Hà Nội đang lấy ý kiến người dân về phương án quy hoạch kiến trúc, cảnh quan khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận.
Theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, khu vực nội đô lịch sử, trong đó có hồ Hoàn Kiếm và phụ cận, được nghiên cứu bảo tồn và tái thiết nhằm phát huy giá trị không gian kiến trúc đô thị hiện có. Đồng thời, kiểm soát quy mô phát triển mới, nâng cao chất lượng cảnh quan, hạ tầng và môi trường...
Đối với khu vực phía Bắc hồ Hoàn Kiếm, dự kiến mở rộng Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, hình thành quảng trường lớn, tăng cường kết nối với hồ Hoàn Kiếm và công viên - quảng trường phía Đông.
Phương án nghiên cứu bố trí công trình biểu tượng “Khải hoàn môn”, lấy cảm hứng từ đôi cánh chim hạc đang vươn lên, tạo điểm nhấn kết thúc trục đô thị khu phố cổ và mở ra trục không gian mới về phía Nam.
Người dân đến xem, góp ý các nội dung quy hoạch tại Hà Nội.
Theo nhận định của KTS Phạm Thanh Tùng – Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam, mọi phương án quy hoạch tại khu vực nhạy cảm này đều đòi hỏi một thái độ vô cùng thận trọng, biết trân trọng quá khứ để di sản hòa cùng đời sống đương đại.
Trong hồ sơ dẫn giải quy hoạch, phương án xây dựng biểu tượng “Khải hoàn môn” được đề xuất làm điểm kết thúc của khu phố cổ nhằm mở ra tầm nhìn về phía Nam hướng tới các khu phố cũ và công trình mới. “Tuy nhiên, đề xuất đặt một công trình có quy mô cao tới 36m tại đây cần phải suy nghĩ một cách nghiêm túc”, ông Tùng nhìn nhận.
Hà Nội đã sở hữu sẵn một "Khải hoàn môn mềm" đẹp đẽ
Theo KTS Phạm Thanh Tùng, về mặt ý nghĩa văn hóa, Khải hoàn môn là công trình kiến trúc phương Tây dùng để khẳng định một trận chiến thắng, ca ngợi khúc ca khải hoàn khi đoàn quân trở về. Tuy nhiên, ý nghĩa này lại trái ngược hoàn toàn với ý nghĩa ban đầu do hồ Hoàn Kiếm lại mang trong mình câu chuyện thiêng liêng về việc trả gươm cho thần.
Khu vực công viên - quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm
Ông Tùng khẳng định: Đó là biểu tượng mang thông điệp hòa bình, thể hiện khát vọng buông bỏ vũ khí để trở lại với cuộc sống lao động, khẳng định bản chất yêu chuộng hòa bình của dân tộc Việt Nam.
Theo KTS Phạm Thanh Tùng, thay vì cố gắng đặt vào một khối kiến trúc bê tông đồ sộ 36m, Hà Nội thực chất đã sở hữu sẵn một "Khải hoàn môn mềm" đẹp đẽ, đó chính là quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục.
Khi người dân đi từ những con phố cổ nhỏ hẹp như phố Hàng Đào đi ra, không gian đột ngột mở rộng ra một quảng trường khoáng đạt, tiếp cận ngay với những hàng cây lớn, mặt nước phẳng lặng của hồ Hoàn Kiếm và Tháp Rùa cổ kính. Lối tiếp cận không gian tự nhiên ấy dẫn dắt con người bước tiếp vào các không gian di sản tiếp theo một cách mềm mại. Chính không gian mặt nước và không gian quảng trường hiện tại đang tự kể câu chuyện vô giá của Hà Nội.
Phối cảnh quy hoạch không gian khu vực Bưu điện Hà Nội hiện nay.
Bên cạnh câu chuyện Khải Hoàn Môn, đề xuất cải tạo phía đông Hồ Gươm thành một "Quảng trường Thời đại" (gợi liên tưởng đến Times Square tại New York) cũng là một khái niệm cần phải đặc biệt thận trọng.
Ở hồ Hoàn Kiếm, giá trị cốt lõi nằm ở ký ức. Mỗi một góc phố, thậm chí từ một cây xanh cũng cần phải giữ được vai trò kể câu chuyện lịch sử về Hồ Gươm. Việc quy hoạch hay cải tạo đô thị, suy cho cùng, phải là sự trân trọng quá khứ, tôn trọng ký ức và giữ gìn hồn di sản để kể lại câu chuyện của Hà Nội cho thế hệ mai sau.
PGS. TS. KTS Đào Ngọc Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Kiến trúc sư trưởng TP. Hà Nội cho rằng, việc điều chỉnh cần kế thừa các nghiên cứu trước đây và lấy ý kiến rộng rãi của người dân, chuyên gia.
Theo ông Nghiêm, không gian kiến trúc khu vực hồ Hoàn Kiếm không chỉ được người dân Thủ đô mà người dân cả nước đặc biệt quan tâm. Hà Nội cũng đã rất nỗ lực hoàn thiện kiến trúc, cảnh quan khu vực hồ Hoàn Kiếm, tạo lập một không gian xứng tầm vị trí trung tâm Thủ đô.
Đối với nội dung điều chỉnh quy hoạch hồ Hoàn Kiếm và phụ cận, vị chuyên gia nhận định, việc điều chỉnh quy hoạch là cần thiết, nhưng phải hết sức cân nhắc và lấy ý kiến rộng rãi của nhân dân.
Ông Nghiêm cho biết, không gian kiến trúc mang tính di sản ở hồ Hoàn Kiếm đã được nghiên cứu nhiều lần. Nhiều đồ án quy hoạch chi tiết khu vực hồ và vùng phụ cận đã được thực hiện. Không chỉ người dân mà các tổ chức xã hội - nghề nghiệp cũng đặc biệt quan tâm. Vì vậy, cần nhận diện đầy đủ các giá trị di sản, nhất là di sản quy hoạch và kiến trúc.
Theo ông, trong quá trình nghiên cứu quy hoạch trước đây, nhiều đồ án từng đưa ra những đề xuất rất cụ thể nhưng cuối cùng không được người dân tán thành nên không thể triển khai, chẳng hạn phương án chỉnh sửa Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, bố trí cột mốc số 0 bên hồ Hoàn Kiếm hay khôi phục giá trị di sản tàu điện tại khu vực bến xe điện cũ…
