Neal K. Shah là y tá chăm sóc giảm nhẹ cuối đời (hospice) nổi tiếng tại Anh. Anh đã có nhiều năm quan sát quá trình cận tử của các bệnh nhân.
Theo anh, ngay trước khoảnh khắc ra đi, nhiều bệnh nhân bộc lộ một số dấu hiệu chung và mọi thứ đều diễn ra theo quy luật nhất định. Shah giải thích rằng mình có thể nhận biết các dấu hiệu này một cách vô cùng nhanh chóng. Khi những điều đó xuất hiện, thời khắc ra đi của bệnh nhân có thể chỉ còn tính bằng giờ hoặc phút.
Những người sắp qua đời thường có biểu hiện tỉnh táo, khỏe mạnh. (Ảnh minh họa)
Có một sự đồng nhất mà y tá này thường thấy ở các bệnh nhân, được gọi là hiện tượng "lắng dịu" (settling). Anh chia sẻ rằng những người trước đó vốn luôn gồng mình, căng thẳng, đau đớn bỗng nhiên trở nên thư thái hơn, giống như cuối cùng họ đã buông bỏ và tìm thấy sự bình yên trước khi nhắm mắt.
Ngay cả nhịp thở của bệnh nhân cũng chuyển sang trạng thái chủ động và có chủ ý hơn. Lúc này sự bình yên bao trùm lấy họ như một làn sóng.
Thế nhưng đó chưa phải là tất cả. Trong một số trường hợp, các y tá ghi nhận rằng những bệnh nhân vốn gần như không có phản ứng bỗng trở nên tỉnh táo, linh hoạt và có thể giao tiếp được. Thậm chí, họ có thể hướng sự tập trung về phía một sự hiện diện nào đó trong phòng, hay nhìn thấy những người thân yêu đã khuất từ lâu.
Đôi khi các y tá nhìn thấy biểu cảm trên khuôn mặt của bệnh nhân trong những khoảnh khắc cuối cùng - một biểu cảm mà rất khó để diễn tả bằng các thuật ngữ y khoa.
Hiện tượng bỗng nhiên tỉnh táo lại sau một thời gian dài hôn mê hoặc không phản ứng này được biết đến rộng rãi với cái tên "hồi quang phản chiếu" (the surge). Đây cũng là hiện tượng mà Julie McFadden, y tá chăm sóc giảm nhẹ và hồi sức cấp cứu tại Los Angeles (Mỹ), chia sẻ rằng cô đã chứng kiến rất nhiều lần.
Được giới y khoa gọi là "giai đoạn phục hồi tạm thời" (the rally), Julie giải thích: " Đây là hiện tượng xảy ra trong quá trình cận tử mà các chuyên gia y tế như tôi không thể giải thích được. Đó là khi một người đang bệnh rất nặng và gần như sắp bước vào giai đoạn hấp hối bỗng nhiên trông có vẻ khỏe lên".
Điều này có thể biểu hiện theo nhiều cách khác nhau, nhưng phần lớn thời gian họ sẽ đột nhiên muốn ăn, đột nhiên trò chuyện, thậm chí là đi lại và hành động như thể chính mình trước đây vậy. Họ có chút sinh khí hơn, biết cười, nói và đùa giỡn.
"Nhưng thông thường, họ sẽ qua đời chỉ vài ngày sau đó, đôi khi ngay trong đêm đó. Hiện tượng này xảy ra ở khoảng 1/3 số bệnh nhân được chúng tôi chăm sóc cuối đời. Chúng tôi luôn cố gắng giải thích trước cho gia đình về điều này để họ không bị sụp đổ hay quá hụt hẫng khi người thân đột ngột ra đi sau vài ngày tiến triển tốt", nữ y tá nói.
Bên cạnh đó, Shah cũng giải thích rằng một trong những giác quan cuối cùng mất đi trong quá trình cận tử chính là thính giác. Vì vậy, nếu người nhà đang ở bên cạnh bệnh nhân sắp sửa ra đi, đây chính là cơ hội để bạn nói với họ những lời sau cuối.
