Trung tâm nghiên cứu 10 MW ở Đồng Nai: Chủ động ứng phó sự cố từ khi chưa vận hành

Công khai thông tin, tạo đồng thuận từ cơ sở

Dự án Trung tâm Nghiên cứu khoa học công nghệ hạt nhân tại phường Hàng Gòn, Tp.Đồng Nai được kỳ vọng mở ra bước phát triển mới trong nghiên cứu, ứng dụng năng lượng nguyên tử, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, cùng với việc chuẩn bị các điều kiện triển khai dự án, yêu cầu bảo đảm an toàn bức xạ, hạt nhân và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng được đặt ra ngay từ giai đoạn đầu.

Ảnh minh họa

Thay vì chờ đến khi công trình hoàn thành mới triển khai các phương án bảo đảm an toàn, Đồng Nai đang từng bước chuẩn bị đồng bộ, từ công khai thông tin quy hoạch, giải đáp kiến nghị của người dân đến tổ chức tập huấn, thực hành kỹ năng nhận diện và ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân.

Tại phường Hàng Gòn, địa bàn triển khai dự án, công tác tuyên truyền và cung cấp thông tin cho người dân được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Bởi với một công trình nghiên cứu hạt nhân, bên cạnh ý nghĩa khoa học và công nghệ, những vấn đề liên quan đến an toàn, môi trường và đời sống dân cư luôn nhận được sự quan tâm.

Trao đổi với PV, ông Phạm Văn Châu, Phó Chủ tịch UBND phường Hàng Gòn, cho biết bên cạnh các buổi gặp gỡ, trao đổi trực tiếp, địa phương còn chủ động mở các kênh thông tin để tiếp nhận ý kiến, băn khoăn của người dân.

Theo ông Châu, tất cả câu hỏi, thắc mắc của người dân đều được lãnh đạo UBND phường tổng hợp, định kỳ phản hồi. Chính quyền địa phương cam kết không né tránh bất kỳ vấn đề nào mà người dân quan tâm, qua đó bảo đảm thông tin được trao đổi công khai, minh bạch.

Việc duy trì các kênh tiếp nhận và phản hồi không chỉ giúp chính quyền nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân mà còn góp phần hạn chế những thông tin thiếu kiểm chứng, tạo sự tin tưởng trong quá trình triển khai dự án.

Hội thảo “Ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong phát triển kinh tế - xã hội Tp.Đồng Nai” thu hút sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các sở, ngành, địa phương.

Cùng với công tác truyền thông, việc trang bị kiến thức về an toàn bức xạ, hạt nhân cho đội ngũ cán bộ cơ sở cũng được chú trọng. Đây là lực lượng trực tiếp tiếp nhận thông tin, hướng dẫn người dân và phối hợp với các cơ quan chuyên môn khi có tình huống phát sinh.

Ông Nguyễn Ngọc Trác, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội phường Hàng Gòn, cho rằng đối với sự cố bức xạ, hạt nhân, nếu thiếu kiến thức và lúng túng trong quá trình xử lý, việc thực hiện không đúng quy trình có thể gây nguy hiểm cho bản thân và những người xung quanh.

Thông qua các buổi tập huấn, thực hành, ông Trác được tiếp cận và rèn luyện kỹ năng nhận biết nguy cơ, cách xử lý ban đầu khi phát hiện tình huống liên quan đến bức xạ, hạt nhân. Đây cũng là cơ sở để cán bộ địa phương nâng cao khả năng phối hợp, hướng dẫn người dân bảo đảm an toàn.

Đào tạo nhân lực, chủ động ứng phó từ sớm

Không chỉ dừng ở tuyên truyền và tập huấn tại cơ sở, Đồng Nai đang hướng đến xây dựng năng lực ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân theo hướng chủ động, bài bản và có sự phối hợp giữa các ngành, địa phương.

Ông Nguyễn Văn Viện, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Tp.Đồng Nai (ngồi giữa) tham dự hội thảo Ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong phát triển kinh tế - xã hội Tp.Đồng Nai.

Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Nguyễn Văn Viện, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Tp.Đồng Nai, nhận định việc tổ chức thực hành, diễn tập trước khi trung tâm đi vào hoạt động có ý nghĩa quan trọng. Qua đó, các cơ quan, đơn vị có điều kiện rèn luyện quy trình, thao tác và khả năng phối hợp khi xảy ra tình huống thực tế.

Theo ông Viện, quá trình ứng phó phải được triển khai theo từng bước, từ tiếp nhận thông tin, xác minh, đánh giá tình huống đến khoanh vùng, thu hồi nguồn phóng xạ, tổ chức sơ tán và bảo đảm an toàn cho người dân. Mỗi khâu đều đòi hỏi sự chính xác, kịp thời và phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng.

Đáng chú ý, công tác chuẩn bị phải được thực hiện trước một bước, không chờ đến khi trung tâm được xây dựng hoàn thiện mới bắt đầu triển khai các phương án ứng phó. Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp các cơ quan, đơn vị chủ động hơn về nhân lực, trang thiết bị và quy trình xử lý, hạn chế bị động khi có sự cố.

PGS.TS. Nguyễn Tuấn Khải, Phó Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam

Ở góc độ chuyên môn, PGS.TS. Nguyễn Tuấn Khải, Phó Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, cho biết trung tâm dự kiến có lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu công suất 10 MW, lớn hơn khoảng 20 lần so với lò phản ứng nghiên cứu hiện có.

Theo ông Khải, Bộ Khoa học và Công nghệ đang tiến hành các công tác thẩm tra, đánh giá an toàn đối với dự án. Đây là bước quan trọng trước khi chuyển sang các giai đoạn tiếp theo, trong đó có triển khai xây dựng. Quá trình này cũng nhận được sự hỗ trợ của Liên bang Nga trong các nội dung liên quan.

Việc thẩm tra, đánh giá an toàn được xem là yêu cầu then chốt đối với một công trình hạt nhân, nhằm bảo đảm các tiêu chuẩn kỹ thuật, điều kiện vận hành và những yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn được xem xét đầy đủ.

Với mục tiêu đưa Trung tâm Nghiên cứu khoa học công nghệ hạt nhân vào vận hành chậm nhất năm 2030, sự chuẩn bị của Đồng Nai không chỉ nằm ở tiến độ dự án mà còn ở năng lực quản lý, ứng phó và sự đồng thuận xã hội.

Từ chính quyền cơ sở, đội ngũ cán bộ chuyên môn đến các cơ quan khoa học, mỗi lực lượng đều giữ một vai trò trong việc xây dựng nền tảng an toàn. Đây là điều kiện quan trọng để công trình phát huy giá trị nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, đồng thời bảo đảm an toàn cho cộng đồng trong suốt quá trình triển khai và vận hành.