Bom GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast (MOAB) xuất hiện trong bức ảnh do Không quân Mỹ cung cấp - Ảnh: REUTERS
Ngày 15-10, Đài CNN dẫn thông tin từ nhiều quan chức Mỹ tiết lộ quân đội Mỹ đã xây dựng các kế hoạch không kích mới nhằm vào cơ sở hạt nhân và hạ tầng năng lượng của Iran, trong đó có phương án dùng quả bom phi hạt nhân GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast (MOAB), thường được gọi là "mẹ của các loại bom".
Vũ khí này có thể được triển khai nếu Tổng thống Donald Trump ra lệnh khôi phục các chiến dịch quân sự. Mục tiêu tiềm năng gồm hạ tầng năng lượng và địa điểm nghi là cơ sở hạt nhân tại núi Pickaxe (Iran).
Sức công phá khổng lồ
Khi ra mắt năm 2003, MOAB là quả bom phi hạt nhân lớn nhất của Mỹ. Bom nặng khoảng 9,8 tấn, dài 10m, chứa tới 8 tấn thuốc nổ, được thiết kế để tạo sức nổ khủng khiếp trên diện tích rộng. Để so sánh, bom thông thường phổ biến chỉ nặng khoảng 250kg.
MOAB nặng đến mức máy bay ném bom truyền thống không thể mang theo. Bom phải được chở bằng máy bay vận tải hạng nặng, đặt trên giá đỡ rồi kéo ra khỏi khoang sau bằng một chiếc dù lớn, sau đó được dẫn đường bằng vệ tinh tới mục tiêu với độ chính xác cao.
Khác với các loại bom xuyên phá hầm ngầm, MOAB phát nổ ngay trước khi chạm đất, tạo luồng sóng xung kích nhiệt độ cực cao lan ra xung quanh.
Theo CNN, sức tàn phá của nó có thể san phẳng diện tích tương đương khoảng chín khu phố, đặc biệt phù hợp với các mục tiêu diện rộng trên mặt đất thay vì dưới lòng đất.
Những nơi có thể bị nhắm đến là điểm tập trung lực lượng, trang thiết bị quy mô lớn hay các cấu trúc kiên cố khó tiếp cận như hang động, hẻm núi.
Phát triển trong thời kỳ Chiến tranh Iraq, MOAB được thiết kế nhằm tạo hiệu ứng tâm lý: vụ nổ kinh hoàng của nó có thể làm rệu rã tinh thần đối phương, buộc họ đầu hàng hoặc né tránh giao tranh.
Ông Trump lần đầu cho phép sử dụng MOAB trong chiến đấu năm 2017, trong nhiệm kỳ Tổng thống đầu tiên, khi quân đội Mỹ thả một quả xuống mạng lưới đường hầm của Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng tại Afghanistan.
Giới chức Afghanistan khi đó cho biết vụ tập kích tiêu diệt 36 tay súng IS, phá hủy hệ thống hầm ngầm cùng nhiều vũ khí, đạn dược và không ghi nhận thương vong dân thường.
Hình ảnh vệ tinh chụp cơ sở hạt nhân Natanz và khu vực núi Pickaxe, gần Natanz, Iran - Ảnh: REUTERS
Hiệu quả còn bị hoài nghi
Dù mạnh, MOAB có khả năng chỉ phát huy năng lực một cách hạn chế trước các cơ sở hạt nhân kiên cố nhất của Iran.
Các nguồn tin am hiểu kế hoạch nói với CNN rằng họ nghi ngờ việc bom có thể xuyên đủ sâu để phá hủy các địa điểm nghi là cơ sở hạt nhân tại núi Pickaxe, nơi được bao bọc bởi nhiều lớp đá hoa cương, hoặc các địa điểm hạt nhân khác nằm sâu trong lòng đất.
Một nguồn tin mô tả đây là vũ khí rất hiệu quả để dọn sạch một khu vực rộng, nhưng "chắc chắn không được thiết kế như một đầu đạn xuyên sâu".
Bán kính công phá rộng của MOAB cũng làm dấy lên lo ngại về thương vong dân sự nếu bom được dùng để đánh các hạ tầng năng lượng gần khu dân cư hoặc mục tiêu phi quân sự khác.
Dù vậy, các nhà hoạch định quân sự vẫn xem MOAB là công cụ gây áp lực tâm lý lên Tehran. Một nguồn tin cho rằng vũ khí này có thể giúp xoay chuyển cục diện xung đột, dù khó buộc Iran đầu hàng hay đem lại chiến thắng quân sự mang tính quyết định.
Chưa phải bom phi hạt nhân mạnh nhất
Theo Đài ABC, MOAB chỉ là quả bom phi hạt nhân lớn thứ hai trong kho vũ khí Mỹ, sau bom xuyên phá Massive Ordnance Penetrator (MOP), được đưa vào trang bị khoảng năm 2011.
Khác với MOAB chuyên san phẳng các công trình trên bề mặt, MOP có thể cắm sâu hơn nhiều xuống lòng đất để phá các hầm ngầm kiên cố.
Nga cũng sở hữu loại bom mà họ gọi là "Cha của các loại bom" (FOAB), phát triển năm 2007. FOAB nhỏ hơn MOAB nhưng được tuyên bố có sức nổ gấp bốn lần, bán kính công phá gần gấp đôi mức hơn 1km của MOAB.
