Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt và xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ, đề xuất xây dựng Khu thương mại tự do (ETZ) tại Phú Thọ không chỉ là một ý tưởng phát triển không gian kinh tế mới, mà còn là phép thử về năng lực thiết kế chính sách vượt khung trong điều kiện thể chế hiện hành.
Theo báo cáo của Sở Công Thương tỉnh, việc xây dựng Đề án thành lập khu thương mại tự do (ETZ) trên địa bàn tỉnh là nhiệm vụ có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, nhằm cung cấp luận cứ đầy đủ, toàn diện, đề xuất mô hình và lộ trình cụ thể để Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh xem xét, quyết định và trình Trung ương cho phép thí điểm cơ chế đặc thù, tạo ra một cực tăng trưởng mới, hiện đại cho tỉnh Phú Thọ cũng như cả vùng Trung du và miền núi phía Bắc.
Tuy nhiên, hiện nay hệ thống pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể về khu thương mại tự do. Bên cạnh đó, đây là dự án lớn về quy mô, diện tích, đa lĩnh vực, đa ngành nghề, nguồn vốn đầu tư lớn. Hiện, cả nước mới có Đà Nẵng và Hải Phòng được Quốc hội đồng ý chủ trương thí điểm.
Đặc biệt, Phú Thọ không có lợi thế về cảng biển như các tỉnh để được chọn làm thí điểm. Khó khăn trong việc thu hút các nhà đầu tư cũng như các doanh nghiệp đăng ký vào dự án. Khó khăn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng khi phải di chuyển số lượng lớn các khu dân cư, các dự án để có quỹ đất đủ lớn phục vụ dự án.
Thảo luận tại hội nghị báo cáo Đề án thành lập khu thương mại tự do của tỉnh, các đại biểu đánh giá, làm rõ thêm về điều kiện, khả năng thành lập Khu thương mại tự do trên địa bàn Phú Thọ, đặc biệt là về quỹ đất, quy hoạch, các điều kiện thực tế, điều kiện pháp lý cần thiết.
Ông Trần Duy Đông - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ phát biểu tại Hội nghị (Ảnh: TTXVN).
Các ý kiến thảo luận cũng nêu thực tế ngoài mô hình Khu thương mại tự do, còn một số mô hình khác cũng có nhiều ưu điểm mà một số địa phương cũng đã triển khai như: Mô hình khu chuyên biệt; kinh nghiệm và các điều kiện để hình thành các khu kinh tế của các tỉnh, thành phố khác trên cả nước...
Kết luận nội dung này, Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông nhấn mạnh: Sau khi sáp nhập, tỉnh Phú Thọ có quy mô kinh tế nằm trong nhóm 5 - 10 tỉnh dẫn đầu cả nước và sở hữu vị trí “vành đai chiến lược” bao quanh phía Tây Hà Nội.
Việc xây dựng thành công Đề án thành lập khu thương mại tự do trên địa bàn tỉnh có ý nghĩa quan trọng nhằm đáp ứng xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu và chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu. Đặc biệt là giải quyết “điểm nghẽn”: Khắc phục tình trạng các khu công nghiệp hoạt động riêng lẻ, giá trị gia tăng thấp và thủ tục hành chính/thuế quan còn phức tạp.
Tuy nhiên, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh cho rằng, đây là đề án khó, phạm vi tác động lớn, cần thông qua nhiều cấp, ngành Trung ương. Do vậy, Sở Công Thương cần nghiên cứu kỹ, tiếp thu ý kiến của các đại biểu, tiếp tục nghiên cứu kinh nghiệm triển khai của thế giới và các địa phương khác để đảm bảo lựa chọn được mô hình kinh tế thật sự phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh, đảm bảo tính khả thi khi áp dụng.
Trong đó đề xuất dự kiến vị trí đảm bảo phù hợp với mô hình kinh tế được lựa chọn; nêu rõ các quy định pháp lý hiện hành; các điều kiện về đất đai, quy hoạch; các chính sách vượt trội đề xuất khi áp dụng mô hình kinh tế tại tỉnh; lộ trình triển khai thực hiện Đề án...
