Tâm lý lạc quan gia tăng
Ngày 13/1, Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) chính thức công bố Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) Quý IV2025.
BCI Quý IV 2025 đã tăng vọt 13,5 điểm lên 80 khép lại giai đoạn 7 năm chịu tác động liên tiếp từ các cú sốc bên ngoài, từ đại dịch Covid-19 đến những căng thẳng thương mại toàn cầu, vốn liên tục thử thách tâm lý doanh nghiệp, bất chấp nền tảng kinh tế vĩ mô tương đối vững chắc của Việt Nam.
Đây là một trong những mức tăng theo quý mạnh nhất kể từ khi BCI được triển khai vào năm 2011, phản ánh sự cải thiện rõ nét và đồng đều cả trong đánh giá về điều kiện kinh doanh hiện tại lẫn kỳ vọng cho giai đoạn tới.
Trong Quý IV 2025, 65% doanh nghiệp đánh giá tình hình kinh doanh hiện tại là tích cực; tỉ lệ này tăng lên 69% khi nhìn sang Quý I 2026, cho thấy đà lạc quan tiếp tục được củng cố khi bước sang năm mới.
Đáng chú ý, điều kiện kinh doanh thực tế trong Quý IV đã vượt cả kỳ vọng đặt ra trong quý trước. Khi được khảo sát vào Quý III, chỉ 56% doanh nghiệp dự báo điều kiện kinh doanh của Quý IV sẽ tích cực. Tuy nhiên, kết quả thực tế ghi nhận 65% đánh giá tích cực, cho thấy hiệu quả hoạt động cao hơn đáng kể so với dự kiến ban đầu.
Diễn biến này phản ánh sát sao quỹ đạo phục hồi và tăng tốc của kinh tế vĩ mô của Việt Nam. Tăng trưởng GDP trong Quý IV 2025 đạt 8,46% (mức tăng trưởng hàng quý nhanh nhất kể từ Quý IV 2007), đồng thời vượt trên dự báo của nhiều tổ chức quốc tế lớn.
Không dừng lại ở sự lạc quan ngắn hạn, khảo sát BCI Quý IV 2025 cho thấy niềm tin đặc biệt mạnh mẽ của cộng đồng doanh nghiệp châu Âu vào triển vọng trung hạn của Việt Nam. Có tới 88% doanh nghiệp bày tỏ lạc quan về triển vọng phát triển tại Việt Nam trong giai đoạn 2026-2030, trong đó 31% cho biết họ “rất lạc quan”.
Niềm tin này được củng cố bởi kết quả hoạt động kinh doanh tích cực. Trong năm 2025, 60% doanh nghiệp ghi nhận kết quả kinh doanh cải thiện so với năm 2024; đồng thời, 82% kỳ vọng hiệu quả kinh doanh sẽ tiếp tục tăng trưởng trong năm 2026. Những con số này cho thấy cộng đồng doanh nghiệp tin tưởng rằng đà phát triển hiện tại của Việt Nam không mang tính nhất thời, mà có nền tảng để duy trì bền vững trong những năm tới.
Sức hấp dẫn của Việt Nam tiếp tục được củng cố bởi sự ủng hộ mạnh mẽ từ cộng đồng doanh nghiệp. Có tới 87% doanh nghiệp cho biết sẵn sàng giới thiệu Việt Nam như một điểm đến đầu tư cho các doanh nghiệp nước ngoài khác, trong đó mức độ tự tin cao nhất đến từ nhóm doanh nghiệp quy mô lớn.
Áp lực hiện hữu, nhưng khả năng phục hồi vẫn được duy trì
Theo EuroCham, dù tâm lý thị trường đang cải thiện, căng thẳng thương mại toàn cầu vẫn tiếp tục tạo áp lực đáng kể lên hoạt động kinh doanh. Trong năm 2025, 42% doanh nghiệp ghi nhận tác động ròng tiêu cực, trong khi 24% báo cáo hưởng lợi nhuận và 34% hầu như không bị ảnh hưởng hoặc chỉ ảnh hưởng ở mức rất hạn chế.
Đáng chú ý, các doanh nghiệp quy mô nhỏ có xu hướng chịu tác động bất lợi nhiều hơn, phản ánh mức độ nhạy cảm cao hơn trước biến động bên ngoài và khả năng chống chịu còn hạn chế. Ngược lại, các doanh nghiệp quy mô lớn tỏ ra vững vàng hơn, nhờ nền tảng tài chính và năng lực thích ứng tốt hơn.
Trong số các yếu tố gây căng thẳng toàn cầu, chính sách thuế quan Hoa Kỳ và các tranh chấp thương mại được nhắc đến nhiều nhất, với 46% doanh nghiệp xác định đây là rủi ro chính. Tác động rõ nét nhất thể hiện qua biến động nhu cầu và mức độ bất định về doanh thu (43%), tiếp theo là chi phí hoạt động gia tăng (16%), trực tiếp tạo áp lực lên biên lợi nhuận.
Trong bối cảnh đó, vẫn có đến 56% doanh nghiệp ghi nhận sự lạc quan ngày càng tăng đối với Việt Nam như một điểm đến để hoạt động hoặc đầu tư.
Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp đoàn Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN (EU - ABC) và Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), ngày 27/11/2025 (Ảnh: VGP).
Bên cạnh những điểm sáng, theo EuroCham, thủ tục hành chính phức tạp và khung quy định thiếu nhất quán tiếp tục là những thách thức được doanh nghiệp nhắc đến nhiều nhất. Tuy nhiên, dữ liệu Quý IV cho thấy tín hiệu cải thiện đáng kể. Cụ thể, 53% doanh nghiệp xác định gánh nặng hành chính là mối quan ngại chính, mức vẫn còn cao nhưng đã giảm 12 điểm phần trăm so với Quý III. Các trở ngại đáng kể khác bao gồm quy định chưa rõ ràng hoặc áp dụng thiếu nhất quán (52%), tiếp theo là thủ tục hải quan và các rào cản thương mại, cùng với các hạn chế về thị thực và giấy phép lao động, mỗi vấn đề được khoảng một phần ba số doanh nghiệp đề cập.
Những vướng mắc này thường dẫn đến chậm trễ hoặc gia tăng mức độ bất định trong vận hành (59%), kéo theo chi phí hành chính và tuân thủ cao hơn (31%), cũng như phân tán nguồn lực và suy giảm năng suất (20%).
Đặc biệt, các cải cách gần đây đã bắt đầu tạo ra tác động, dù mức độ lan tỏa vẫn chưa đồng đều. Nghị quyết 68, ban hành tháng 5/2025, được cộng đồng doanh nghiệp nhìn nhận như một tín hiệu tích cực về định hướng, song hiệu quả thực tiễn vẫn đang trong quá trình hình thành. Nghị quyết đặt mục tiêu nâng cao vai trò của khu vực tư nhân thông qua đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh số hóa, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, cùng với tăng cường bảo đảm cạnh tranh công bằng.
Doanh nghiệp nhìn chung ủng hộ mạnh mẽ hướng tiếp cận này, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu triển khai rõ ràng, nhất quán và có thể dự đoán được. Đến Quý IV 2025, 25% doanh nghiệp ghi nhận những cải thiện nhất định trong môi trường hoạt động, trong đó 8% đánh giá là cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, 61% cho biết chưa cảm nhận được tác động rõ rệt, phản ánh giai đoạn đầu của quá trình thực thi, trong khi 5% cho rằng các thay đổi này đã phát sinh thêm thách thức mới.
Các cải cách số cũng cho thấy xu hướng tương tự. Việc triển khai VNeID phản ánh cả tiến bộ lẫn những khó khăn tồn đọng. Đến cuối năm 2025, 76% doanh nghiệp đã hoàn tất đăng ký, cho thấy mức độ tuân thủ cao sau khi quy định bắt buộc có hiệu lực từ tháng 7/2025. Dù vậy, 24% doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn, cho thấy cần cách tiếp cận linh hoạt hơn và hỗ trợ có trọng tâm, đặc biệt đối với khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trước khi áp dụng đầy đủ trên diện rộng.
Phát triển cơ sở hạ tầng và đẩy mạnh đầu tư công được kỳ vọng là những động lực tăng trưởng quan trọng, đặc biệt là đối với các lĩnh vực xây dựng, thương mại, logistics và các ngành hướng đến người tiêu dùng. Việc cải thiện kết nối, năng lực vận tải và khả năng tiếp cận đất đai dự kiến sẽ mở ra dư địa tăng trưởng dài hạn.
Song song với đó, tốc độ phê duyệt và tính dự đoán của các quy trình hành chính được coi là yếu tố then chốt không kém. Trong khi các bất ổn toàn cầu được đánh giá là có thể kiểm soát được, thì những bất cập trong khung pháp lý và thủ tục trong được lại được nhìn nhận xem là rào cản trực tiếp và cấp thiết hơn hơn đối với tăng trưởng doanh nghiệp.
Khi niềm tin thị trường được củng cố, các doanh nghiệp châu Âu bước vào năm 2026 với những ưu tiên chiến lược ngày càng rõ nét. Mở rộng hoạt động và đa dạng hóa danh mục đầu tư là ưu tiên hàng đầu, được 50% doanh nghiệp lựa chọn. Nhân lực tiếp tục giữ vị trí thứ hai, với 45% tập trung vào tuyển dụng và giữ chân nhân tài, phản ánh áp lực kéo dài đối với nguồn lao động chất lượng cao và vai trò then chốt của vốn con người trong duy trì đà tăng trưởng. Song song đó, tăng cường ứng dụng công nghệ, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo được 41% doanh nghiệp ưu tiên, cho thấy sự chuyển dịch chiến lược hướng tới nâng cao hiệu quả, năng suất và năng lực cạnh tranh dài hạn.
Bước sang năm 2026, EuroCham đánh giá cộng đồng doanh nghiệp châu Âu ngày càng có niềm tin rằng Việt Nam không chỉ kiên cường trước biến động, mà còn đang trở thành một mắt xích trung tâm trong chiến lược tăng trưởng dài hạn của doanh nghiệp châu Âu.
