Từ cách làm sát cơ sở, nắm chắc từng hoàn cảnh đến xây dựng mạng lưới "Mẹ đỡ đầu", mô hình tình nguyện viên và kết nối các nguồn lực xã hội, chương trình đã tạo thêm điểm tựa để trẻ mồ côi được chăm sóc, học tập và phát triển toàn diện.
"Cầu nối" mang lại mái ấm tinh thần cho trẻ mồ côi
Nghệ An là địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, bão lũ và các yếu tố bất lợi, tác động trực tiếp đến đời sống người dân, khiến nhiều gia đình gặp khó khăn, trong đó có trẻ em mồ côi và và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Toàn tỉnh hiện có hơn 12.600 trẻ em mồ côi, trong đó hơn 6.730 trẻ thuộc hộ nghèo, cận nghèo hoặc có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Thực tế đó đặt ra yêu cầu cần có sự quan tâm, hỗ trợ thường xuyên, lâu dài và phù hợp với nhu cầu của từng trẻ.
Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Nghệ An tổ chức Lễ trao biểm cam kết thực hiện chương trình “Mẹ đỡ đầu” giai đoạn 2025 – 2030.
Xác định chăm lo, bảo vệ trẻ em mồ côi là một trong những nhiệm vụ quan trọng, Hội LHPN tỉnh Nghệ An đã tập trung chỉ đạo các cấp Hội triển khai Chương trình "Mẹ đỡ đầu" theo hướng rõ đối tượng, sát địa bàn, phù hợp nhu cầu và bảo đảm đồng hành lâu dài. Từ chỉ đạo của Hội LHPN tỉnh, các cấp Hội chủ động rà soát, lập danh sách, nắm bắt hoàn cảnh, điều kiện sống, nhu cầu học tập, sức khỏe của từng trẻ; phân loại những trường hợp cần ưu tiên hỗ trợ để có phương án kết nối phù hợp.
Cùng với đó, Hội xác định cơ sở là địa bàn trực tiếp triển khai và theo dõi chương trình. Các cơ sở Hội, chi hội phụ nữ phát huy vai trò là "cầu nối" giữa trẻ em mồ côi với các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân, nhà hảo tâm. Cán bộ Hội trực tiếp gặp gỡ gia đình, tìm hiểu hoàn cảnh của trẻ, giới thiệu đối tượng cần hỗ trợ và theo dõi quá trình thực hiện cam kết đỡ đầu.
Cách làm này giúp việc hỗ trợ từng bước chuyển từ vận động theo phong trào sang hỗ trợ có địa chỉ, có trách nhiệm và có sự theo dõi lâu dài. Đến nay, 100% xã, phường trên địa bàn tỉnh được cấp ủy quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo; Hội LHPN các xã, phường chủ động tham mưu, xây dựng kế hoạch, rà soát, nắm bắt hoàn cảnh trẻ mồ côi, kết nối và huy động các nguồn lực để tổ chức thực hiện hiệu quả Chương trình "Mẹ đỡ đầu". Qua đó, chương trình ngày càng đi vào chiều sâu, phát huy vai trò của tổ chức Hội và sự chung tay của cả hệ thống chính trị, góp phần chăm lo, hỗ trợ trẻ mồ côi có hoàn cảnh khó khăn được học tập, chăm sóc và phát triển toàn diện.
Hội liên hiệp phụ nữ phường Vinh Phú trao quà Mẹ đỡ đầu đợt 2 năm 2026.
Một trong những điểm nổi bật trong cách triển khai của Hội LHPN Nghệ An là không chỉ tập trung vận động kinh phí mà chú trọng xây dựng mạng lưới hỗ trợ trẻ em mồ côi ngay tại cộng đồng. Các cấp Hội vừa vận động nguồn lực bên ngoài, vừa khuyến khích cán bộ, hội viên phụ nữ, các chi hội và các tổ chức trong hệ thống chính trị cùng tham gia.
Nhiều đơn vị đã chủ động đẩy mạnh tuyên truyền, vận động và kết nối các nguồn lực để nhận đỡ đầu, chăm sóc trẻ mồ côi, tiêu biểu như: Hội LHPN xã Quỳnh Anh (110 trẻ); Hội LHPN xã Quỳnh Mai (103 trẻ); Hội phụ nữ Bộ chỉ huy quân sự tỉnh (186 cháu), Hội LHPN xã Đô Lương (79 trẻ), Hội LHPN các xã Anh Sơn (62 trẻ).
Đặc biệt, Hội LHPN các cấp đã chú trọng vận động các tổ chức, các nhân đỡ đầu cam kết đồng hành trong thời gian từ 3 năm, 5 năm hoặc đến khi trẻ đủ 18 tuổi; đồng thời khuyến khích tiếp tục hỗ trợ nếu trẻ có nhu cầu học nghề, học cao đẳng, đại học. Qua đó, chương trình không chỉ giải quyết khó khăn trước mắt mà hướng đến tạo nền tảng để trẻ có điều kiện học tập, rèn luyện và tự lập trong tương lai.
Bên cạnh hỗ trợ vật chất, các cấp Hội còn kết nối các hoạt động chăm sóc sức khỏe, giáo dục kỹ năng sống, tư vấn tâm lý, hướng nghiệp, vui chơi, giao lưu để trẻ được phát triển toàn diện và có thêm môi trường giao tiếp, hòa nhập.
Phường Vinh Phú là một trong những địa phương thể hiện rõ cách làm chủ động của Hội cơ sở. Sau một năm triển khai Chương trình "Mẹ đỡ đầu" và gần hai tháng vận hành mô hình "Tình nguyện viên chương trình mẹ đỡ đầu", Hội LHPN phường đã tập trung rà soát, phân loại trẻ mồ côi, xác định nhu cầu hỗ trợ và chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Toàn phường hiện có gần 100 trẻ mồ côi dưới 18 tuổi, trong đó 25 trẻ thuộc hộ nghèo, cận nghèo. Hội đã kết nối để 100% trẻ thuộc nhóm này được nhận đỡ đầu. Điểm đáng chú ý trong cách làm của Vinh Phú là không đặt toàn bộ trách nhiệm huy động nguồn lực vào doanh nghiệp, nhà hảo tâm, mà vận động các cơ quan, đơn vị, cán bộ, hội viên và người có uy tín tại địa phương cùng tham gia. Cơ quan Đảng ủy nhận đỡ đầu 2 cháu, cơ quan UBND đỡ đầu 3 cháu, cơ quan MTTQ đỡ đầu 1 cháu; các chi hội trưởng, chi hội phụ nữ cũng trực tiếp nhận đỡ đầu. Lãnh đạo địa phương tham gia nhận đỡ đầu, qua đó tạo sức lan tỏa và khuyến khích cán bộ, hội viên cùng hưởng ứng.
Từ thực tiễn đó, Hội LHPN phường tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp: Rà soát đúng đối tượng; xác định đúng nhu cầu; tham mưu phân công trách nhiệm; cán bộ Hội gương mẫu nhận đỡ đầu; đa dạng hóa nguồn lực; kết nối các đơn vị chuyên môn hỗ trợ kỹ năng sống; xây dựng đội ngũ tình nguyện viên theo sát trẻ và duy trì chăm lo thường xuyên, nhất là vào dịp lễ, Tết hoặc khi trẻ gặp khó khăn đột xuất.
Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Nghệ An tổ chức lễ ra mắt mô hình tình nguyện viên chương trình mẹ đỡ đầu.
Mô hình "Tình nguyện viên Chương trình Mẹ đỡ đầu" cũng là một bước phát triển mới, giúp mở rộng lực lượng đồng hành với trẻ. Tình nguyện viên không chỉ hỗ trợ vật chất mà còn có thể trở thành người thường xuyên thăm hỏi, động viên, nắm bắt tâm tư, hỗ trợ kỹ năng và kịp thời kết nối với Hội khi trẻ phát sinh khó khăn.
Định hướng đồng hành dài hạn và giải pháp an sinh bền vững
Từ năm 2021 đến nay, toàn tỉnh Nghệ An đã kết nối nhận đỡ đầu 5.240 lượt trẻ với tổng kinh phí cam kết hơn 65 tỷ đồng. Riêng giai đoạn mới, từ cuối năm 2025 đến nay, đã kết nối nhận đỡ đầu thêm 2.412 trẻ, với tổng kinh phí cam kết khoảng 32 tỷ đồng.
Để nguồn lực đến đúng đối tượng và phát huy hiệu quả, Hội LHPN các cấp không dừng ở việc kết nối người đỡ đầu mà chú trọng theo dõi quá trình thực hiện. Cơ sở Hội cập nhật thông tin từng trẻ, nắm tình hình sử dụng nguồn hỗ trợ, duy trì liên hệ với gia đình và người đỡ đầu; kịp thời báo cáo, đề xuất giải pháp đối với những trường hợp phát sinh khó khăn.
Đồng thời, Hội tăng cường tuyên truyền, biểu dương những tập thể, cá nhân nhằm tạo động lực và lan tỏa trách nhiệm cộng đồng. Tại hội nghị tổng kết giai đoạn 2021 - 2025, Hội LHPN tỉnh đã tôn vinh, khen thưởng 15 tập thể và 16 cá nhân có thành tích xuất sắc trong triển khai Chương trình "Mẹ đỡ đầu".
Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Nghệ An tổ chức Lễ biểu dương tập thể, cá nhân thực hiện chương trình “Mẹ đỡ đầu”.
Tiếp theo giai đoạn 2025-2030, Chương trình "Mẹ đỡ đầu" tiếp tục được Hội LHPN tỉnh Nghệ An xác định là một nhiệm vụ cần triển khai theo hướng bền vững, có chiều sâu và lấy nhu cầu, sự phát triển của trẻ làm trung tâm.
Thời gian tới, các cấp Hội tiếp tục tập trung rà soát, cập nhật đầy đủ danh sách trẻ mồ côi; phân loại hoàn cảnh và nhu cầu để kết nối hỗ trợ phù hợp; ưu tiên trẻ thuộc hộ nghèo, cận nghèo, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Công tác vận động nguồn lực tiếp tục được đổi mới theo hướng đa dạng hóa đối tượng tham gia, phát huy vai trò của cán bộ, hội viên, doanh nghiệp, tổ chức xã hội, nhà hảo tâm và cộng đồng dân cư.
Cùng với đó, Hội chú trọng tập huấn, nâng cao kỹ năng cho "Mẹ đỡ đầu", người chăm sóc và tình nguyện viên; tăng cường kết nối các hoạt động tư vấn tâm lý, kỹ năng sống, hướng nghiệp, học nghề cho trẻ lớn tuổi. Công tác kiểm tra, giám sát, theo dõi việc thực hiện cam kết đỡ đầu được thực hiện thường xuyên nhằm bảo đảm trẻ được hỗ trợ đầy đủ, đúng mục đích, hạn chế tình trạng trùng lặp hoặc bỏ sót đối tượng.
Từ sự chỉ đạo thống nhất của Hội LHPN tỉnh, sự chủ động của Hội cơ sở và sự chung tay của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân và cộng đồng, Chương trình "Mẹ đỡ đầu" tại Nghệ An đang từng bước hình thành một mạng lưới hỗ trợ trẻ mồ côi rộng khắp. Mỗi trẻ được kết nối là một hoàn cảnh được quan tâm; mỗi người nhận đỡ đầu là thêm một điểm tựa; mỗi cơ sở Hội làm tốt là thêm một mắt xích trong mạng lưới an sinh xã hội.
Hà Hằng
