Bangladesh đang đối mặt với một trong những đợt bất ổn đáng chú ý của ngành công nghiệp may mặc khi hàng nghìn công nhân xuống đường yêu cầu cải thiện thu nhập trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.
Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất và xuất khẩu hàng may mặc Bangladesh (BGMEA), tình trạng bất ổn ngày 1/11 đã làm gián đoạn hoạt động tại 529 nhà máy trên cả nước, khiến 987.190 công nhân phải rời nơi làm việc. Đây là những trung tâm sản xuất quan trọng của ngành dệt may Bangladesh, bao gồm Dhaka, Gazipur, Mymensingh và khu vực Savar-Ashulia.
Trong đó, Gazipur và Mymensingh chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với 276 nhà máy bị gián đoạn hoạt động, liên quan đến 645.360 lao động. Tại Savar, Ashulia và Jirani, 185 nhà máy bị ảnh hưởng, với 290.205 công nhân rời nơi làm việc. Riêng khu vực Mirpur thuộc thủ đô Dhaka ghi nhận 68 nhà máy bị gián đoạn, liên quan đến 51.625 lao động.
Số liệu được BGMEA tổng hợp từ 2.134 nhà máy may mặc tại 5 khu vực công nghiệp lớn. Trong khi đó, hoạt động tại 197 nhà máy ở Narayanganj và 340 nhà máy tại Chattogram không ghi nhận tình trạng gián đoạn tương tự.
Công nhân đòi tăng lương hơn gấp đôi
Nguyên nhân chính dẫn đến làn sóng biểu tình là yêu cầu nâng mức lương tối thiểu hàng tháng từ 12.500 taka lên 30.000 taka (tương đương khoảng 245 USD - hơn 6 triệu đồng), tức tăng hơn gấp đôi. Ngoài vấn đề thu nhập, người lao động còn yêu cầu chấm dứt tình trạng đưa công nhân vào danh sách đen và khôi phục việc làm cho những người bị sa thải.
Các công nhân may mặc hô khẩu hiệu và chặn đường trong cuộc biểu tình đòi tăng lương ở Dhaka, Bangladesh - ẢNH: REUTERS
Theo Reuters, công nhân cho biết chi phí thực phẩm, nhà ở, đi lại và chăm sóc sức khỏe tăng mạnh trong thời gian qua, khiến mức lương hiện tại không còn đủ đáp ứng những nhu cầu thiết yếu.
Một công nhân tên Mahin Hossain chia sẻ rằng chi phí sinh hoạt đã tăng nhanh hơn nhiều so với thu nhập. Sau khi trả tiền thuê nhà, số tiền còn lại cho thực phẩm, giáo dục con cái và các khoản thiết yếu khác rất ít. Nhiều gia đình đang gặp khó khăn trong việc trang trải cuộc sống.
Ngày 1/11, hàng nghìn công nhân tiếp tục xuống đường tại Dhaka và Gazipur, chặn nhiều tuyến đường huyết mạch, làm gián đoạn giao thông tại các khu công nghiệp. Tình hình nhanh chóng leo thang thành những cuộc đụng độ giữa người biểu tình và lực lượng chức năng.
Cảnh sát sử dụng hơi cay và vòi rồng để giải tán đám đông sau khi một số người biểu tình ném gạch đá về phía lực lượng chức năng. Một xe cảnh sát và một chốt cảnh sát cũng bị phóng hỏa trong các vụ việc riêng biệt. Chính quyền Bangladesh sau đó triển khai lực lượng Biên phòng để hỗ trợ duy trì trật tự.
Trước tình hình này, chính phủ Bangladesh thành lập một hội đồng gồm 6 thành viên để xem xét mức lương tối thiểu trong ngành may mặc. Hội đồng có đại diện của người lao động, chủ sử dụng lao động, một thành viên trung lập và đại diện chính phủ, với nhiệm vụ đánh giá tình hình tiền lương và đề xuất mức thu nhập mới.
Bộ trưởng Lao động và Việc làm Ariful Haque Chowdhury kêu gọi công nhân trở lại làm việc, đồng thời cảnh báo việc gián đoạn kéo dài có thể khiến các đơn hàng xuất khẩu bị chậm giao, ảnh hưởng đến tiến độ thanh toán từ các đối tác quốc tế.
Tuy nhiên, động thái thành lập hội đồng tiền lương chưa thể ngay lập tức chấm dứt bất ổn. Theo The Daily Star, ngày 2/11, biểu tình tiếp tục diễn ra tại một số khu công nghiệp, kèm theo các vụ đụng độ, phóng hỏa và chặn đường cao tốc. Nhiều nhà máy phải thông báo nghỉ sản xuất.
Đến ngày 2/11, một số nhà máy đã mở cửa trở lại, song tình hình vẫn chưa hoàn toàn ổn định. The Daily Star cho biết theo dữ liệu của Cảnh sát Công nghiệp, 414 nhà máy vẫn phải đóng cửa trong ngày này. Các hiệp hội ngành may mặc kêu gọi chính phủ tăng cường bảo đảm an ninh tại những khu công nghiệp và đề nghị người lao động trở lại làm việc.
Ngành xuất khẩu chủ lực đối mặt nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng
Những diễn biến trên gây lo ngại bởi may mặc là một trong những trụ cột quan trọng nhất của nền kinh tế Bangladesh. Ngành công nghiệp này hiện sử dụng khoảng 4 triệu lao động, đóng góp hơn 80% tổng kim ngạch xuất khẩu và tương đương khoảng 10% GDP của quốc gia Nam Á.
Bangladesh là nước xuất khẩu hàng may mặc lớn thứ hai thế giới - Ảnh: Reuters
Bangladesh cũng là nước xuất khẩu hàng may mặc lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Trung Quốc. Sản phẩm từ các nhà máy tại đây được cung ứng cho nhiều thương hiệu thời trang lớn ở phương Tây.
Theo Reuters, các nhà sản xuất cho biết ngành may mặc đang phải đối mặt với nhiều sức ép cùng lúc, từ chi phí sản xuất tăng cao, tình trạng thiếu hụt khí đốt và điện định kỳ cho đến sự bất ổn trên thị trường năng lượng liên quan đến căng thẳng tại Trung Đông. Nhu cầu tại một số thị trường xuất khẩu chủ lực cũng đang có dấu hiệu chậm lại.
Đại diện Hiệp hội Các nhà sản xuất và xuất khẩu hàng may mặc Bangladesh cho rằng yêu cầu tăng lương lên 30.000 taka/tháng là quá cao, không phù hợp với khả năng tài chính của nhiều doanh nghiệp trong bối cảnh biên lợi nhuận bị thu hẹp và cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt.
Trong khi đó, giới chuyên gia kinh tế nhận định yêu cầu tăng thu nhập của người lao động là có cơ sở khi lạm phát kéo dài và tiền lương chưa theo kịp chi phí sinh hoạt. Tuy nhiên, việc tăng lương quá nhanh cũng có thể đẩy chi phí sản xuất lên cao, làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp xuất khẩu và ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh về giá của Bangladesh.
Một đợt gián đoạn kéo dài không chỉ gây thiệt hại cho các nhà máy và người lao động mà còn có thể tác động đến tiến độ giao hàng, niềm tin của các nhà mua hàng quốc tế và vị thế của Bangladesh trong chuỗi cung ứng thời trang toàn cầu.
Bài toán đặt ra với quốc gia này là tìm được mức lương đủ bảo đảm đời sống cho hàng triệu công nhân, đồng thời duy trì sức cạnh tranh của ngành công nghiệp đang đóng vai trò chủ lực trong nền kinh tế.
Theo Reuters, Straits Times, The Daily Star
