫn tái phạm.
Người này cũng lưu ý một chi tiết rất đáng mừng trong câu chuyện: cậu bé vẫn chăm làm việc nhà, sai nấu cơm, rửa bát, thậm chí cọ nhà vệ sinh khi mẹ giận vẫn làm chứ không chống đối. Điều đó cho thấy sợi dây kết nối gia đình vẫn còn, vấn đề nằm ở việc game đang hấp dẫn hơn vì đáp ứng nhu cầu cảm xúc ngay lập tức.
"Điều này nói lên rằng con không chống lại bạn, kết nối giữa bạn và con vẫn còn, chỉ là game đáp ứng ngay và luôn nhu cầu cảm xúc của con khiến con không cưỡng lại được. Các con độ tuổi teen có nhu cầu cảm xúc rất mạnh: được tôn trọng, được kết nối và được công nhận. Khi đời thực thiếu vắng điều đó, con sẽ tìm sang thế giới online", người này phân tích.
Thay vì tiếp tục đẩy mối quan hệ gia đình vào thế đối đầu căng thẳng, nhiều ý kiến khuyên người mẹ nên thay đổi chiến thuật:
Ghi nhận những điểm tốt của con: Đừng coi việc con làm việc nhà là hiển nhiên. Hãy khen ngợi, cảm ơn và công nhận giá trị của con ở đời thực để con không phải đi tìm cảm giác "thành tựu" ảo trong game.
Thay vì cấm tuyệt đối, hãy đưa ra hạn mức: Cho con chơi 30 phút - 1 tiếng mỗi ngày sau khi hoàn thành bài tập. Chơi một cách đường hoàng ở phòng khách thay vì lén lút trong bóng tối.
"Thâm nhập" vào thế giới của con: Có phụ huynh hiến kế bố mẹ thử nhờ con hướng dẫn chơi game cùng, hiểu lý do con mê game, từ đó kéo con ra bằng các hoạt động đời thực khác như thể thao, bóng đá, lego.
Ở chiều ngược lại, không ít người thẳng thắn nhìn nhận việc quản lý thiết bị từ sớm rất quan trọng. Khi trẻ đã nhiều lần có cơ hội lén sử dụng điện thoại, máy tính trong thời gian dài, việc hình thành thói quen khó kiểm soát là điều dễ xảy ra.
Nhiều phụ huynh khuyên nên khóa thiết bị bằng công cụ quản lý của phụ huynh, không để máy tính, điện thoại trong tầm với vào ban đêm, đồng thời thường xuyên kiểm tra giấc ngủ của con.
Tuổi dậy thì vốn là giai đoạn nhiều biến động. Một đứa trẻ mê game chưa chắc đã là đứa trẻ hư, nhưng nếu cha mẹ chỉ nhìn thấy chiếc điện thoại mà bỏ qua những gì đang diễn ra trong tâm lý của con, khoảng cách giữa hai thế hệ có thể ngày càng lớn. Điều trẻ cần không chỉ là giới hạn, mà còn là một người đồng hành đủ kiên nhẫn để giúp các em học cách kiểm soát chính mình.
Thay vì bất lực và dùng đến đòn roi, điều người mẹ cần làm lúc này là kiên nhẫn, ngồi xuống cùng con thiết lập một "hiệp ước" công bằng và quan trọng nhất, là lấp đầy khoảng trống cảm xúc của con bằng sự thấu hiểu của gia đình.
